İngiltere'de savunma harcaması için bakanlıklardan yüzde 1 kesinti talimatı

İngiltere Şansölyesi John Healey, savunma yatırım planının finansmanında oluşan açığı kapatmak için tüm bakanlıklara sermaye bütçelerinde yüzde 1 kesinti yapmaları talimatını verdi. Bütçe konuşmasında yaptığı açıklamaya göre kesinti, toplam 15 milyar sterlinlik Savunma Yatırım Planı'nın finansmanındaki açığın doldurulmasına yönelik. Bu adım, İngiltere savunma harcamasının artırılması yönündeki hükümetin taahhütlerinin finansmanını güvence altına almayı amaçlıyor.

Kesinti ikinci turda gündeme geldi

Sermaye bütçeleri, günlük harcamalar yerine uzun vadeli yatırımları kapsıyor. Yeni talep, planın ilk 10,3 milyar sterlinlik bölümünün karşılanması için yıl başında bakanlıklardan istenen yüzde 1'lik kesintilerin üzerine ekleniyor. Hangi kalemlerden tasarruf edileceği henüz belli değil. Daha önce de savunma harcamalarını finanse etmek için bir dizi büyük yol projelerinden vazgeçilmişti; bu yüzden yeni kesinti turunun kamu yatırımlarını yeniden daraltması bekleniyor.

İlgili: Dizel 2 sterlini aştı: Yakıt hırsızlığı arttı, nakliyeciden 'sıvı altın' tespiti

Yüzde 3 hedefi için ayrıntılar ertelendi

Savunma bütçesini artıran plana rağmen Healey, 2030'a kadar millî gelirin yüzde 3'ünün savunmaya ayrılması hedefini nasıl karşılayacağı konusunda siyasi baskı altında. Milletvekillerine hitaben konuşmasında bu hedefin "kamu harcamalarına sert biçimde bakmayı" gerektireceğini belirten Şansölye, ayrıntıları gelecek yılki harcama incelemesinde açıklayacağını söyledi. 2035'e kadar yüzde 3,5'e ulaşma taahhüdünün yol haritası da aynı incelemede sunulacak.

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, Healey'nin yalnızca "bir plan yapma planı" sunduğunu ileri sürerek, şansölyenin hedefe nasıl ulaşacağını bütçede açıklamamasını eleştirdi. Muhafazakârlar daha önce savunmanın refah bütçesinden yapılacak kesintilerle finanse edilmesi çağrisinde bulunmuştu. Öte yandan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İngiltere'nin Lahey'de tüm müttefiklerin üstlendiği taahhüde doğru "güvenilir bir yolda" olduğunu ifade etti.

Özel sektör ve müttefiklerle yeni mekanizmalar

Healey, finansmanı sürdürülebilir kılmak için yenilikçi yöntemlere de yaslandığını duyurdu. Bunlar arasında şunlar yer alıyor:

• Finlandiya, Polonya ve Hollanda ile "çok taraflı savunma mekanizması" kurmak üzere antlaşma müzakerelerinin başlatılması; bu mekanizma müttefiklerin kaynakları paylaşmasına imkân tanıyacak
• Kamu-özel ortaklıklarıyla savunmada özel yatırımların artırılması
• Ulusal Servet Fonu ve British Business Bank'ın 5 milyar sterlini savunma, ikili kullanım teknolojileri ve egemen kabiliyet alanına yönlendirmesi

Bağımsız kuruluşlardan da temkinli değerlendirmeler geldi. Institute for Fiscal Studies Direktörü Helen Millier, savunma şirketlerine yapılan yatırımın hedefe katkı sağlayabileceğini ancak bunun İngiltere'nin savunma kabiliyetini ne ölçüde artıracağının belirsiz olduğunu söyledi. Bu arada Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR), savunma harcamasının 2035'e kadar GDP'nin yüzde 3,5'ine çıkarılması hedefinin maliyetini 35 milyar sterlin olarak tahmin ediyor.

Ukrayna'ya 10 milyar sterlinlik paket

Bütçede Healey ayrıca Ukrayna'ya krediler ve ihracat garantileri biçiminde toplam 10 milyar sterlinlik ekonomik ve askerî destek açıkladı. Paketin 5,5 milyar sterlinlik bölümü Dünya Bankası garantileriyle sağlanan kredilerden ve kuruluşun kriz fonuna yapılan hibe katkısından, 3 milyar sterlini ise UK Export Finance aracılığıyla verilecek kredilerden oluşuyor. Bu, İngiltere'nin en az 2030-31'e kadar Ukrayna'ya yıllık 3 milyar sterlinlik askerî destek verme taahhüdünün üzerine ekleniyor.

Şansölye, ek desteğin Moskova'ya "net bir mesaj" göndereceğini belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski de duyuruyu memnuniyetle karşılayarak, Ukrayna'nın güçlendirilmesine yönelik her adımın Rusya'yı savaşı bitirmeye yaklaştıracağını ifade etti.