Resolution Foundation: 2020'ler yarım asrın en zayıf yaşam standardı on yılı olacak

İngiltere'de düşünürlük kuruluşu Resolution Foundation'ın bütçeyle ilgili yayımladığı 48 sayfalık raporda, 2020'lerin yarım asrı aşkın süreden bu yana yaşam standardı artışında en kötü on yıl olacağı öngörülüyor. Rapora göre gerçek hanehalkı kullanılabilir geliri (RHDI) bu on yıl boyunca toplamda yalnızca %1,4 artacak; bu, 2010'ların zaten rekor düzeyde zayıf olan artışının onda biri anlamına geliyor.

Gelir artışı neden bu kadar zayıf?

Rapor, gelir artışının ekonomik büyümenin gerisinde kalmasının temel nedenini artan vergiler ve ithalat fiyatlarındaki yükselişe bağlıyor. Hanehalkı gelirindeki artış 2026-27 fiyatlarıyla yaklaşık 400 sterline denk geliyor. Düşünürlük kuruluşu, hükümetin borç faizi ödemelerinin de "yüksek ve artan" olduğunu vurguluyor: 2029-30'da borç faizine 147 milyar sterlin harcanması öngörülüyor; bu tutar mart tahminlerinden 13 milyar sterlin fazla ve o yıl evrensel kredi, konut desteği ve çocuk yardımları toplamını aşacak.

İlgili: IFS'ten İngiltere bütçesine sert uyarı: 28 milyar sterlinlik açık kapatılmadı

Yaşam gideri desteği hedefsiz mi?

Resolution Foundation, hükümetin 2025-26 ve 2026-27 için 4,4 milyar sterlinlik yaşam gideri destek paketinin yetersiz hedeflendiğini savunuyor. Paketin %52'sinin en yoksul yarıya, %48'inin ise daha varlıklı yarıya gittiği hesaplanıyor. Kuruluş, bu tabloyu Maliye Bakanı Healey'nin enerji faturası desteğini en çok ihtiyaç duyanlara yönlendirmede "eksiksiz bir başarısızlık" olarak nitelendirdi.

Vergi politikaları alt grubu korudu

Buna karşılık rapor, hükümetin göreve gelmesinden bu yana yaptığı vergi ve sosyal yardım değişikliklerinin genel olarak ilerici olduğunu belirtiyor: 2029-30'da en yoksul yüzde 20'lik dilimin geliri yıllık ortalama 320 sterlin artarken, en varlıklı dilimde 2.000 sterlin azalması bekleniyor. Bu, iki çocuk sınırının kaldırılması ve evrensel kredi standardı ödeneğinin dört yıl boyunca enflasyonun üzerinde artırılmasından kaynaklanıyor.

Healey: Zor kararlar kabul ediliyor

Maliye Bakanı Rachel Healey, bütçe öncesi hükümetin önünde "zor kararlar" bulunduğunu kabul etti; ancak genel seçimden önce sosyal yardım harcamalarını kısıp kısmayacağı konusunda net taahhüt vermedi. Downey Caddesi (No 10) sosyal yardım harcamalarının kısılması için bir takvim belirlenmediğini doğruladı. Enstitü IFS ise Healey'nin uzun vadeli harcama planlarının, hükümetin büyük olasılıkla kabul etmeyeceği kesintiler gerektireceği uyarısında bulundu.

Öte yandan Başbakan Andy Burnham, bakanlara Birleşik Krallık-AB ilişkilerinin yeniden müzakeresinde belirli sonuçları savunmamalarını söyleyen mektubunun bakanları susturduğu iddialarını reddetti: "Hiç de değil. Avrupa yaklaşımımızı kabineyle birlikte şekillendiriyoruz." Burnham, üç hafta sonraki Birleşik Krallık-AB zirvesine net bir yaklaşımla gidileceklerini söyledi. Healey de seçim sonrası AB'ye yeniden katılım tartışmalarını küçümseyerek Brexit kararının kabul edilmesi gerektiğini ifade etti.