ABD ekonomisinde enflasyon yeniden yükseldi: Tarifeler ve İran savaşı tabloyu değiştirdi
Trump'ın ikinci döneminde ABD enflasyonu yüzde 4,2'ye çıktı, benzin ve iş piyasası verileri seçmen algısıyla çelişiyor. Verilerin gösterdiği tablo.
Öne çıkanlar
- ABD enflasyonu Mayıs'ta yüzde 4,2'ye yükseldi ve yüzde 3,4'ün üzerinde seyrediyor.
- AAA verisine göre galon benzin 4,32 dolara çıktı; bir yıl önceki farkı yaklaşık 1,30 dolar.
- 2025'te sadece 181 bin yeni istihdam yaratıldı; 2024'teki rakam 2,2 milyondu.
- S&P 500 yükselişini sürdürürken hisselerin neredeyse yarısı en zengin yüzde 1'de.
- Ankette katılımcıların yüzde 83'ü benzin fiyatlarının bütçeyi zorladığını söyledi.
ABD'de enflasyon Mayıs ayında yüzde 4,2 seviyesine yükseldi ve o tarihten bu yana yüzde 3,4'ün üzerinde seyrediyor; bu, İran savaşının petrol fiyatlarına vurduğu damganın ve tarife politikalarının doğrudan sonucu. Donald Trump bir mitingde "Artık daha zenginiz, enflasyonumuz yok" derken, Guardian'ın Harris ile yaptırdığı ankette katılımcıların yaklaşık üçte ikisi ülkenin resesyon içinde olduğuna inandığını söylüyor ve katılımcıların yüzde 83'ü benzin fiyatlarının bütçelerini zorladığını belirtiyor.
Fiyat artışının kısa tarihi: tepe, dipten tepeye
Enflasyon 2022'nin haziran ayında yüzde 9,1 ile 40 yılın zirvesini görmüş, ardından hızla soğuyarak Trump'ın görevine başladığı Ocak 2025'te yüzde 3'e inmişti. Nisan 2025'te yüzde 2,3 ile 2021'den bu yana en düşük seviyeye gelen oran, yönetimin neredeyse tüm ithalata uyguladığı tarifelerin ardından yeniden ısındı ve Eylül 2025'te yüzde 3'e döndü. Tarifelerin bir bölümü durdurulup yasa dışı bulununca fiyat artışı Ocak-Şubat 2026'da yüzde 2,4'e geriledi; ancak savaş kaynaklı enerji şoku mayısta oranı yeniden yukarı taşıdı. ABD'li tüketicilerin yüzde 2'lik yönetilebilir enflasyon görmesi altı yılı aşkın süre oldu.
Hürmüz kapandı, pompa fiyatları uçtu
Enflasyondaki son sıçramanın ana iticisi enerji. Dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın savaşla birlikte kapanması küresel fiyatlara yansıdı; ABD büyük bir petrol üreticisi olmasına rağmen pompa fiyatları sert biçimde yükseldi. AAA verisine göre galon başına ortalama benzin fiyatı ekim ortasında 4,32 dolar oldu ve bir yıl öncekinin yaklaşık 1,30 dolar üzerinde kaldı. Petrol üreten Teksas'ta galon 3,81 dolara (önceki yıl 2,64 dolar), denizaşırı ithalata bağımlı Kaliforniya'da ise 6,21 dolara çıktı.
İş piyasası "az işe alım, az işten çıkarma" dengesinde
2025'te ekonomiye toplam 181 bin yeni iş girdi; bu, 2024'teki 2,2 milyonluk artışın çok gerisinde kaldı. Sertleştirilen göç politikası, tarife belirsizliği ve girdi maliyetlerindeki artış işe alımları yavaşlatırken, işsizlik oranı yüzde 4'ün biraz üzerinde kaldı. Ekonomistler bu durumu işverenlerin ne işe aldığı ne işten çıkardığı bir "low-hire, low-fire" ekonomi olarak tanımlıyor.
Faizde duraklama ve iki kutuplu servet tablosu
Trump görev başına geldiğinde Fed faiz indirim döngüsündeydi ve faizler yüzde 4,25-4,50 bandındaydı; konut kredilerinden araç kredilerine borçlanma maliyetini belirleyen bu oranlar, tarifelerin yarattığı belirsizlik nedeniyle duraklatılan indirimlerle şekilleniyor. Borsa cephesinde ise tablo çok farklı: tarife açıklamasının ve savaşın ilk günlerindeki düşüşleri toparlayan hisseler yükselişini sürdürdü; günlük veriye göre S&P 500 son işlem gününde yüzde 0,47 gerilemekle birlikte 7.623,68 seviyesinde. Ekonomistler bu ivmenin öncelikli nedeni olarak teknoloji şirketlerinin veri merkezlerine ve yapay zekâ çiplerine yönelik milyarlarca dolarlık yatırımını gösteriyor. Ancak hisselerin neredeyse yarısı en zengin yüzde 1'in elinde bulunduğundan bu kazanç geniş kitleye yayılmıyor; yüksek fiyatlarla eşleşen borsa coşkusu, ekonominin K şeklinde ayrışması olarak yorumlanıyor.
Bu haberle ilgili ekonomik veriler
Haberde geçen göstergelerin güncel değerlerini Doviz.day veri sayfalarından inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulanlar
- ABD enflasyonu neden yeniden yükseldi?
- Küresel tedarik zincirlerini etkileyen tarife uygulamaları ve İran savaşının petrol fiyatlarını yükseltmesi başlıca nedenler. Hürmüz Boğazı'nın kapanması enerji maliyetlerini küresel ölçekte artırdı.
- ABD iş piyasası neden yavaşladı?
- Sertleştirilen göç politikası, tarife belirsizliği ve artan girdi maliyetleri işverenleri işe alımda temkinli yaptı. İşsizlik düşük kaldığı için tablo 'az işe alım, az işten çıkarma' dengesi olarak tanımlanıyor.
Yayın: · 3 dk okuma
Yatırım tavsiyesi değildir. Veriler bilgilendirme amaçlıdır; ülke ekonomik göstergeleri ve sıralama sayfalarından doğrulanabilir.