ABD'de pandemi kredisi borcu restoranları boğdu: Temerrüt yüzde 30'u aştı

ABD'de Covid-19 salgını sırasında verilen düşük faizli federal krediler, geri ödeme aşamasında sektör çapında bir borç krizine dönüştü. Kongre'nin bu yılın başlarında yayımladığı rapora göre, felaket kredisi (EIDL) borçlularında temerrüt oranı yüzde 30'un üzerine çıktı; geçen haziran itibarıyla silinen kredi tutarı 75,2 milyar dolara ulaştı. Gecikmelerin ağırlıklı olduğu sektörlerin başında, toparlanmayı bir türlü yakalayamayan restoran işletmeleri geliyor.

Program nasıl büyüdü

Kongrenin Mart 2020'de kabul ettiği Cares Act kapsamında, Küçük İşletme İdaresi'nin (SBA) yönettiği program çerçevesinde 3,9 milyon adet, toplam 378,4 milyar dolarlık EIDL kredisi verildi. İşletme başına üst sınır 2 milyon dolardı; faiz 3,75 seviyesinde sabitlenmiş, vade 30 yıla kadar uzatılmış ve borçlulara başlangıçta 30 aylık ödeme ertelemesi tanınmıştı. Bankaların salgında kredi daralması yaşadığı bir dönemde, bu şartlar küçük işletmeler için benzersiz bir kaynak sundu.

İlgili: ABD sanayi üretimi Eylül'de %0,7 arttı: Beklenti %0,4'ün üzerinde kaldı

200 bin doları aşan kredilerde borçludan kişisel garanti alınıyor. Bu durumda temerrüt halinde hükümet borçlunun kişisel varlıklarına el koyabiliyor; ödemeler 120 günü aştığında kredi, anaparanın yaklaşık yüzde 30'u tutarında ücret ve ceza eklenerek Hazine'ye devrediliyor ve bordro, vergi iadesi ya da sosyal güvenlik ödemelerinden kesinti yapılabiliyor.

Restoranlar neden geri ödeyemiyor

Independent Restaurant Coalition yöneticisi Erika Polmar, "Covid, on binlerce restoran için bir yok oluş olayıydı" dedi. Polmar'a göre hayatta kalan işletmeler borç ödemelerine odaklandıkları için işletmelerine yeniden yatırım yapamadı; kira desteği vaatleri ve tahliye moratoryumları çoğu yerde uygulanmadı.

Miami'de Hint lokantası işleten Jai Mazumdar, 2021 başında 370 bin dolarlık EIDL kullandı, bir yıl sonra da 87 bin dolar ek kredi aldı. Müşterilerinin büyük bölümünü oluşturan Florida International University öğrencilerinin uzaktan eğitime geçmesi cirosunu ezdi; 2022'de yeniden açtığı lokantanın yemek salonunu bir buçuk yıl sonra kalıcı olarak kapattı. Mazumdar, aylık 1.900 dolarlık kredi taksitini karşılamak için evinden bir odayı kiraya verdiğini ve son üç yıldır haftada yedi gün çalıştığını anlattı.

Virjinya merkezli Ornery Beer Company kurucusu Randy Barnette ise Şubat 2021'de aldığı 500 bin dolarlık kredinin yarısına yakınına gecikmiş durumda. İkinci şube açma planları pahalı gayrimenkul anlaşmalarının iptaliyle suya düştü; satışların gerilemesi bira üretim tesisini küçültmesine ve ilk lokantasını kapatmasına yol açtı.

Suçlu kim: Borçlu mu, kredi politikası mı

Gecikmelerin artışında bir bölüm gözlemci, SBA'nın salgın sonrası kredi kriterlerini fazla gevşetmesini ve geri ödeme kapasitesi sınırlı işletmelere onay vermesini gösteriyor. Borçlular tarafında ise tablo farklı: gıda, işçilik ve enerji maliyetlerindeki yükseliş ile tüketici harcama gücündeki zayıflama, salgından sağ çıkmış işletmelerin ödeme kapasitesini daraltıyor. Sonuç, düşük faizli borcun işletmeler için kriz öncesi yükten daha ağır hale geldiği bir sektör görünümü.