Shiller CAPE Oranı 30'u Aştı: Tarihsel Veri Ne Anlatıyor?

S&P 500'ün uzun vadeli değerleme göstergesi olan Shiller CAPE oranı, 1871'den bu yana yalnızca altı kez 30 seviyesinin üzerine çıktı. Bu altı durumun beşi, borsa tarihinin en sert düşüşlerinden önce yaşandı. Şu an altıncı kez bu eşikteyiz ve oran, 15 Eylül kapanışı itibarıyla 41 civarında seyrediyor.

Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq Composite, 2026 yılının başından 15 Eylül'e kadar sırasıyla %8,4, %10,8 ve %11,8 değer kazandı. Yapay zeka yatırımları, güçlü şirket kârları ve geçen yıl rekor kıran hisse geri alımları boğa piyasasını dördüncü yılına taşıdı. Ancak tarihsel veriler, bu yükselişin sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri oluşturuyor.

İlgili: Bitcoin 86.000 dolar bandında sıkışıyor: S&P 500 rekor kırdı, korelasyon yükseliyor

Shiller CAPE Oranı Nedir ve Neden Önemli?

Shiller CAPE oranı (Döngüsel Ayarlanmış Fiyat/Kazanç Oranı), Nobel ödüllü ekonomist Robert Shiller'in geliştirdiği bir değerleme ölçütüdür. Geleneksel F/K oranından farklı olarak, son 10 yılın enflasyona göre düzeltilmiş ortalama kârlarını dikkate alır. Bu sayede resesyon dönemlerinde bile anlamlı bir gösterge olmayı sürdürür.

1871'den bu yana Shiller CAPE oranının ortalaması 17,42 seviyesinde. Oranın 30'un üzerine çıkması, tarihsel olarak aşırı değerlenme olarak kabul ediliyor. Şu anki 41 seviyesi, ortalamanın neredeyse 2,5 katına işaret ediyor.

Tarihsel Örnekler: 5 Kez Büyük Düşüş

Shiller CAPE oranının 30'u aştığı beş önceki dönem, borsa için felaketle sonuçlandı:

• 1929: Oran 33'e ulaştı; ardından Büyük Buhran geldi ve Dow Jones %89 değer kaybetti.
• 1997-2001: Oran Aralık 1999'da 44,19 ile rekor kırdı; dot-com balonu patladı, S&P 500 %49, Nasdaq %78 düştü.
• 2017-2018: Oran 33 civarına yükseldi; 2018'in dördüncü çeyreğinde S&P 500 yaklaşık %20 geriledi.
• 2019-2020: Oran 31'e çıktı; COVID-19 krizi S&P 500'ü 33 günde %34 aşağı çekti.
• 2020-2022: Oran 40'ın üzerini gördü; 2022 ayı piyasasında Dow %20, S&P 500 %25, Nasdaq %33 kayıp yaşadı.

Mevcut dönemde ise oran, 1 Haziran'da 42,84 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu, 1999'daki dot-com zirvesinin bile üzerinde bir değerlemeye işaret ediyor.

Uzun Vadeli Yatırımcılar İçin Tarih Ne Diyor?

Tarihsel veriler, aşırı değerlemelerin kısa vadede büyük düşüşlere yol açtığını gösteriyor. Ancak aynı veriler, uzun vadeli yatırımcılar için fırsatların da habercisi olabilir. Bespoke Investment Group'un Mayıs ayında paylaştığı verilere göre, 1929'dan bu yana S&P 500'deki boğa piyasaları ayı piyasalarından belirgin şekilde daha uzun sürdü. Mevcut boğa piyasası, 12 Ekim 2022'de başladı ve S&P 500 tarihindeki en uzun dokuzuncu boğa piyasası konumunda.

Shiller CAPE oranının düşüşün ne zaman ya da hangi katalizörle geleceğini söyleyemeyeceğini belirtmek gerekiyor. Ancak gösterge, değerlemeler aşırı yükseldiğinde en az %20'lik düşüşlerin yaşandığını tutarlı biçimde ortaya koyuyor. Güncel piyasa verilerine göre S&P 500 7.765 puanda, Nasdaq 100 ise 30.481 puanda bulunuyor. Bu seviyeler, yüksek değerlemelerin devam ettiğini gösteriyor.

Yatırımcıların tarihsel verileri bir uyarı olarak görmesi, ancak panik kararları vermek yerine uzun vadeli stratejilerini gözden geçirmesi gerekiyor. Geçmişteki tüm büyük düşüşler, aynı zamanda uzun vadeli alımlar için de cazip fiyatlar yaratmıştı.