ABD bütçe açığı yeniden büyüdü: Reagan dönemi 'vergi kesintisi kendini öder' vaadi geri döndü

ABD'de federal bütçe açığı ekonominin yüzde 6 seviyesine ulaşırken, 10 yıllık ABD tahvillerinin faizi neredeyse çeyrek asrın en yüksek seviyesine çıktı. The Guardian'da yer alan değerlendirmeye göre, Trump yönetiminin yapay zekâ kaynaklı hızlı büyümenin kamu maliyesini toparlayacağı yönündeki umudu, Reagan döneminden bu yana tekrarlanan ve tarihsel olarak gerçekleşmeyen "vergi kesintileri kendini öder" vaadinin yeni versiyonu olarak okunuyor.

Hazine Bakanı Scott Bessent, yapay zekâ destekli bir ekonomiye dayanarak yıllık yüzde 3 büyüme taahhüdünde bulunuyor; bu oran, pandemi sonrası toparlanma dışında bu yüzyılda yalnızca iki kez yakalanmıştı. Trump ise "hiç olmadığı kadar hızlı büyüdüğümüzü" ve 40 trilyon dolarlık federal borcun "bir süre içinde" karşılanabileceğini savunuyor.

İlgili: Sumitomo Bakelite Çin'de çip paketleme malzemesi üretimini büyütüyor

Tahvil piyasası büyüme vaadine inanmıyor

Piyasalar bu tabloya temkinli yaklaşıyor. 10 yıllık tahvil faizi, Trump'ın İran'a yönelik operasyonunu başlattığı düzeyin tam bir puan üzerinde, yaklaşık 25 yıldır görülmemiş bir seviyeye yükseldi. Savaşın enflasyon etkisi Federal Reserve'in kısa vadeli faizleri artırmasına yol açtı; ancak tahvil piyasasını asıl vuran, dengesiz kamu maliyesi ve kapanmak yerine büyüyen fonlama açığı.

Borçlanmanın daha da pahalılaşması bekleniyor. Eskiden rezerv biriktirmek için düzenli AUB tahvili alan yabancı merkez bankaları pozisyonlarını küçülttü; Hazine artık kar amacıyla yatırım yapan özel yatırımcılara bel bağlarken, bu yatırımcılarla veri merkezi inşası için elinden geleni borçlanan dev yapay zekâ şirketleri arasında rekabet etmek zorunda kalıyor.

Faiz yükü tarihsel ortalamanın üzerine çıktı

Federal borcun faiz ödemeleri GSYH'nın yüzde 3,3'ünü tüketiyor; bu, önceki 50 yılın yüzde 2,1 ortalamasının üzerine çıkıyor. Trump'ın One Big Beautiful Bill Act olarak bilinen yasasının 2035'e kadar federal borca 4,7 trilyon dolar ekleyeceği tahmin ediliyor. Congressional Budget Office açığın 2033'e doğru GSYH'nın yüzde 7'sine yaklaşacağını öngörmüştü; üstelik bu projeksiyon, Trump'ın ara seçim sonrası her yetişkine 5.000 dolar "temettü" vaat etmesinden önceydi.

Yüzde 7,2 büyüme şartı gerçekçi değil

Committee for a Responsible Federal Budget'ın senaryolarına göre, geçici vergi indirimlerinin kalıcılaştırılması ve ulusal güvenlik gümrük tarifelerinden kaynaklanan gelirin geri gelmemesi durumunda, açığı 2036'ya kadar GSYH'nın yüzde 3'üne indirmek on yıl boyunca yıllık yüzde 4,4 büyüme gerektiriyor. Bütçeyi dengelemek için gereken oran yüzde 7,2. Federal borcu istikrara kavuşturmak ise toplam faktör verimliliğinin on yıl boyunca yılda yüzde 2,5 artmasını gerektiriyor; ABD bu eşiği 1959'dan bu yana elektrifikasyon, otoyol ağı, telekomünikasyon devrimi ve ilk IT dalgasının kazandırdığı büyük verimlilik artışlarına rağmen yalnızca bir kez yakalayabildi.

Stanford ekonomisti Hanno Lustig'e göre, bu yıl 1,43 trilyon dolara ulaşması tahmin edilen yapay zekâ yatırımlarında başa baş kalmak için veri merkezi sahiplerinin gelirlerinin önümüzdeki yedi yıl boyunca yılda ortalama yüzde 45 artması gerekiyor; 2032'de bu gelir GSYH'nın kabaca yüzde 9,2'sine denk gelecek. Jared Bernstein ve Ryan Cummings'in benzer analizi de altı büyük şirketin (Google, Meta, Microsoft, Oracle, SpaceX ve Amazon) yatırımlarını karşılamak için önümüzdeki 10 yılda 13,1-18,7 trilyon dolarlık ek gelire ihtiyaç duyduğu sonucuna varıyor.

Bu arada, güvenli liman talebi altını da yukarı yönlü taşıyor: spot ons altın doviz.day verilerine göre yüzde 0,70 günlük artışla 4.216,3 dolarda işlem görüyor.

Makaleye göre, yapay zekânın ekonomiyi güçlendirmesi durumunda bile maliyete etkisi sınırlı kalabilir; çünkü büyümenin meyvelerini emekten sermayeye kaydırması muhtemel, sermayenin vergi oranı ise bugün emek vergisinin yaklaşık yarısı seviyesinde. Üstelik bu kayma, geride kalan işçilerin geçimini korumak için ek kamu harcaması ihtiyacını da beraberinde getirebilir.