Healey gemi inşa paketini açıklıyor: Üç yüzer havuz Britanya'da üretilecek

Birleşik Krallık'ta gemi inşa sanayisine yönelik paketin ana hatları netleşti: Maliye Bakanı John Healey, İşçi Partisi'nin Liverpool'daki yıllık konferansında yapacağı konuşmada, Faslane'deki Kraliyet Deniz Üssü Clyde için planlanan üç yüzer havuzun uluslararası ihaleye çıkmadan doğrudan Britanya tersanelerinde üretileceğini duyuracak. Paketin bir diğer kalemi, erken 2030'larda hizmete girmesi beklenen deniz araştırma gemisi için ayrılacak 115 milyon sterlinlik fon.

İngiltere gemi inşa sektörü açısından dönüm noktası niteliğindeki yüzer havuz kararı, ilk kez 2023'te ortaya konan planlara dayanıyor. Havuzların, Britanya'nın yeni nesil denizaltılarına hizmet verecek biçimde Faslane tesislerini yükseltmesi öngörülüyor ve Kraliyet Donanması'nın tersaneleri için planlanan 15 milyar sterlinlik modernizasyon programının parçasını oluşturuyor. Healey, konuşma öncesinde yaptığı açıklamada Britanya tersanelerinin desteklenmesinin hem ulusal güvenliği güçlendirdiğini hem de büyümeyi sürükleyecek sanayilerde dayanıklılık sağladığını söyledi.

İlgili: İngiltere G20 dönemine borç erteleme planı hazırlıyor: 27 ülkeye 10 yıl nefes

Pakete araştırma gemisi ve 15 milyon sterlinlik eğitim fonu ekleniyor

Paketin araştırma gemisi ayağı, Devlet Bakanı Louise Haigh tarafından Pazar günü verilen sözle duyurulmuştu: Hükümet, "yeniden sanayileşmenin yeni çağı" planları çerçevesinde yeni bir deniz araştırma gemisi sipariş edecek ve gemi, havuzlar gibi erken 2030'larda devreye girmesi beklenen projeler arasında. Healey'nin bu gemi için 115 milyon sterlinlik fonu konuşmasında açıklaması öngörülüyor.

Healey'nin duyuracağı bir diğer başlık, sendikaların yürüttüğü eğitim programının geri getirilmesi. Mevcut bütçelerden karşılanacak 15 milyon sterlinlik kaynakla desteklenecek Union Learning Fund kapsamında, İngiltere'deki çalışanlar sendika üyesi olmak zorunda olmaksızın, temel İngilizce, matematik ve dijital becerilerden ileri üretime kadar uzanan alanlarda eğitim alabilecek. Program, yapay zekâ dahil teknolojik değişimin işyerlerini dönüştürmesine uyum sağlamayı hedefliyor.

Sektor olumlu karşılıyor, muhalefet parayı soruyor

Bu yöndeki kampanyayı uzun süredir yürüten GMB sendikasının ulusal sekreteri Charlotte Brumpton-Childs, kararı sektör için "çok büyük bir destek" olarak niteledi. "Uzun süre sulu sözleşmeler yurt dışına, çoğu zaman sübvanse edilen tersanelere gitti" diyen Brumpton-Childs, politikanın Britanya tersanelerini ve bu tersanelere bağımlı toplulukları canlandırabileceğini ifade etti.

Muhafazakar Partili Gölge Maliye Bakanı Andrew Griffith ise planları parayı nereden bulacağına dair netlik olmayan "yeniden ısıtılmış duyurular" olarak niteledi. Healey'nin savunmayı finanse etmek için gereken zor tercihlerden kaçtığını iddia eden Griffith, yalnızca Muhafazakarların refah harcamalarını keserek savunmayı finanse edeceğini savundu.

Bütçe bir ay sonra: Borçlanma maliyeti baskısı sürüyor

Duyuruların arkasındaki tablo, bütçe takviminin sıkışması. Healey'nin ilk bütçesine bir ay kala, artan hükümet borçlanma maliyetini kontrol altına almak için harcama kesmesine ya da vergi artırımına başvurması gerekebileceği değerlendiriliyor. Buna karşın bakanın, Liverpool'daki konuşmasında bütçe içeriğine dair ayrıntı vermeyeceği, bunun yerine "Britanya'ya yeni bir güven" çerçevesinde olumlu bir sanayi vizyonu çizmeyi hedeflediği belirtiliyor.

İş dünyası da bütçeye kilitlenmiş durumda: Konferansla eş zamanlı yayımlanacak araştırmasında İngiliz Sanayi Konfederasyonu (CBI), Eylül'e kadarki üç aylık dönemde perakende ve hizmetler başta olmak üzere kilit sektörlerdeki ekonomik aktivitenin gerilediğini, üretimin ise daha ılımlı bir düşüş kaydettiğini vurgulayacak. CBI Baş Ekonomist Yardımcısı Alpesh Paleja, yükselen enerji ve istihdam maliyetlerinin zayıf taleple birleşerek kâr marjlarını baskıladığını belirterek, bütçe öncesi belirsizliğin bazı sektörlerde faaliyeti frenlediğini söyledi ve bütçenin iş yapma maliyetlerinde yeni artışa "net bir kırmızı çizgi" çekmesi gerektiğini ifade etti.

Hükümetin sendika kanadından gelen baskı da sürüyor: Unite Genel Sekreteri Sharon Graham, Healey'den bütçede "emekçilere yönelik adım" atmasını isteyerek gelir vergisi dilimlerinin dondurulmasının kaldırılmasını ve enerji faturalarına yönelik ek önlemleri talep ediyor. Salı günü konferansta konuşma yapacak Başbakan Andy Burnham da, geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede de dile getirdiği Britanya'yı "yeniden sanayileştirme" hedefini gündemde tutuyor.