Healey'nin ilk bütçesinde hanelere 100 sterlin ödeme: Kim ne kadar etkileniyor?

İngiltere Şansölyesi John Healey, parlamentoya sunduğu ilk bütçede hane halklarının cebini doğrudan etkileyecek bir dizi tedbir açıkladı. Bunların başında, bankalara uygulanacak ek vergiyle finanse edilen ve İngiltere'de emlak vergisi grupları A ile D arasındaki 20 milyon haneye otomatik olarak yatırılacak 100 sterlinlik "Hane Enerji Ödemesi" geliyor. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda idareleri eşdeğer fonu alacak ve aynı ödemeyi yapıp yapmayacağına kendileri karar verecek.

Enerji faturaları yılbaşında neden yükselecek?

Ödeme, enerji faturalarındaki yükselişi hafifletmek amacıyla tasarlandı. Düzenleyici Ofgem'in fiyat tavanına bağlı tarifelerin Ocak ayında yıllık 2.000 sterlin ve üzerindeki seviyelere, yani yüzlerce sterlinlik artışla çıkması öngörülüyor. Ekim'de elektrik faturalarına uygulanan KDV indiriminin süresi de Nisan yerine Temmuz'a kadar uzatıldı.

İlgili: Healey ilk bütçesini parlamentoya sundu: Borç faizine 14 milyar sterlin ek yük

Ayrıca gaz sabit ücretleri (standing charge) 2027'de ya da "mümkün olan en kısa sürede" İngiltere, İskoçya ve Galler'de kaldırılacak. Hazine'nin hesabına göre hanelerin yüzde 60'ı yılda ortalama 45 sterlin kazanacak; düşük tüketenler en çok yararlanırken, büyük evlerde oturanlar ve kalabalık düşük gelirli aileler şu ankinden fazla ödeyecek.

Diğer açıklamalar neler oldu?

• 2022'den beri uygulanan akaryakıt vergisindeki 5 peni indirim, Ocak'tan Nisan'a değil Temmuz'a kadar uzatıldı; vergi litre başına 52 peni seviyesinde kalacak. Bu, İran savaşının etkisiyle yükselen mazot ve benzin fiyatları bağlamında geldi; mazot yakın zamanda litre başına 2 sterlini aşarak rekor kırdı.
• Önceki yönetimin nakit ISA'larda vergisiz tasarruf limitini 20.000 sterlinden 12.000 sterline indirme planı geri çekildi.
• Asgari ücret Nisan'da yüzde 3,9 artacak; devlet emekli maaşı da aynı oranda yükselerek 2016 sonrası emekli olanlar için haftada 250,70 sterline ulaşacak.
• Yalnızca devlet emekli maaşı geliri olanların en az 2030'a kadar gelir vergisi ödememesi için yeni bir Emekli Vergi İstisnası oluşturulacak.
• İlk kez ev alacaklar için %2,5 peşinatla yeni yapım konut alımı sağlayan "Your First Home" programı ve Lifetime ISA'nın yerini alması planlanan First Time Buyer ISA teyit edildi.

Gelir vergisi eşiklerinde dondurma sürüyor

Bütçede ayrı bir açıklama yapılmamakla birlikte, gelir vergisi eşiklerindeki dondurmanın sürmesi, herhangi bir ücret artışının bazı çalışanları daha yüksek vergi dilbine itebileceği anlamına geliyor. İskoçya'nın kendi gelir vergisi dilimleri bulunduğu da hatırlatılıyor.