Güney Çin Denizi gerildi: Tahliye krizi ve Çin gemilerinde artış

Güney Çin Denizi'nde gerilim yeni bir boyut kazandı: Filipinler, İkinci Thomas Resifi'nde yaralı bir askerini tahliye etmeye çalışırken Çin ile Manila bir kez daha karşı karşıya geldi. Olayın ardından iki taraf da birbirinin anlatımını reddetti; Manila ise Eylül ayında bölgedeki Çin askeri ve sahil güvenlik gemilerinin sayısının neredeyse iki katına çıktığını bildirdi. Gerilimin artması, Güney Çin Denizi üzerinden geçen ticaret ve bölgesel güvenlik gündeminde yeniden alarm zillerinin çalmasına yol açıyor.

Tahliye operasyonu neden krize dönüştü?

Tartışmanın merkezinde, Filipin donanmasına ait BRP Sierra Madre gemisinde görev yapan yaralı bir askerin perşembe günü yapılan tahliyesi var. Gemide görevli askerin sağlık durumuna müdahale edilebilmesi için bölgeden çıkarılması gerekiyordu; ancak Manila, tahliye sırasında Çin güçlerinin operasyonu zorlaştırdığını öne sürdü. Pekin tarafı ise buna karşılık Filipinlilerin resifte izinsiz faaliyet yürüttüğünü ve gemiyi tahkimat amacıyla kullandığını ileri sürüyor. İki anlatım arasında ortak bir zemin yok ve her iki hükümet de kendi pozisyonunda ısrarlı görünüyor.

İlgili: Sumitomo Bakelite Çin'de çip paketleme malzemesi üretimini büyütüyor

BRP Sierra Madre ve İkinci Thomas Resifi neden bu kadar kritik?

BRP Sierra Madre, onlarca yıl önce İkinci Thomas Resifi'ne bilinçli olarak oturtulmuş bir Filipin donanma gemisi. Filipinler, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik iddiasını somut biçimde sürdürebilmek için gemide sürekli asker bulunduruyor. Resif, Çincede Renai Jiao, Filipince ise Ayungin Shoal adlarıyla anılıyor; bu isim farkı bile bölgedeki egemenlik tartışmasının simgelerinden biri. Manila'nın asker değişimi ve lojistik destek operasyonları her seferinde Çin sahil güvenlik güçlerinin tepkisiyle karşılaşıyor ve bu karşılaşmalar zaman zaman fiziksel temas ve su topu olaylarına kadar varabiliyor. Tahliye gibi insani nitelikli operasyonların bile diplomatik gerginliğe dönüşmesi, bölgedeki güven ortamının ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.

Eylül verisi gerilimin boyutunu gösteriyor

Manila'nın paylaştığı verilere göre, Eylül ayında Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı özelliklerin çevresinde gözlemlenen Çin askeri ve sahil güvenlik gemilerinin sayısı neredeyse iki katına çıktı. Bu yoğunlaşma, tahliye operasyonu gibi sıradan sayılabilecek bir adımın bile geniş çaplı bir Çin varlığıyla karşılaşma olasılığını artırıyor. Bölgede gemi varlığının kalıcı biçimde artması, Filipinler'in lojistik operasyonlarını zorlaştırırken, taraflar arasında yanlış anlama kaynaklı bir çatışma riskini de yükseltiyor.

Bölgesel denge için ne anlama geliyor?

İkinci Thomas Resifi, Güney Çin Denizi'nde taraflar arasında tekrar tekrar kriz yaratan noktaların başında geliyor. Bölge, dünya ticaretinin önemli bir bölümünü taşıyan deniz rotalarını barındırdığı için gerginliğin yalnızca tarafları değil, küresel tedarik zincirlerini de ilgilendirdiği değerlendiriliyor. Diplomatik kanalların açık tutulması, tahliye gibi insani operasyonların ileride benzer krizlere dönüşmemesi için belirleyici olacak. Pekin ile Manila arasındaki son karşılıklı suçlamalar, bölgede kalıcı bir iletişim ve kriz yönetimi mekanizmasının ne kadar gerekli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.