Amazon Miami kargo kazasının ardından 21 Air ile çalışmayı durdurdu

Amazon, 6 Eylül'de Miami Uluslararası Havalimanı'nda pistten çıkarak beş kişinin yaşamını yitirmesine yol açan Boeing 767 kargo uçağını işleten 21 Air ile çalışmayı duraklattı. Karar, BBC'nin 13 Eylül'de duyurduğu ve Amazon sözcüsü Kelly Nantel'in açıklamasına dayanan bilgiyle gündeme geldi; şirket böylece Amazon kargo kazası sonrasında bir taşıyıcıyla ilişkisini ilk kez askıya almış oldu.

Nantel, şirketin karara giderken "soruşturmayı desteklemeye ve çevresindeki koşulları incelemeye zaman ayırdığını" söyledi. Sözcü, ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu'nun (NTSB) incelemesi sürerken hava kargo ağında oluşacak boşluğu diğer taşıyıcıların dolduracağını da ekledi. Amazon'un lojistik ağı sözleşmeli taşıyıcılar üzerine kurulu olduğu için kapasite ikamesi şirket için yapısal bir zorluk oluşturmuyor.

İlgili: Çocuk yanına oturma ücreti yasaklanıyor: 104 sterline çıkabiliyor

Uçağı ve mürettebatı Amazon değil, 21 Air işletti

Kaza yapan 7598 sefer sayılı uçuşu, Amazon Air ağı için 21 Air tarafından çalıştırıldı. Uçağın pilotlarını 21 Air istihdam ediyor, Boeing 767'nin işletmecisi de bu şirketti; Amazon ise daha geniş lojistik ağı kapsamında 21 Air ile sözleşme yapmış durumdaydı. Bu ayrım, Amazon'un olası hukuki ve itibari sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor ancak soruşturmanın ağırlıklı olarak taşıyıcının pilotları, güvenlik prosedürleri ve işletme uygulamalarına odaklanmasına yol açıyor.

Yedi yılın içinde ikinci ölümlü kaza denetim sorularını artırdı

Miami kazası, Amazon adına uçan sözleşmeli bir kargo uçağının 2019'dan bu yana yaşadığı ikinci ölümlü kaza oldu. 2019'da Teksas'ta Amazon için uçan Atlas Air'e ait bir Boeing 767 düşmüş, uçaktaki üç kişi de hayatını kaybetmişti. Her iki kazada da uçağı dış taşıyıcılar işletmiş olsa da yaşananlar, Amazon Air'ın taşıyıcı seçme ve denetme süreçlerini sorgulanır hale getirdi.

NTSB, yalnızca pilotların eylemleriyle yetinmiyor: Kurul, 21 Air'in güvenlik uygulamalarını, şirketin Amazon'la kurduğu ilişkiyi ve mürettebatın kararlarını da inceliyor. Wall Street Journal'ın haberine göre, eski 21 Air çalışanlarının güvenlik bildirimi, eğitim ve yönetim uygulamalarına ilişkin iddiaları da gündeme girdi; bu da Amazon'un taşeron eleme ve gözetim süreçlerinin bu riskleri önceden yakalayıp yakalamadığı sorusunu ön plana çıkarıyor.

Uçuş verisi ne gösteriyor?

Kazaya ilişkin ön veriler çarpıcı bulgular içeriyor. Bir pilot, uçağın gereğinden hızlı hareket ettiği yönünde uyarıda bulunmuş; mürettebat yere temas sonrasında kalkışı yenidenleme seçeneğini değerlendirmiş. Uçak ise piste taşmadan önce hız frenlerini ya da geri iticileri devreye almamış. NTSB'nin henüz muhtemel kaza nedeni açıklamamış olması, bu gelişmelerin arkasında eğitim, güvenlik yönetimi ya da gözetim düzeyinde bir zaaf olup olmadığı sorusunu açık bırakıyor.

Yatırımcı tarafında tablo

Şirketin mali görünümü, askıya alma kararının yaratacağı kısa vadeli lojistik maliyetleri taşıyacak ölçekte duruyor: Amazon 2026 ikinci çeyrekte 200,6 milyar dolar gelir ve 27,5 milyar dolar faaliyet karı bildirdi. Kurumsal yatırımcı ilgisinde de geri adım görünmüyor; ikinci çeyrekte 369 fonun portföyünde yer alan Amazon, en yaygın tutulan hisse konumunu korudu ve pozisyon değeri 97,10 milyar dolara yükseldi. Karşılaştırılabilir ölçekteki hava kargo operatörü FedEx ise aynı dönemde ters yönde hareket etti; fon sayısı 86'dan 81'e geriledi, pozisyon değeri 5,32 milyar dolardan 4,20 milyar dolara indi.

Önümüzdeki dönemde belirleyici olan soru, NTSB soruşturmasının sonuçlarını yalnızca 21 Air'in uçuş operasyonu ve mürettebat kararlarıyla mı sınırlayacağı, yoksa Amazon'un taşıyıcı gözetim süreçlerinde daha geniş zaaforlar tespit edip edemeyeceği.