Fransa'da borç krizi: Tahvil faizi 2002'den beri en yüksek seviyeye çıktı

Fransa'da öğrenci protestolarının yeniden alevlendiği ve hükümetin harcama disiplini sağlayamadığı bir dönemde, piyasa endişesi borç piyasasına sıçradı. Geçen hafta 10 yıllık Fransız tahvillerinin faizi, Temmuz 2002'den bu yana görülmeyen, yüzde 5'e çok yaklaşan bir seviyeye yükseldi. Tahvil fiyatları düştüğünde yükselen bu oranlar, kamu maliyesindeki boşluğun ne kadar ciddi olduğunu ortaya koyuyor.

Rakamlar Fransa borç krizinin ağırlığını gösteriyor: Borcun milli gelire oranı 2025'te yüzde 115,6'ya ulaşırken, bütçe açığı GSMH'nin yüzde 5,1'i düzeyindeydi. Bu yıl açığın yüzde 5,4'e çıkması bekleniyor; hazine bakanı Roland Lescure açığı düşürme sözü vermiş ancak bunun hangi önlemlerle yapılacağını henüz açıklamamış durumda. Karşılaştırma için Birleşik Krallık'ta aynı dönemde borç/GSMH oranı yüzde 94,3, açık ise yüzde 4,3 seviyesindeydi.

İlgili: BM'den gelişen ülkelere üçlü kriz uyarısı: Enerji, El Niño ve borçlanma maliyeti

Şirketler belirsizlikten endişeli

Fransa'nın en büyük işveren federasyonu Medef'in anketi, siyasi kilitlenmenin ekonomik bedelini sayısallaştırıyor. Şirketlerin yüzde 82'si bir sonraki hükümetin ekonomi politikasının etkisi konusunda kötümser; yüzde 66'sı ise politika kilitlenmesi beş yıl daha sürerse işletmelerinin kırılganlaşacağı hatta iflas edebileceği uyarısında bulundu.

Insead ekonomi profesörü Antonio Fatas, düşük büyüme ve kötü borç verilerinin birleşince piyasaların hükümetin kontrolü kaybettiği kanısına vardığını söyledi. Fatas, siyasi tabloya ilişkin değerlendirmesinde "Siyasi duruma bakınca paniğe kapılıyorum" ifadesini kullandı ve çok sayıda siyasi partinin krizin oylarına yarayacağı inancıyla hareket ettiğini ekledi.

Japon yatırımcının geri çekilmesi

Tahvil satışında belirleyici bir unsur, Fransa'yı geleneksel olarak güvenli liman sayan Japon yatırımcıların, ülkelerindeki daha yüksek getirilere yönelerek geri çekilmesi oldu. Bu çıkış, Fransız hazinesinin borçlanma maliyetini daha da artırdı. Piyasalardaki tedirginlik yalnızca Fransa'ya özgü değil; İngiltere, ABD ve son zamanlarda İtalya'daki benzer mali eğilimler küresel tahvil piyasalarında dalgalanmaya yol açıyor, ancak en büyük endişe kaynağı Fransa.

2026 seçimi yatırımcıları neden endişelendiriyor?

2026 başkanlık seçimine aylar kala siyasi belirsizlik de piyasaları zorluyor. Fathom Consulting'den Erik Britton, ikinci tur senaryolarının açığın düşürülemediği gerçeğinden daha fazla endişe yarattığını belirtiyor: Le Pen'in seçilme ihtimalinin Frexit riskini önemli ölçüde gündeme getirebileceğini, anketlerde daha geride görünen Mélenchon'un seçilmesi durumunda ise bu riskin çok daha yüksek olacağını söylüyor.

Sorbonne tarih profesörü Laurent Warlouzet, adayların birbirinden çelişen mali vaatlerinin — emeklilik yaşının 62'ye geri çekilmesi ile aynı anda borç freni getirilmesi gibi — uluslararası yatırımcıların kafa karışıklığını anlaşılır kıldığını vurguluyor. Macron döneminde emeklilik yaşının 62'den 64'e çıkarılması hedefi, 2024 erken seçim sonrası parlamentonun kilitlenmesiyle 62 yıl 9 ayda takılmıştı.

Euro bölgesi için sınan bir risk

Avrupa Merkez Bankası'nın kurallarına göre koşullu destek gerektiren bir kurtarma paketi, Fransa'nın koşulsuz destek talebiyle çatışabileceği değerlendiriliyor. Analistler, merkez konumdaki bir ülkedeki krizin euro bölgesi geneline yayılabileceğini; Almanya dışındaki tahvil faizlerinin hızla yükselebileceğini hatırlatıyor. Euro bölgesine yönelen bu riskler, euro kurunu izleyen yatırımcılar için de önemli: euro 10 Ekim sabitiyle 55,6494 seviyesinden işlem görüyor.