İngiltere G20 dönemine borç erteleme planı hazırlıyor: 27 ülkeye 10 yıl nefes

Küresel tahvil piyasalarındaki dalgalanmanın maliyeti her ekonomide hissediliyor; ancak en ağır fatura, borçlanma koşullarını belirleyemeyen gelişen ülkelere çıkıyor. Önümüzdeki yıl G20 dönem başkanlığını devralacak İngiltere'nin İşçi Partili hükümeti, sürdürülemez borç yükünü gündemine almayı planlıyor ve bu alanda hazırlıklar sürüyor.

Borç hizmeti bütçeleri tüketiyor

Uzmanların piyasadaki son dalgalanmadan önce yaptığı hesaplamaya göre borç hizmeti, küresel güneyde devlet gelirlerinin yüzde 45'ini tükettiyor; düşük gelirli ülkelerde bu oran yüzde 70'e ulaşıyor. Bu durum, kamusal hizmetlere ve geleceğe yönelik yatırımlara ayrılması gereken kaynakları daraltıyor. Piyasalar, Orta Doğu'daki savaş ve ABD'nin genişleyen harcama politikaları karşısında tahvil satışıyla borçlanma maliyetlerini neredeyse her yerde yükseltirken, gelişen ülkeler enerji krizi ve iklim uyumu yatırımları ihtiyacıyla da boğuşuyor.

İlgili: İngiltere'de motorin litre fiyatı 2 sterli aştı: Hayır kurumları zarar ediyor

IMF ve Dünya Bankası'nın Bangkok'taki yıllık toplantılarında bir araya gelen finans bakanları ve merkez bankası başkanları, ABD yönetiminin savaş planlarının en azından kısmen rehinesi olduklarını dile getirmekten çekinse de bu gerçeğin farkında.

G20 mekanizması neden devrede?

G20, geçmişte borç alanında somut adımların koordinasyon merkezi olmuş bir forum: IMF yönetimindeki Ortak Çerçeve'nin kurulması ve Covid krizinde zor durumdaki borçluların ödemelerinin ertelenmesi bu çerçevede gerçekleşti. Son yıllarda Afrika Birliği devlet başkanları ile G20 dönem başkanlığını yürüten Brezilya ve Güney Afrika, uluslararası borç mimarisinin reformu için baskıyı artırmıştı. Ancak bu yıl dönem başkanlığını yürüten Trump yönetimi ABD, forumun gündeminde küresel büyümeyi öne çıkardı.

İngiltere'nin ajandası: 2005 mirası ve yeni koşullar

Dönem başkanlığını devralacak İngiltere'nin ajandasında yapay zekâ düzenlemesi için küresel bir mutabakat arayışının yanı sıra sürdürülemez borç yükü yer alacak. Dışişleri Bakanı Ed Miliband, geçen ayki İşçi Partisi kongresinde, son İşçi Partisi hükümetinin borç ve kalkınma alanındaki mirasının üzerine koyacaklarını söyledi. 2005'te Gordon Brown ve Tony Blair, Make Poverty History hareketinin desteğiyle Gleneagles G8 zirvesinde 30'dan fazla ülke için önemli borç rahatlaması sağlamıştı.

Kalkınma Bakanı Kirsty McNeill, o dönemden iki önemli farkın bugün geçerli olduğunu belirtti: borcun artık büyük ölçüde özel alacaklarda bulunması ve yoksul-zengin dünya arasında eski net ayrımın kalkması. İngiltere'nin bu zorlu alanda ilerleme için diplomatik ağırlığını koymaya açık olduğunu da ekledi.

Masada somut bir öneri var

Hükümetle paylaşılan bir öneri, en ağır borç yükü altındaki 27 ülkeye 10 yıllık bir erteleme dönemi öngörüyor. Düşünce kuruluşu Development Finance International'ın (DFI) hazırladığı plana göre bu sürede borç hizmeti maliyetlerinin gelirlerin yüzde 10'unun altına düşürülmesi hedefleniyor; borç silinmeyecek, faiz oranları düşürülerek ve vadeler uzatılarak ilerlenecek. Yıllık 13 milyar dolarlık maliyetin ağırlığı özel alacaklara yüklenecek; bunun için alacaklıların ikna edilmesi, gerekirse mevzuat yoluyla katılımlarının sağlanması gerekebileceği belirtiliyor. IMF ve Dünya Bankası gibi tercihli alacak konumundaki uluslararası finans kuruluşlarına düşecek yükün göreli olarak düşük kalması bekleniyor.

Planda borç eşiğini karşılamayan ancak düzenli olarak doğal afetlere maruz kalan altı küçük ada devletine, bir sonraki aşırı hava olayından itibaren geçerli beş yıllık ek bir erteleme de öngörülüyor; bunun maliyeti yıllık 700 milyon dolar. Daha geniş bir versiyon, Pakistan ve Angola dahil beş ülkeyi daha kapsayacak.

Planı kaleme alan DFI Genel Direktörü Matthew Martin, girişimin en yoksul ülkelere "umudu geri getirerek" iklim ve kalkınma hedefleri için 13 milyar dolar serbest bırakmasını amaçladığını söylüyor. Hükümetin G20 gündemini ne kadar iddialı kuracağı henüz belli değil; ancak borç dosyasının altyapısının şimdiden hazırlandığı görülüyor.