ABD-Çin zirvesi: Xi'den 'çatışmasız rekabet' mesajı, Tayvan çağrısı gündemde

ABD-Çin zirvesinin en önemli siyasi çıktısı, iki ülkenin rekabetinin askeri çatışmaya dönüşmeyeceği yönündeki 'alt çizgi' oldu. CNBC'nin aktardığına göre Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Perşembe günü Beyaz Saray'da Başkan Donald Trump ile görüşmesinde 'Thucydides Tuzağı aşılabilir' diyerek, Mayıs ayındaki zirvede sorduğu soruya kıyasla daha olumlu bir mesaj verdi.

Xi, rekabetin 'birbirini yakalama yarışı' olması gerektiğini, 'birinin kazandığı diğerinin kaybettiği bir güreş' olmaması gerektiğini söyledi. Ayrıca iki ülkenin ordularının kriz iletişimini ve önlemesini geliştirmesi gerektiğini ekledi.

İlgili: Tayvan ordusunda kadro açığı: Doluluk üç yıldır yüzde 80 hedefinin altında

Tarihsel kavram: Thucydides Tuzağı

Thucydides Tuzağı, Harvard Üniversitesi profesörü Graham Allison tarafından 2010'ların başında popülerleştirilen bir kavram. Bu kavram, yükselen bir güç ile mevcut baskın güç arasındaki gerilimlerin tarihsel olarak sıklıkla savaşla sonuçlandığını öne sürüyor. Antik Yunan'da Atinalı general Thucydides'in Peloponnesos Savaşı anlatısına dayanan bu kavram, Atina'nın hızla yükselişinin Sparta'yı tedirgin ettiğini ve iki şehir devleti arasındaki savaşı kaçınılmaz kıldığını anlatıyor.

Allison, Xi ile görüşmüş ve Çin'i birçok kez ziyaret etmiş biri. Ayrıca Harvard Kennedy Okulu'nun kurucu dekanı olarak uzun yıllar Çinli hükümet yetkililerinin eğitiminde rol aldı. Allison, 1990'larda Bill Clinton döneminde Savunma Bakan Yardımcısı, 1980'lerde Ronald Reagan döneminde Savunma Bakanı Özel Danışmanı olarak görev yaptı.

Xi'nin söylem değişikliği ve Tayvan mesajı

Xi, Thucydides Tuzağı kavramına daha önce de atıfta bulunmuştu. 2014 yılında HuffPost'a verdiği nadir bir röportajda, 'Yükselen güç ile yerleşik güçler arasındaki yıkıcı gerilimler olan Thucydides Tuzağı'ndan kaçınmak için hep birlikte çalışmalıyız' demişti. 2015 ziyareti sonrası devlet medyasındaki bir makale, Xi'nin bu kavrama ilgisinin, çatışmanın kaçınılmazlığından çok büyük güçlerin birbirinden şüphelenmesinden kaynaklandığını yansıtıyordu.

Zirvede Tayvan konusu da gündeme geldi. Xi'nin görüşmelerde ABD'ye 'Tayvan bağımsızlığına karşı çıkma' çağrısı yaptığı bildirildi. Ancak Trump'ın bu konuda henüz bir yorumu bulunmuyor. Trump'ın Xi'yi Beyaz Saray'da karşılarken yaptığı açıklamalar genel iş birliği vurgusuyla sınırlı kaldı.

Renmin Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan Profesör Cui Shoujun, bu 'alt çizginin' (yoğun rekabet ama askeri çatışma yok) zirvenin 'en önemli siyasi sonucu' olduğunu söyledi. Cui, 'Bu, değişken ikili ilişkilere belirlilik kattı' dedi. Xi'nin bu haftaki ziyareti, 11 yıl sonraki ilk devlet ziyareti olma özelliği taşıyor.