Işıkhan: Yapay zeka istihdamda insanın yerini almamalı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, otomasyonun çalışanı devre dışı bırakan bir süreç olarak kurgulanmaması gerektiğini belirterek yapay zekâyı iş gücünün karşısında değil yanında konumlandıran bir yaklaşım ortaya koydu. Bakan bu değerlendirmeyi Çin'de düzenlenen Dünya Beceriler Konferansı'ndaki konuşmasında yaptı ve teknolojik dönüşümün iş gücü piyasaları üzerindeki etkisine dikkat çekti.

Açıklamanın odağındaki soru, çalışma hayatının en temel tartışmalarından biri: Teknoloji, çalışanın yerini mi alacak yoksa çalışanın üretkenliğini mi artıracak? Işıkhan'ın çizdiği çerçeve, ikinci seçeneğe işaret ediyor.

İlgili: ABD bütçe açığı yeniden büyüdü: Reagan dönemi 'vergi kesintisi kendini öder' vaadi geri döndü

Yapay zeka istihdam ilişkisinde hangi yaklaşım öne çıkıyor?

Işıkhan'ın konuşmasının merkezinde, yapay zekâ uygulamalarının iş gücünün karşısında değil yanında konumlandırılması gerektiği fikri var. Bakan, teknolojik dönüşümün iş gücü piyasalarına etkisine dikkat çekerken, çalışanın becerisini merkeze alan bir yaklaşımı öne çıkardı. Bu tanım, otomasyonun hangi işleri devralacağı sorusundan çok, çalışanın becerisinin nasıl güçlendirileceği sorusuna odaklanıyor.

Tartışma hangi zeminde sürüyor?

Otomasyon ve yapay zekâ, iş süreçlerinin hangi bölümlerinin makinelere devredileceği, hangi becerilerin öne çıkacağı ve çalışanların hangi alanlarda eğitilmesi gerektiği başlıklarında uzun süredir tartışılıyor. Bakan Işıkhan'ın konuşması, bu tartışmanın Türkiye'nin çalışma hayatı gündeminde de karşılık bulduğunu gösteriyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın istihdam, mesleki yeterlilik ve sosyal güvenlik başlıklarındaki sorumlulukları düşünüldüğünde, dönüşümün nasıl yönetileceği sorusu bakanlığın doğrudan çalışma alanına giriyor.

Bununla birlikte açıklamada, dönüşümün hangi meslek gruplarını ne ölçüde etkileyeceğine ya da kaç çalışanın bu süreçten etkileneceğine dair sayısal bir değerlendirme yer almıyor. Konuşma, bir ilke ve yaklaşım beyanı olarak öne çıkıyor.

Mesajın kapsamı neyi içeriyor, neyi içermiyor?

Açıklamada yeni bir düzenleme, destek programı, eğitim seferberliği ya da takvim duyurusu bulunmuyor. Işıkhan'ın sözleri, yapay zekânın iş gücü piyasasındaki yerine ilişkin bir çerçeve çiziyor; ancak bu çerçevenin uygulamaya nasıl dönüşeceği konusunda kaynak metinde ayrıntı yok.

Bu nedenle açıklamanın bugünkü karşılığı, ileride atılabilecek adımlara dair bir işaret olarak sınırlı kalıyor. Yapay zeka istihdam ilişkisinin nasıl düzenleneceği, hangi mesleklerde beceri dönüşümünün önceleneceği ve işveren tarafına ne tür yükümlülükler getirilebileceği soruları şimdilik yanıtsız.

Konferansın çerçevesi

Bakan Işıkhan'ın konuşması, adından da anlaşıldığı üzere beceri geliştirme konusuna odaklanan uluslararası bir konferansta yapıldı. Beceri ve mesleki yeterlilik başlıkları, yapay zekâ kaynaklı dönüşümün en çok hissedildiği alanlar arasında yer alıyor; çünkü değişen iş tanımları doğrudan çalışanların sahip olduğu beceri setini etkiliyor.

Işıkhan'ın mesajı, bu dönüşümün insan merkezli bir yaklaşımla ele alınması gerektiği yönünde. Açıklamanın ayrıntıları netleştikçe, çalışma hayatına dönük somut etkiler de görünür hale gelecek.