İsveç Merkez Bankası'ndan e-krona çağrısı: Yasalar en az 5 yıl sürüyor

İsveç Merkez Bankası (Riksbank), e-krona olarak bilinen dijital krona için parlamentonun yasal hazırlığa hemen başlamasını istiyor. Bankanın gerekçesi somut: yabancı para birimlerine bağlı stablecoin'lerin ve Avrupa Birliği'nin planladığı dijital euro'nun, kronanın ödeme sistemlerindeki rolünü uzun vadede zayıflatma riski. Süreç teknolojiden çok mevzuat yüzünden yavaş ilerliyor; hazırlık çalışmasının bile en az beş yıl alacağı hesaplanıyor.

Riksbank neden e-kronayı yeniden gündeme taşıdı?

Konu ilk kez gündeme gelmiyor. 2023'te tamamlanan hükümet incelemesi, dijital kronaya duyulan ihtiyacın yeterince büyük olmadığı sonucuna varmış, konu rafa kalkmıştı. Riksbank ise ödeme alışkanlıklarının hızla değişmesi ve güvenlik risklerinin artması nedeniyle bu sonucun gözden geçirilmesi gerektiği görüşünde. Banka henüz ihraç kararının alınmasını önermiyor; talebi, karar alınırsa beş yıllık kaybın yaşanmaması için yasal altyapıya şimdiden başlanması.

İlgili: Apex Group CEO'su: Clarity Act'in uzlaşması kripto işini Asya ve Orta Doğu'ya kaydırabilir

Bankanın temel kaygısı, halka merkez bankası parasının kullanılabilir bir dijital biçimde sunulmaması halinde kronanın, sınır ötesi kullanımı kolay alternatif ödeme araçlarıyla rekabette geride kalması. Riksbank Başkan Yardımcısı Per Jansson, Reuters'e bir konferansın kenarında şunları söyledi: "Nakit dijital hale gelir ve İsveç kronaları kullanılabilir bir dijital biçimde mevcut değilse, krona diğer daha kullanışlı dijital ödeme araçlarıyla rekabet edemeyebilir."

Nakit neredeyse tamamen tarihe mi karışıyor?

İsveç bu tartışmada dünyanın en ileri örneklerinden biri. Riksbank verilerine göre, ankete katılan İsveçlilerin yalnızca yüzde 5'i son alışverişinde nakit kullanmış durumda. Banka, kronadan uzaklaşmanın parasal kontrol yetisini zayıflatıp finansal istikrarın korunmasını zorlaştırabileceği uyarısını yapıyor.

Stablecoin cephesindeki endişe de yeni değil: Riksbank yakın zamanda yayımladığı bir mektupta, yabancı para birimlerine endeksli stablecoin'lerin kronaya olan talebi azaltma ihtimaline dikkat çekti. Banka yakın vadeli bir risk görmediğini, ancak tehdidin yapısal olduğunu ve uzun vadede geçerliliğini koruduğunu vurguluyor.

Elektrik kesintisinde yedek ödeme hattı

E-kronanın öngörülen işlevlerinden biri de acil durum senaryolarına dayanıyor. Elektrik veya telekom altyapısının çöktüğü durumlarda yedek ödeme seçeneği sunması hedefleniyor; çevrimdışı gerçekleştirilebilen ödemeler tasarımın potansiyel özellikleri arasında sayılıyor. Kart sistemlerinin ve banka uygulamalarının çalışmadığı bir ortamda merkez bankası parasının dijital olarak elden ele geçebilmesi, teknolojik çözümün en kritik parçası.

Dijital euro altyapısından yararlanma olasılığı

Teknik tarafta İsveç'in bir kısayolu bulunuyor: Avrupa Merkez Bankası'nın geliştirdiği dijital euro altyapısından yararlanmak. Ancak bu da hızlı bir çözüm vaat etmiyor. Dijital euro'nun, AB yasama sürecinden geçmesi halinde 2029'da çıkabileceği tahmin ediliyor. Bu takvim, Riksbank'in "beş yıl beklemek için geç kalınır" mesajını pekiştiriyor: yasal hazırlık bugün başlasa bile dijital krona kamuoyuna ulaşana dek yıllar geçecek.

Tartışma, dijital varlıkların ulusal para birimlerinin ödeme alanındaki konumunu nasıl dönüştürdüğüne dair Avrupa genelinde yürütülen daha geniş bir değerlendirmenin parçası. İsveç'in kararı, dijitalleşme oranı yüksek diğer ekonomiler için de bir emsal teşkil edebilir.