İngiltere tarım fonu 6 saatte tükendi, yeni pencere 2027'de

İngiltere tarım fonu kapsamında 2026 için ayrılan 253 milyon sterlinlik sürdürülebilir tarım teşviki (SFI) bütçesinin tamamı, başvuruların açılmasından yalnızca altı saat sonra dağıtıldı. Bakanlık (Defra) salı günü saat 10.00'da açtığı başvuru penceresini aynı gün 16.00'da kapattı; binlerce çiftçi fon alamadan kaldı ve bir sonraki başvuru imkânı 2027'ye bırakıldı.

SFI, İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ardından ortak tarım politikasının yerini alan destek paketinin bir parçası. Program, çiftçilere yalnızca üretim ve arazi sahipliği karşılığında değil; doğanın, toprağın ve diğer kamusal faydaların korunması karşılığında ödeme yapıyor.

İlgili: İngiltere G20 dönemine borç erteleme planı hazırlıyor: 27 ülkeye 10 yıl nefes

Başvuru penceresi neden altı saatte kapandı?

SFI, Mart 2025'te ani biçimde kapatılmıştı; salı günü açılan pencere birçok çiftçi için o tarihten bu yana ilk başvuru fırsatıydı. Bütçe tükenince sistem fiilen "ilk gelen alır" biçiminde kapandı. RSPB'nin sürdürülebilir arazi politikası sorumlusu Alice Groom, bütçenin tek günde bitmesini "eşi görülmemiş" olarak niteledi ve Defra'nın bütçeyi yönetecek bir mekanizması bulunmadığını söyledi. Nature Friendly Farming Network CEO'su Martin Lines ise başvurusunda sorun yaşayan çiftçilerin yardım hattında beş saate kadar beklediğini, bunun bazıları için yanıtın pencere kapandıktan sonra gelmesi anlamına geldiğini aktardı.

Defra: iki pencerede toplam 310 milyon sterlin

Bakanlık sözcüsüne göre bu yıl küçük çiftlikler ve programa yeni katılanlar önceliklendirildi; yaz aylarında yalnızca bu gruba açık bir ilk pencere düzenlendi. İkinci penceredeki yoğun talep öngörülerek, ağustos ayında Başbakan Andy Burnham'ın açıkladığı 50 milyon sterlinlik ek fona 20 milyon sterlin daha eklendi. Sözcü, her iki pencere kapsamındaki yeni anlaşmalar için toplam 310 milyon sterlin ayrıldığını belirtti.

Kuraklık, gübre maliyeti ve doğa hedefleri

Çiftçiler için yıl, hasadı vuran sıcaklık ve kuraklığın yanı sıra kaynakta İran'daki savaşla ilişkilendirilen gübre maliyeti artışıyla geçti. Ulusal Çiftçiler Birliği (NFU), sezonu "bir neslin en zor yazı" olarak tanımlıyor. Lines, birçok çiftçinin SFI fonunu işletmesinin geleceğine yatırım aracı olarak gördüğünü ve binlercesinin fonun dışında kalmasının "son derece üzücü" olduğunu söyledi.

"Çiftçilerin doğa, gıda güvenliği ve ulusal güvenlik için ihtiyaç duydukları fonu alabilmeleri adına hükümetin bütçeyi düzene sokması gerekiyor." — The Wildlife Trusts tarım stratejisi sorumlusu Vicki Hird

Groom'a göre başvuru yapamayan binlerce çiftçinin kendi arazisinde çevre adına yapabilecekleri sekteye uğrayacak; bu durum hükümetin 2030'a kadar doğanın yüzde 30'unu restore etmeyi öngören yasal hedefini de etkileyecek. NFU, ek fonu olumlu karşıladığını ancak sınırlı bütçenin uzun vadeli çevresel teslimi riske attığını belirterek 2027 programı için ivedi bir plan ve bütçe şeffaflığı istedi.

İngiltere tarım fonu için ayrılan kaynağın 2026'da altı saatte tükenmesi, talep ile bütçe arasındaki farkı ortaya koydu; çiftçi örgütleri 2027 döneminin bütçesinin ve öncelik sıralamasının şimdiden açıklanmasını talep ediyor.