DeepSeek modellerinde sansür bulgusu: Guardian Çin yapay zekâsına karşı uyardı

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) hazırladığı bir değerlendirme raporu, kendi altyapısında çalıştırılan indirilmiş DeepSeek yapay zekâ modellerinde siyasi sansür tespit etti. Bu bulgu, The Guardian'da yayımlanan bir görüş yazısının merkezine alındı; yazar, İngiltere'nin ucuz Çin yapay zekâ teknolojisine yönelmesinin veri güvenliğini zayıflatabileceği ve yerli sanayiyi olumsuz etkileyebileceği savını NIST verisiyle destekledi.

Sansür bulgusu ne anlama geliyor?

Raporun kritik yanı, modelin bulut hizmeti yerine kendi sunucularında çalıştırılmasının tek başına sansürü kaldırmadığı sonucu. NIST'in test ettiği indirilmiş DeepSeek modelleri, bağımsız altyapıda çalıştıkları hâlde siyasi kısıtlamalar üretmeye devam etti; yani modeli Birleşik Krallık'ta barındırmak, Pekin'in içerik kısıtlamalarını otomatik olarak ortadan kaldırmıyor.

İlgili: İngiltere'de spor yayınında korsanlık alarmı: 18-34 yaşta yüzde 70'ten fazlası yasadışı izliyor

Merkezi Bağımsızlık ve Direnç Merkezi (Centre for Information Resilience) Direktörü Ross Burley bu noktayı doğruluyor: "Modeli kendi sunucunuzda çalıştırmak siyasi sansürü otomatik olarak ortadan kaldırmaz; güvenlik savunmalarındaki zayıflıkları da onaramaz." Burley, işletmelerin ve kamu hizmetlerinin bilgi ve karar süreçlerinde dayandığı sistemlere Çin yönetiminin siyasi kısıtlamalarının gömülmesi konusunda derin endişe duyulması gerektiğini söylüyor.

Veri politikası ne diyor?

DeepSeek'in çevrimiçi sohbet botuna ilişkin politika metni, kullanıcı komutlarını ve yüklenen materyalleri topladığını, kişisel verileri Çin'de işlediğini ve sakladığını ve Çinli makamlarla paylaşılmasına izin verdiğini belirtiyor. Oxford Üniversitesi'nde yapay zekâ profesörü olan Michael Wooldridge, sohbet botuna girilen verilerin Çin devletiyle paylaşılabileceğini varsaymanın makul olduğunu ifade ediyor.

Piyasadaki tercih: ucuz açık model mi, pahalı kapalı yazılım mı?

DeepSeek ve Xiaomi gibi Çinli geliştiriciler, aylık bazda yeni sürümler yayımladıkları "açık ağırlıklı" modellerle, pahalı sürekli lisans ödemeden çekirdek yazılımın kullanılabilmesine imkân tanıyor. Yazara göre kullanıcı pratikte iki seçenek arasında tercih yapıyor: kendi amaçlarına göre uyarlanabilen ucuz bir Çin açık sistemi ya da büyük olasılıkla gereksiz özelliklerle gelen pahalı ABD yazılımı. OpenAI ve Anthropic kapalı modellerin öncülerini oluştururken, Meta'nın da açık model geliştirdiği ve Avrupa ile Hindistan'da benzer girişimlerin yürütüldüğü aktarılıyor; bazı teknoloji analistleri ise Çin modellerinin ekosisteme katkı sağladığını savunuyor.

Yazının önerisi ne?

Görüş yazısının yazarı, İngiltere'nin ucuz Çin yapay zekâsının cazibesine karşı çıkması, ABD yapay zekâsını daha iyi düzenlemesi ve yerli ile AB tedarikçilerini desteklemesi gerektiğini savunuyor. Yazara göre elektrikli araçtan yapay zekâya Çin teknolojisine dayanmak, sanayiyi boşaltabilir ve veri güvenliğini zayıflatabilir. Bu değerlendirmenin köşe yazısı niteliğinde bir görüş olduğu, haber olarak aktarılırken olgular ile yazarın savlarının ayrı tutulduğu belirtiliyor.