Hürmüz Krizi Kömür Talebini Rekor Seviyeye Taşıyacak

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret kısıtlarının yol açtığı doğal gaz arz daralması nedeniyle küresel kömür talebinin 2026'da rekor seviyeye ulaşacağını öngörüyor. Ajansın yıl ortası güncellemesine göre, dünya genelinde kömür tüketiminin bu yıl yüzde 1,2 artarak 8,94 milyar tona çıkması bekleniyor.

Orta Doğu'daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan deniz ticareti üzerindeki kısıtlamalar, son aylarda petrol ve doğal gaz fiyatlarını yukarı çekti. LNG sevkiyatlarındaki ciddi azalma, bazı ülkelerde enerji kıtlığına yol açarken, bu ülkeler açığı kömürle kapatmak zorunda kaldı.

İlgili: Benzin fiyatı seçim gününde 4 doların üstünde kalmayabilir mi? Kalshi'den oranlar

Hangi Ülkeler Kömüre Yöneldi?

Japonya, Hindistan, Bangladeş, Filipinler, Güney Kore, Tayland, Tayvan, Çin ve bazı Avrupa ülkeleri, doğal gaz fiyatlarındaki artış nedeniyle kömür kullanımını artırdı. Çin'de kömür tüketimi yalnızca elektrik üretimiyle sınırlı kalmadı; yüksek petrol fiyatları nedeniyle kimya ürünleri üretiminde de kömüre yönelim yaşandı.

IEA, dünyanın en büyük iki kömür tüketicisi olan Çin ve Hindistan'da talebin sırasıyla yüzde 1 ve yüzde 4,2 artacağını tahmin ediyor. Bu artışla Çin'in tüketimi 5 milyar tona, Hindistan'ın tüketimi ise 1,353 milyar tona ulaşacak.

ABD'de Kömür Tüketimi Düşüyor

Küresel tablonun aksine ABD'de kömür tüketiminin bu yıl yaklaşık yüzde 7 azalması bekleniyor. Ülke, bol ve ucuz yerli doğal gaz kaynakları sayesinde küresel gaz krizinden büyük ölçüde etkilenmedi. Ayrıca son yıllarda hızla devreye alınan güneş ve rüzgar enerjisi kapasitesi, kömüre olan ihtiyacı daha da azalttı.

Buna karşın ABD, 2025 yılında küresel emisyon artışına önemli katkı sağladı. Energy Institute verilerine göre, enerji kaynaklı karbondioksit emisyonları geçen yıl yüzde 1,1 artışla 35,806 milyar tona yükseldi; bu artışın yaklaşık yüzde 13,3'ünden ABD sorumlu oldu. Metan ve alevlenme emisyonlarını da içeren daha geniş ölçüde ise ABD'nin payı küresel artışın üçte birine ulaştı.

2027 Görünümü ve İklim Endişeleri

IEA, 2027 yılına ilişkin görünümün Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin seyrine bağlı olduğunu belirtiyor. LNG akışlarının normale dönmesi doğal gaz fiyatlarını düşürebilir ve gaz-kömür kullanım dengesini değiştirebilir. Ancak enerji ticareti kısıtlı kalmaya devam ederse küresel kömür talebinin daha da artması bekleniyor.

Kömür kullanımındaki bu artış, iklim hedefleri açısından endişe yaratıyor. Birleşmiş Milletler, dünyanın küresel ısınmayı sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerinde sınırlama hedefini aşacağını ilk kez kabul etti. 2021'deki COP26 zirvesinde ülkeler kömür tüketimini aşamalı olarak azaltma sözü vermişti, ancak birçok ülke artan elektrik talebini karşılamak için kömüre bağımlılığını sürdürüyor.

İtalya, Mart ayında kömür santrallerinin kapanışını 13 yıl ertelemeyi planladığını açıklarken, Almanya da bazı kömür santrallerini yeniden devreye almayı değerlendiriyor. Alman Şansölyesi Friedrich Merz, "Bu ülkeye elektrik sağlamalıyız. Gerçekçi olmayan kapanış planları yüzünden sanayimizin çekirdeğini riske atmaya hazır değilim" ifadelerini kullanmıştı.

Hürmüz krizinin enerji piyasalarında yarattığı belirsizlik sürerken, güvenli liman talebiyle altın fiyatlarının günlük yüzde 2'nin üzerinde yükseldiği görülüyor. Kömür tüketimindeki artışın, küresel emisyonları bu yıl daha da yukarı taşıması bekleniyor.