Finans Sözlüğü
Haberlerde ve veri sayfalarında geçen ekonomi ve finans terimlerinin sade Türkçe açıklamaları.
A
ABD
ABD, küresel ekonominin merkezinde yer alan; vergi, emeklilik ve ticaret politikalarıyla yatırımcıları doğrudan etkileyen ülkedir.
abd borsası
ABD borsası, New York borsaları başta olmak üzere Amerika Birleşik Devletleri'nde hisse senetlerinin alınıp satıldığı ve dünya sermaye hareketlerini yönlendiren piyasadır.
abd ekonomisi
ABD ekonomisi, dünyanın en büyük ulusal ekonomisi olup büyüme, enflasyon, istihdam ve Fed politikalarıyla küresel piyasaları yönlendiren temel göstergeler bütünüdür.
Alış-satış farkı
DövizAlış-satış farkı (spread), bir varlığın alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki makası ve işlem yapan kuruma kalan geliri ifade eder.
Altın
Altın; yatırım aracı, merkez bankası rezervi ve kuyumculukta kullanılan, jeopolitik risk ve faiz beklentilerine duyarlı kıymetli metaldir.
amazon
Amazon; e-ticaret, bulut bilişim (AWS) ve reklam hizmetleriyle faaliyet gösteren, yapay zekâ yatırımlarıyla gündemde olan küresel bir teknoloji şirketidir.
amd
AMD (Advanced Micro Devices), işlemci ve yapay zekâ çipleri üreten, hisse senedi yatırım dünyasında çip sektörünün öncü şirketlerinden biri olarak izlenen küresel bir yarı iletken şirketidir.
anthropic
Anthropic, yapay zekâ güvenliğine odaklanan ve OpenAI'ın başlıca rakiplerinden biri olarak kabul edilen bir yapay zekâ şirketidir.
Apple
Apple, akıllı telefon, bilgisayar ve yapay zeka sunucuları geliştiren, hisse senedi borsada işlem gören küresel teknoloji şirketidir.
avrupa birliği
Avrupa Birliği, üye ülkelerin ekonomik ve siyasi konularda ortak kararlar almasını sağlayan, ortak pazara dayalı bir uluslarüstü birliktir.
B
Bankacılık
Bankacılık, mevduat toplama, kredi verme ve ödeme-hizmet alma gibi hizmetleri düzenleyici izniyle yürüten finans sektörünün temel direğidir.
Baz puan
EkonomiBaz puan, faiz ve oran değişimlerini ölçmek için kullanılan birimdir; 1 baz puan yüzde 0,01'e karşılık gelir.
berkshire hathaway
Berkshire Hathaway, Warren Buffett'ın uzun süre başkanlığını yaptığı, sigorta ve enerji ağırlıklı dev ABD merkezli holding şirketidir.
Beşerî Sermaye ve İşgücü Piyasası
TeknolojiBeşerî sermaye, işgücünün eğitim ve vasıf düzeyini; işgücü piyasası ise bu vasıfların arz-talebinin karşılaştığı piyasayı ifade eder.
bilanço
Bir şirketin belirli bir döneme ait gelir, gider, kâr ve borç gibi mali verilerini gösteren finansal rapordur.
Birleşme
Birleşme, iki veya daha fazla şirketin tek bir şirket çatısı altında toplanmasıdır; taraflardan biri devralan olarak kalır, diğeri tüzel kişiliğini kaybeder.
Bitcoin
Bitcoin, merkezi otoriteye bağlı olmayan, arzı sınırlı dijital bir para birimidir; fiyatı piyasa koşullarına göre dalgalanır.
blokzincir
Blokzincir, işlemlerin merkezi bir otoriteye gerek olmadan, dağıtık ve değiştirilemez bir defterde kaydedilmesini sağlayan teknolojidir.
Borsa
Borsa; hisse senedi, tahvil gibi menkul kıymetlerin alınıp satıldığı organize piyasadır. Şirketlerin ve yatırımcıların buluştuğu bu piyasada fiyatlar arz-talep dengesine göre oluşur.
Borsa endeksi
BorsaBorsa endeksi, bir grup hisse senedinin birlikteki performansını tek bir sayıyla gösteren göstergedir; BIST 100 bunun Türkiye'deki en bilinen örneğidir.
Borsa İstanbul
Türkiye'de menkul kıymetlerin alım satımına aracılık eden organize borsadır; şirketler pay geri alım programlarını burada duyurur.
Brent petrol
EmtiaBrent petrol, Kuzey Denizi'nden çıkarılan ve Avrupa ile Asya'da petrol fiyatlandırmasında referans olarak kullanılan ham petrol türüdür.
Bütçe Dengesi
EkonomiDevletin gelirleri ile giderleri arasındaki farkın gayri safi yurtiçi hasılaya oranı; negatifse bütçe açığını, pozitifse bütçe fazlasını gösterir.
C
Cari İşlemler Dengesi
Dış ticaretCari işlemler dengesi, bir ülkenin mal, hizmet, gelir ve cari transferlerden oluşan dış ticaret ve ödeme dengesinin gayri safi yurtiçi hasılaya oranını gösteren göstergedir.
Cari İşlemler Dengesi (Dolar)
Dış ticaretCari işlemler dengesi (dolar), bir ülkenin cari işlemler dengesinin ABD doları cinsinden gösterilen büyüklüğüdür; milyar dolar birimiyle ifade edilir.
CDS primi
EkonomiCDS primi, bir borçlunun temerrüde düşme riskine karşı yapılan sigortanın maliyetidir; yükselmesi algılanan riskin arttığını gösterir.
cftc
CFTC, ABD'de vadeli işlemler, swap ve türev ürünleri ile tahmin piyasalarını denetleyen federal düzenleyici kurumdur.
D
defi
DeFi (merkeziyetsiz finans), aracı banka olmadan blockchain üzerinde akıllı sözleşmelerle borç verme, takas ve tasarruf işlemlerinin yapıldığı finans sistemidir.
Deflasyon
EkonomiDeflasyon, ekonomide genel fiyat düzeyinin sürekli düşmesi durumudur ve enflasyon kadar ciddi sonuçlar doğurabilir.
değerleme
Bir hissenin, sektörün ya da tüm piyasanın ederinin; kâr, satış veya defter değeri gibi ölçütlerle kıyaslanarak hesaplanmasıdır.
Dijital Altyapı
TeknolojiDijital altyapı, internet erişimi, mobil geniş bant ve veri altyapısının yaygınlığını ölçen, yapay zekâ yatırımları için ön koşul olan alt endekstir.
Dış Ticaret Dengesi
Dış ticaretDış ticaret dengesi, mal ve hizmet ihracatı ile ithalatı arasındaki farkın gayri safi yurtiçi hasılaya oranıdır.
Doğal Gaz
Yer altında doğal yollarla oluşan, ısınma, elektrik üretimi ve sanayide kullanılan; fiyatları haberlerde sıkça gündem olan fosil yakıt.
Doğrudan Yabancı Yatırım Girişi
FinansDoğrudan Yabancı Yatırım Girişi, yurt dışı yerleşiklerin bir ülkede kalıcı yatırım amacıyla getirdiği sermaye tutarıdır.
Dolaşımdaki arz
KriptoBir kripto varlığın piyasada fiilen işlem gören birim sayısıdır. Toplam arzdan farklıdır; piyasa değeri dolaşımdaki arz üzerinden hesaplanır.
Döviz kuru
DövizDöviz kuru, bir ülkenin para biriminin başka bir para birimi cinsinden ifade edilen değeridir.
Dünya Hasılasından Alınan Pay
EkonomiDünya hasılasından alınan pay, bir ülkenin satın alma gücü paritesine göre hesaplanan hasılasının dünya toplamı içindeki yüzde payıdır.
Düzenleme ve Etik
TeknolojiDüzenleme ve Etik, bir ülkenin yapay zekâya ilişkin yasal çerçeve, veri koruma kuralları ve etik düzenlemelerinin gelişmişliğini ölçen, 0-1 aralığında değer alan bir alt endekstir.
E
Efektif kur
DövizEfektif kur, elden (nakit) döviz alım satımında uygulanan kurdur; hesaba yapılan işlemlerdeki kurdan genellikle farklıdır.
Ekonomi
Ekonomi, bir ülkede mal ve hizmetlerin üretim, dağıtım ve tüketimini düzenleyen; devlet, merkez bankası, şirket ve bireylerin kararlarıyla şekillenen sistemin bütünüdür.
Ekonomi Haberleri
Ekonomi haberleri, ülke ve dünya ekonomisindeki güncel gelişmeleri aktaran; faiz, enflasyon, dış ticaret, sanayi üretimi, kredi notu ve akaryakıt fiyatları gibi konuları kapsayan haber türüdür.
Emeklilik
Emeklilik, çalışma hayatının sona ermesinin ardından geçim sağlamak için devlet güvencesi, bireysel birikimler ve yatırım araçlarıyla finansal hazırlık yapma sürecidir.
Emtia
Emtia, petrol, bakır, buğday, kahve gibi işlenmemiş ya da az işlenmiş temel malları ifade eder; fiyatı küresel arz ve talebe göre oluşur.
Enerji
Enerji; elektrik, petrol, doğalgaz, kömür gibi formlarda üretilip ticareti yapılan, ekonomik faaliyetin temel girdisi olan kaynakların genel adıdır.
Enflasyon Oranı
EkonomiEnflasyon oranı, tüketici fiyatları endeksinin (TÜFE) yıl ortalamasının bir önceki yıla göre yüzde değişimidir; paranın satın alma gücündeki erimeyi gösterir.
Erdoğan
Erdoğan, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ekonomi haberlerinde uluslararası ilişkiler ve savunma politikaları bağlamında anılan adıdır.
ETF
Borsada işlem gören, bir varlık sepetine veya endekse yatırım yapan fonlardır. Kripto paralarda Bitcoin ve diğer coin'lere dayalı ETF'ler yaygındır.
Ethereum
Ethereum, akıllı kontraktlarla merkeziyetsiz uygulamaların çalıştırılmasını sağlayan, yerel parası Ether (ETH) olan açık kaynaklı bir blockchain ağıdır.
F
Faiz
KULLANIM BAĞLAMLARI: • Fed faiz artışı ihtimali enflasyon seyrine bağlı — Hedefe dönüş gecikirse Fed'de ek sıkılaştırma masada: yönetim kurulu üyesi Barr'a göre yeni faiz artışları gerekli olabilir, k
Fed
Fed, ABD merkez bankası olan Federal Rezerv Sistemi'nin kısaltmasıdır; para politikasını yürütür, faiz oranlarını belirler ve piyasaları etkiler.
Finansal Açıklık Endeksi
FinansFinansal Açıklık Endeksi, bir ülkedeki sermaye hareketlerine uygulanan kısıtlamaların yoğunluğunu gösteren ölçüttür; düşük değer sermaye akışının serbest olduğunu, yüksek değer kontrollerin arttığını ifade eder.
Finansal Piyasa Açıklığı
FinansHisse senedi, tahvil, para piyasası ve türev piyasalarına yabancı erişimin ölçüsüdür. Sermaye piyasalarının dışa açıklığını gösterir. Birim: endeks (0-1, düşük = açık).
G
gayrimenkul
Gayrimenkul, arsa üzerindeki binalar ve arsaların kendisi gibi yerinden oynatılamayan taşınmaz mülkleri ifade eden yatırım ve ekonomi terimidir.
Gayri Safi Yurtiçi Hasıla
EkonomiGayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), bir ülkenin bir yılda ürettiği nihai mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeridir.
Geniş Para Arzı
FinansGeniş para arzı, ekonomideki toplam para miktarının gayri safi yurtiçi hasılaya oranıdır ve finansal derinliği gösterir.
geri alım
Geri alım, bir şirketin borsada işlem gören kendi paylarını belirlediği fon ve program çerçevesinde satın almasıdır.
geri alım programı
Geri alım programı, bir şirketin kendi paylarını borsada belirli bir fon ve süre çerçevesinde satın almasını öngören yönetim kurulu kararıdır.
Gram altın
AltınGram altın, Türkiye'de altının en yaygın fiyatlama birimi olup fiyatı ons altın ve dolar kuru tarafından belirlenir.
GSYH Büyümesi
EkonomiGSYH büyümesi, enflasyondan arındırılmış gayri safi yurtiçi hasılanın bir önceki yıla göre yüzde değişimidir.
H
Halka arz
BorsaHalka arz, bir şirketin paylarını ilk kez borsada yatırımcılara satışa sunmasıdır.
Halving
KriptoHalving (yarılanma), Bitcoin ağında madencilere verilen blok ödülünün yaklaşık dört yılda bir yarıya indirilmesidir.
Hanehalkı Borcu
BorçHanehalkı borcu, ev halkının banka kredileri ve borçlanma senetlerinden oluşan toplam borcunun gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.
Hanehalkı Borcu (Geniş Tanım)
BorçKredi ve borç senetlerine ek olarak diğer borçlanma araçlarını da içeren geniş hanehalkı borcu tanımıdır. Birim: GSYH içindeki pay (%).
Havacılık
Havacılık, uçak ve motor üretimi, havayolu taşımacılığı, bakım ve tedarik zincirini kapsayan; ekonomik büyüme, istihdam ve uluslararası ticarette kilit rol oynayan sektördür.
hedef fiyat
Aracı kurum ve analistlerin bir hisse senedi ya da endeks için belirli bir dönem (genellikle 12 ay) sonunda ulaşacağını öngördüğü fiyat seviyesidir.
hisse
Hisse, bir şirketin ortaklık payını temsil eden ve borsada işlem gören menkul kıymettir; fiyatı şirketin performansı ve piyasa koşullarına göre değişir.
hisse-analizi
Hisse analizi, bir şirketin mali durumu, değerlemesi ve piyasa koşulları incelenerek hisse senedinin yatırım potansiyelinin değerlendirilmesidir.
Hisse Senedi
Hisse senedi, bir şirketin ortaklık payını temsil eden ve borsada işlem gören finansal araçtır. Fiyatı arz-talep ve şirket beklentilerine göre değişir.
hong kong
Hong Kong, finans ve gayrimenkul haberlerinde sıkça geçen, Çin'e bağlı özel idari statüye sahip, sermaye akışının ve finansal hizmetlerin yoğun olduğu bir Asya finans merkezidir.
Hürmüz Boğazı
Orta Doğu'daki petrol ve doğal gazın dünyaya ulaştığı stratejik deniz geçiş noktası; enerji ticaretinin kilit güzergâhı.
I
J
K
Kamu Borcu
EkonomiKamu borcu, devletin iç ve dış borçlarının toplamının ekonomi büyüklüğüne (GSYH'ye) oranıyla gösterilen borç stokudur.
Kamu Borcu Faiz Yükü
EkonomiKamu borcu faiz yükü, devletin borçları için ödediği faizin gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.
Kamu Dış Borcu
BorçKamu dış borcu, devletin yurt dışı alacaklılara olan borç stokunun ekonomi büyüklüğüne (GSYH) oranıdır.
Kamu Gelirleri
EkonomiKamu gelirleri, devletin vergi ve vergi dışı kaynaklardan elde ettiği gelirlerin ekonomi içindeki ağırlığını gösteren göstergedir.
Kamu Harcamaları
EkonomiKamu harcamaları, genel yönetimin yaptığı harcamaların gayri safi yurtiçi hasılaya oranını gösteren, devletin ekonomideki büyüklüğünü ölçen bir göstergedir.
Kamu Sektörü Borç Stoku
EkonomiKamu sektörü borç stoku, devletin birikmiş toplam borcunun milli gelire (GSYH) oranıdır ve gerçekleşmiş verilere dayanır.
Kamu Sektörü Toplam Borcu
EkonomiKamu Sektörü Toplam Borcu, devletin ve tüm kamu kurumlarının üstlendiği toplam borç yükünün GSYH içindeki payıdır.
KAP
KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu), Borsa İstanbul'a kote şirketlerin önemli gelişmelerini kamuoyuna duyurduğu resmi elektronik bildirim sistemidir.
kap bildirimi
KAP bildirimi, halka açık şirketlerin yatırımcıyı ilgilendiren gelişmeleri Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden kamuya duyurmasıdır.
Kişi Başına Gelir
Nüfus ve gelirKişi başına gelir, bir ülkenin GSYH'sinin nüfusa bölünmesiyle bulunan, ülkeler arası gelir düzeyi karşılaştırmasında kullanılan temel göstergedir.
Kişi Başına Gelir (Satın Alma Gücü Paritesi)
Nüfus ve gelirKişi başına gelirin (SAGP), ülkeler arasındaki fiyat farkları düzeltilmiş hâli olup gerçek satın alma gücünü karşılaştırmak için kullanılır.
Kredi notu
EkonomiKredi notu, bir ülkenin veya şirketin borcunu geri ödeme kapasitesine ilişkin bağımsız kuruluşların verdiği değerlendirmedir.
kripto düzenleme
Kripto düzenleme, kripto varlıkların ihraç, saklama ve hizmet sunumunu devlet ya da bölgesel kurallarla denetleyen yasal çerçevedir.
Kripto para
KriptoKripto para, merkezî bir otorite tarafından çıkarılmayan, dağıtık bir ağ üzerinde blok zinciri denen ortak deftere kaydedilen dijital varlıktır.
L
M
Makine ve Ulaşım Araçları İhracatı
Dış ticaretMakine ve Ulaşım Araçları İhracatı, bir ülkenin toplam ihracatı içinde makine ve ulaşım araçlarının payını gösteren, teknoloji yoğun üretim kapasitesinin işareti olan endekstir.
Merkezi Yönetim Borcu
EkonomiMerkezi yönetim borcu, devletin merkezî yönetimine ait toplam borç stokunun gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.
meta
Meta, sosyal medya ve yapay zeka alanlarında faaliyet gösteren, borsada işlem gören teknoloji şirketidir.
Milyem
AltınMilyem, altının binde cinsinden saflık ölçüsüdür; altının ne kadarının gerçek altın olduğunu gösterir.
N
Nasdaq
ABD'de teknoloji ağırlıklı hisselerin işlem gördüğü borsa ve bu borsadaki şirketlerin performansını yansıtan endekstir.
NATO
NATO, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü; üye ülkelerin savunma ve güvenlik politikalarını koordine eden uluslararası askeri ittifaktır.
Nüfus
Nüfus ve gelirNüfus, bir ülkede yaşayan toplam kişi sayısının büyüklüğünü ifade eden temel demografi göstergesidir.
nvidia
Nvidia, yapay zeka ve veri merkezi işlemcileriyle tanınan, hisseleri borsada işlem gören ABD merkezli teknoloji şirketidir.
O
Ons altın
AltınOns altın, uluslararası piyasada altının fiyatlandığı ağırlık birimidir; 1 ons yaklaşık 31,1 gramdır ve küresel fiyat dolar cinsinden ons üzerinden belirlenir.
openai
OpenAI, ChatGPT ve GPT modellerini geliştiren, yapay zekâ sektöründe değerlemesiyle ve güvenlik yaklaşımlarıyla sık haberleşen önde gelen bir yapay zekâ şirketidir.
Otomotiv
Otomotiv, otomobil başta olmak üzere motorlu taşıtların tasarımı, üretimi ve satışıyla uğraşan sanayi kolunu ve bu alanda faaliyet gösteren şirketleri ifade eder.
P
Parasal gevşeme
EkonomiParasal gevşeme, merkez bankasının faizi düşürerek veya likiditeyi artırarak ekonomik aktiviteyi desteklemesidir.
Parasal sıkılaştırma
EkonomiMerkez bankasının faizi yükselterek ya da likiditeyi azaltarak talebi yavaşlatmasıdır. Genellikle enflasyonu düşürmek amacıyla uygulanır.
Parite
DövizParite, iki yabancı para biriminin birbirine oranıdır; örneğin EUR/USD paritesi bir euronun kaç dolar ettiğini gösterir.
pay geri alım
Bir şirketin kendi paylarını borsada geri satın almasıdır; yönetim kurulu kararıyla başlatılan programda azami pay adedi, fon tutarı ve süre belirtilir.
pay geri alımı
Bir şirketin kendi paylarını borsadan satın almasıdır; fiyat istikrarı sağlamak veya sermaye yapısını düzenlemek amacıyla uygulanır.
perakende
Perakende, ürünlerin doğrudan son tüketiciye satıldığı ticaret biçimidir; marketler, benzin istasyonları ve dekorasyon mağazaları bu kapsamda yer alır.
Petrol
Petrol, yeraltından çıkarılan ve rafinerilerde işlenerek yakıt, plastik gibi ürünlere dönüştürülen fosil bir enerji kaynağıdır. Küresel ekonominin temel girdilerindendir.
Piyasa değeri
BorsaPiyasa değeri, bir şirketin borsadaki toplam değeridir; pay sayısı ile pay fiyatının çarpımıyla bulunur.
Politika faizi
EkonomiPolitika faizi, merkez bankasının para politikasını yürütmek için belirlediği temel faiz oranıdır ve bankaların fonlama maliyetini etkiler.
Portföy Yatırımı Girişi
FinansPortföy yatırımı girişi, yurt dışı yerleşiklerin bir ülkedeki hisse senedi ve tahvil gibi menkul kıymetlere yaptığı yatırım tutarıdır.
R
Reel Efektif Döviz Kuru
EkonomiBir ülkenin para biriminin, ticaret ortaklarının para birimleri karşısındaki değerini enflasyon farklarından arındırarak ölçen endeks.
Reel Efektif Döviz Kuru
EkonomiReel efektif döviz kuru, ticaret yapılan ülkelerin para birimlerini ve enflasyon farklarını da dikkate alarak ulusal paranın dış değerini gösteren endekstir.
Reel getiri
EkonomiReel getiri, bir yatırımın enflasyondan arındırılmış getirisi; yani paranın alım gücündeki gerçek değişimini gösterir.
Reel Uzun Vadeli Tahvil Faizi
EkonomiReel uzun vadeli tahvil faizi, uzun vadeli devlet tahvili faizinin enflasyondan arındırılmış hâli olup yatırımcının gerçek getirisini gösterir.
Resesyon
EkonomiResesyon, ekonomik faaliyetin yaygın ve sürekli biçimde daraldığı, üretimin üst üste iki çeyrek küçüldüğü durgunluk dönemidir.
Rezerv / Geniş Para Arzı
FinansRezerv/Geniş Para Arzı, merkez bankasının rezervlerinin geniş para arzına (M2) oranı olup mevduat çıkışlarına karşı rezervlerin sağladığı tamponun gücünü gösterir.
Rezerv / İthalat Oranı
FinansRezerv / İthalat Oranı, bir ülkenin döviz rezervlerinin kaç aylık ithalatı karşılayabileceğini gösteren dış ticaret göstergesidir.
Rezerv / Kısa Vadeli Borç
FinansRezerv/Kısa Vadeli Borç oranı, bir ülkenin döviz rezervlerinin kısa vadeli dış borcunu kaç kat karşılayabildiğini gösteren likidite göstergesidir.
Rezervlerin İthalatı Karşılama Süresi
FinansRezervlerin ithalatı karşılama süresi, bir ülkenin döviz rezervlerinin mevcut ithalat hızıyla kaç ay yeteceğini gösteren rezerv yeterliliği ölçüsüdür.
Rezerv Yeterlilik Oranı
FinansRezerv Yeterlilik Oranı, bir merkez bankasının döviz rezervlerinin yeterli rezerv düzeyinin (ARA) kaç katı olduğunu gösteren göstergedir.
S
s&p 500
S&P 500, ABD borsasının en büyük 500 şirketinin performansını ölçen ve küresel hisse piyasasının参考 kabul ettiği hisse senedi endeksidir.
Satın Alma
Bir şirketin başka bir şirketin hisselerini veya varlıklarını devralarak kontrolünü ele geçirmesini ifade eden kurumsal işlem.
Satın Alma Gücü Paritesi Kuru
EkonomiSatın alma gücü paritesi kuru, bir uluslararası doların ulusal para cinsinden karşılığıdır; ülkedeki fiyat düzeyinin pahalı mı ucuz mu olduğunu gösterir.
Satın Alma Gücü Paritesine Göre GSYH
EkonomiÜlkeler arasındaki fiyat düzeyi farkları giderilerek hesaplanan, ülkelerin ekonomi büyüklüğünü daha adil karşılaştırmayı sağlayan milli gelir ölçüsü.
sec
SEC (ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu), ABD'de menkul kıymet piyasalarını ve kripto varlıkların hisse senedi niteliği taşıyan kısmını düzenleyen federal denetim kuruluşudur.
Serbest piyasa
DövizSerbest piyasa, döviz ve altının bankalar dışında, arz ve talebe göre belirlenen fiyatlarla işlem gördüğü piyasadır.
Sermaye Akımları
FinansSermaye akımları, bir ülkeye giren ve çıkan uluslararası yatırımları ifade eder; doğrudan ve portföy yatırımlarından oluşur.
sermaye artırımı
Sermaye artırımı, bir şirketin yeni pay ihraç ederek ya da kendi kaynaklarını sermayeye ekleyerek sermaye tutarını ve pay sayısını artırmasıdır.
Sermaye Çıkışı Açıklığı
FinansSermaye çıkışı açıklığı, yerleşiklerin yurt dışına sermaye çıkarma serbestliğini gösteren, düşük değerin açıklığı ifade ettiği bir endekstir.
Sermaye Girişi Açıklığı
FinansSermaye girişi açıklığı, yurt dışı sermayenin bir ülkeye girişine uygulanan kısıtlamaların ölçüsü olup yabancı yatırımcı erişiminin önündeki engelleri gösteren bir endekstir.
siber güvenlik
网络安全的含义、行业背景及其在股市中的表现,涵盖网络攻击、防护措施和相关公司动态。
sosyal güvenlik
Devletin primlerle finanse ettiği, emeklilik, maluliyet ve sağlık güvencesi sağlayan sosyal sigorta sistemidir.
spacex
SpaceX, Elon Musk'ın uzay teknolojileri şirketinin borsada işlem gören hisselerini ifade eder; yatırımcıların yakından takip ettiği bir finansal varlıktır.
SPK
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye'de sermaye piyasasını düzenleyen, şirket işlemlerini onaylayan ve yaptırım uygulayan resmi kurumdur.
Stablecoin
KriptoStablecoin, değeri dolar gibi bir para birimine veya altın gibi bir varlığa sabitlenmiş, dalgalanmayı azaltmayı amaçlayan kripto paradır.
Stagflasyon
EkonomiStagflasyon, yüksek enflasyonun düşük büyüme ve yüksek işsizlikle aynı anda görüldüğü, yönetilmesi zor ekonomik durumdur.
T
Tahvil
Tahvil, devletlerin veya şirketlerin borçlanmak için ihraç ettiği, yatırımcısına dönemsel faiz ve vade sonunda anapara ödemesi vaat eden bir borçlanma senedidir.
Tahvil getirisi
EkonomiTahvil getirisi, tahvilin vadesine kadar elde tutulması hâlinde sağlayacağı yıllık getiridir; fiyat ile ters yönde hareket eder.
TCMB
TCMB, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısaltmasıdır; para politikasını yürüten, faiz kararlarını alan ve resmi istatistikleri yayımlayan kurumdur.
Teknoloji
Teknoloji, finans haberlerinde şirketlerin ürün geliştirme, yapay zeka, donanım ve yazılım alanlarındaki yenilikleri ile bu yeniliklerin hisse senedi değerleri ve yatırımcı beklentileri üzerindeki etkilerini kapsayan kavramdır.
Teknoloji Hisseleri
Teknoloji sektöründeki şirketlerin borsada işlem gören hisse senetleri; yapay zeka beklentileri, büyüme hedefleri ve değerleme oranlarıyla fiyatlanan yüksek volatiliteli yatırım araçlarıdır.
Temettü
BorsaTemettü (kâr payı), şirketin dönem kârından ortaklarına dağıttığı paydır.
Temettü verimi
BorsaTemettü verimi, hisse başına dağıtılan kâr payının hisse fiyatına oranıdır ve hisselerin nakit getirilerini karşılaştırmaya yarar.
Tesla
Tesla, elektrikli araç üretiminin yanı sıra otonom sürüş ve robotaksi gibi gelecek teknolojilere yönelik beklentilerle değerlenen bir otomotiv ve enerji şirketidir.
tokenizasyon
Tokenizasyon, hisse senedi ve mevduat gibi gerçek dünya varlıklarının blockchain üzerinde dijital tokenlara dönüştürülmesidir.
Trump
Trump, ABD Başkanı olarak ekonomi politikaları ve uluslararası ilişkilerdeki açıklamalarıyla finans piyasalarını etkileyen bir liderdir.
Türkiye
Finansal düzenlemeleri, enerji projeleri ve savunma sanayii kararlarıyla piyasaları etkileyen ülke; doviz.day haberlerinde ekonomik gündemin merkezinde yer alır.
V
Varil
EmtiaHam petrolün uluslararası hacim birimidir; yaklaşık 159 litredir. Petrol fiyatları varil başına dolar olarak açıklanır.
veri merkezi
Veri merkezi, sunucu, depolama ve ağ ekipmanlarının barındırıldığı, bulut bilişim ve yapay zeka gibi dijital hizmetlerin altyapısını sağlayan fiziksel tesistir.
Volatilite
BorsaVolatilite, bir varlığın fiyatının belirli bir dönemde ne kadar dalgalandığını gösteren oynaklık ölçüsüdür; yönü değil şiddetini ifade eder.
W
Y
Yapay Zekâ Hazırlık Endeksi
TeknolojiYapay Zekâ Hazırlık Endeksi, ülkelerin yapay zekâ teknolojilerini benimseme ve üretme kapasitesini ölçen, sıfır ile bir arasında puanlanan bir göstergedir.
Yarı İletken
Yarı iletken, elektrik iletkenliği iletken ile yalıtkan arasında kalan ve borsada çip üreticileri ile tedarik zincirini kapsayan sektörü ifade eder.
Yatırım Oranı
EkonomiYatırım oranı, bir ekonomideki toplam sabit sermaye oluşumu ile stok değişiminin gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.
Yıl Sonu Enflasyonu
EkonomiYıl sonu enflasyonu, tüketici fiyatları endeksinin aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre gösterdiği yüzde değişimdir.
Yurt Dışına Doğrudan Yatırım
FinansYurt dışına doğrudan yatırım (DYY çıkışı), yerleşiklerin yurt dışında kalıcı yatırım amacıyla yaptığı doğrudan yatırım tutarıdır.
Yurt İçi Tasarruf Oranı
EkonomiYurt içi tasarruf oranı, bir ülkedeki toplam tasarrufun GSYH'ye oranı olup yatırımların ne kadarının iç kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.
Z
Ç
Çekirdek enflasyon
EkonomiÇekirdek enflasyon, enerji ve gıda gibi oynak kalemler hariç tutularak hesaplanan, fiyat artışının kalıcı eğilimini gösteren enflasyon ölçüsüdür.
Çin
Çin, küresel ticaret fazlası, tarife politikaları ve finansal piyasa düzenlemeleriyle dünya ekonomisini doğrudan etkileyen büyük bir ekonomik aktördür.
Ö
Özel Sektör Borcu
BorçÖzel sektör borcu, hanehalkı ve finansal olmayan şirketlerin toplam borcunun gayri safi yurtiçi hasılaya oranıyla ölçülen, özel sektörün borçluluk düzeyini gösteren göstergedir.
Özel Sektör Borcu (Geniş Tanım)
BorçÖzel sektör borcu (tüm araçlar), şirketlerin kredi, borç senedi ve diğer borçlanma araçlarını kapsayan en geniş borç göstergesidir; genellikle GSYH'ye oranıyla ifade edilir.
Özel Sektöre Verilen Krediler
FinansÖzel sektöre verilen krediler, bankacılık sisteminin firmalara ve hanehalkına kullandırdığı kredilerin gayri safi yurtiçi hasılaya oranıdır.
Özel Sermaye Girişi (Doğrudan Yatırım Hariç)
FinansDoğrudan yatırımlar hariç, özel sektör kaynaklı sermaye girişlerinin gayri safi yurtiçi hasılaya oranı; sıcak para akımlarının büyüklüğünü gösteren bir gösterge.
Ü
İ
İhracat
Dış ticaretİhracat, bir ülkenin ürettiği mal ve hizmetlerin yurt dışına satılmasıdır; ekonomilerin dış pazarlara açıklığını gösteren temel dış ticaret göstergesidir.
İhracat Çeşitlilik Endeksi
Dış ticaretİhracat Çeşitlilik Endeksi, bir ülkenin ihracatının ürün ve pazarlar üzerinde ne kadar yoğunlaştığını gösteren Theil endeksi tabanlı bir ölçüttür; düşük değerler daha çeşitli bir ihracat sepetine işaret eder.
İhracat Kalite Endeksi
Dış ticaretİhracat Kalite Endeksi, bir ülkenin ihraç ettiği ürünlerin fiyat ve kalite düzeyini gösteren, 1'e yaklaşan değerlerin yüksek katma değerli ihracata işaret ettiği bir göstergedir.
İnovasyon ve Ekonomik Entegrasyon
Teknolojiİnovasyon ve Ekonomik Entegrasyon, Ar-Ge yoğunluğu, patent üretimi ve küresel değer zincirlerine entegrasyonu ölçen, 0-1 arasında değer alan bir alt endekstir.
İran
Uluslararası piyasalarda petrol ihracatçısı ve yaptırımların muhatabı olarak izlenen ülke; finans haberlerinde jeopolitik risk ve ticaret kısıtı başlığı.
İşsizlik Oranı
Ekonomiİşsizlik oranı, iş arayan ve çalışmaya hazır nüfusun toplam işgücüne oranıdır; ekonominin kapasitesini ne ölçüde kullandığını gösterir.
İstihdam
İstihdam, bir ekonomide ücret karşılığı çalışan kişi sayısını ve işgücünün işe yerleşme durumunu gösteren temel ekonomik göstergedir.
İthalat
Dış ticaretİthalat, bir ülkenin yurt dışından aldığı mal ve hizmetlerin toplamına; GSYH'ye oranı ise iç talebin dış kaynaklara bağımlılığını gösteren göstergedir.
Ş
Şirket Borcu
BorçFinansal olmayan şirket borcu, bankalar dışındaki şirketlerin toplam kredi ve borç senetlerinin gayri safi yurtiçi hasılaya oranıdır.
Şirket Borcu (Geniş Tanım)
BorçŞirket borcu, firmaların krediler ve borç senetlerinin yanı sıra tahvil gibi diğer borçlanma araçlarını da kapsayan geniş borç ölçüsüdür.