Shiller CAPE oranı tarihi zirvede: Dotcom balonuyla karşılaştırma

S&P 500'ün 100 yıllık geçmişinde Shiller CAPE oranı bugünkü seviyeye yalnızca bir kez ulaşmıştı: 1999-2000 dotcom balonunun zirvesinde. Eylül itibarıyla 41,12 seviyesinde seyreden oran, Ağustos'taki 40,90'ın üzerine çıkarak Temmuz ayında kaydedilen 41,13'lük zirveye yeniden yaklaştı. Bu tablo, piyasa değerlemesinin tarihsel ölçekte ne kadar gerildiğini gösteren en yaygın göstergelerden birinin alarm verdiği anlamına geliyor.

Shiller CAPE oranı nedir, neden önemli?

Nobel ödüllü ekonomist Robert Shiller tarafından geliştirilen bu gösterge, döngüsel olarak düzeltilmiş fiyat-kazanç oranı olarak da biliniyor. Klasik P/E oranından farkı, S&P 500 şirketlerinin kazançlarını son 10 yıla yayarak ve enflasyona göre düzelterek değerlendirmesi. Bu yöntem, kısa vadeli dalgalanmaların yarattığı yanılsamayı azalttığı için deneyimli yatırımcılar arasında piyasa genelinde değerleme ölçütü olarak kabul görüyor.

İlgili: SpaceX'in Starlink hamlesi telekom hisselerini vurdu: T-Mobile %13 düştü

Tarihte bu seviye ne zaman görüldü?

Gösterge, Kasım 1999'da 44,19 ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştı. O dönemin ardından balon patladı ve S&P 500, 2000'den başlayarak üç yıl üst üste negatif getiri üretti. Daha yakın bir örnek ise Kasım 2021: Oran 38'e çıktıktan sonra teknoloji hisselerindeki düzeltme geldi ve 2022 ayı piyasası yaşandı. Temmuz 2020'de kaydedilen 42,97 seviyesi, bugüne kadarki en yakın tarihi zirveydi.

Bu kez farklı olabilir mi?

Geçmiş balonlarla karşılaştırıldığında bugünkü piyasada önemli bir fark var: Nvidia gibi büyük oyuncularda yapay zekâ kaynaklı güçlü kazanç büyümesi, değerlemelerin bir kısmını kazançlarla destekliyor. Buna karşın birçok hissede spekülatif şişme sürüyor ve bu hisseler ayrı bir risk alanı oluşturuyor. İki balon hiçbir zaman birebir tekrarlanmadığı için geçmiş, kesin bir yol haritası değil yol gösterici olarak okunmalı.

Yatırımcılar nelere dikkat edebilir?

Uzmanların öne çıkardığı yaklaşım, portföydeki hisselerin P/E oranlarını tarihsel aralıklarıyla karşılamak ve aşırı değerlenmiş olanları dengelemek. S&P 500 ETF'lerine yoğunlaşmak yerine değer odaklı fonların portföye eklenmesi, endeks gerilerse etkisini yumuşatabilecek bir adım olarak gösteriliyor. Bu tür hamleler riski ortadan kaldırmaz; yalnızca dağılımı çeşitlendirir.

Öte yandan piyasa bu tartışmaların gölgesinde sakin bir seyir izliyor: S&P 500 günlük bazda %0,08'lik marjinal bir düşüşle 7.650,50 seviyesinde kapanışa yaklaştı. Altın ons ise %1,68 yükselişle 4.424,90 dolara çıkarak, yatırımcıların güvenli liman talebini yansıtan bir tablo çizdi.