Sizewell C'nin maliyeti 48 milyar sterline çıkabilir: Milletvekillerinden sert uyarı

İngiltere Parlamentosu'nun harcama denetim organı Kamu Hesapları Komitesi (PAC), Suffolk'ta planlanan Sizewell C nükleer santralinin finansman planını vergi mükellefi ve enerji tüketicisi için "yüzyılın geri kalanında fena bir anlaşma" olarak niteledi. Komitenin raporuna göre projenin maliyeti 47,7 milyar sterline kadar tırmanabilir; enerji tüketicileri 2040'a kadar inşaat için 9,8 milyar sterlin, santralin 60 yıllık işletme ömrü boyunca da ek 12 milyar sterlin ödemek durumunda kalabilir.

Risk kimde, getiri kimde?

PAC, hükümetin projede üstlendiği yüzde 44,9'luk payı "yüksek risk" olarak değerlendirdi. Sözleşme kapsamında finansman vergiler ve enerji faturaları üzerinden karşılanacak. Projedeki diğer paylar şöyle dağıldı: Fransız devlet nükleer şirketi EDF yüzde 12,5, British Gas'ın sahibi Centrica yüzde 15, Kanadalı yatırım grubu La Caisse yüzde 20 ve yatırım yöneticisi Amber Infrastructure yüzde 7,6.

İlgili: İngiltere'de kedi krizi: RSPCA bu yaz 399 kediye baktı, geçen yıldan 150 fazla

Hükümet, ulusal güvenlik kaygılarının ortaya çıkmasıyla Çinli devlet şirketi CGN'nin yüzde 20'lik hissesini satın almak zorunda kalınca beklenenden daha büyük bir pay üstlenmişti.

Raporun en sert tespitlerinden biri riskin dağılımıyla ilgili: milyarlarca sterlinlik bir maliyet aşımı durumunda İngiliz kamu tarafı yükümlenirken, projenin özel yatırımcılarının ek katkısı yalnızca 30 milyon sterlin seviyesinde kalıyor.

Komite başkanından "olağandışı" risk vurgusu

Komite başkanı Sir Geoffrey Clifton-Brown, inşaat için vergi mükelleflerinin ve tüketicilerin taşıdığı riskin "olağandışı" olduğunu söyledi. Özel yatırımcıların yatırımlarından önemli getiriler elde etmeye yakın dururken, müşterilerin yüksek enerji faturalarıyla yük altında kalma ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Clifton-Brown, hükümetin projeyi başarıyla tamamlamaya ve Birleşik Krallık'ın nükleer sanayisine güven inşa etmeye odaklanması gerektiğini, böylece vergi mükelleflerinin bir daha bu konuma düşmemesi gerektiğini ifade etti.

Hükümetten karşı cevap

Hükümet sözcüsü, raporun anlaşmanın koşulları gereği yatırımcıların inşaatı "olabildiğince ucuz ve hızlı tamamlamaya teşvik edildiği" gerçeğini tamamen göz ardı ettiğini savundu. Sözcü, santral devreye girdiğinde enerji sistemi genelinde yılda 2 milyar sterlin tasarruf sağlayabileceğini, aileler için maliyet düşürücü etkisi olacağını ve şantiyede şu anda 2 binden fazla çalışanın görev yaptığını ifade etti.

Hükümetin beklentisi, Sizewell C'nin maliyetinin 40,5 ile 47,7 milyar sterlin arasında gerçekleşmesi ve inşaatın 2039 ile 2043 arasında tamamlanması yönde. Komite ise maliyet tahminlerinin dayandığı senaryo analizlerinin üç ay içinde paylaşılmasını ve projenin gelişimi hakkında altı ayda bir bakanlardan güncelleme verilmesini talep etti.

Eleştiri ve sektör savunması karşı karşıya

Projeye yönelik eleştiriler de komiteye sunulan ortak delillerde yer buldu. Stop Sizewell C kampanyasından Alison Downes ve Greenwich Business School'dan Prof. Steve Thomas, projenin bugünden iptal edilmesinin maliyetinin, 60 yıl boyunca şişkin enerji faturaları ödemenin "birçok kez" altında kalacağını öne sürdü. İkili, bu finansman modelinin gelecekteki nükleer projelerde kullanılmaması için hükümete çağrı yaparak, modelin yatırımcılara "bedava gezinti", hanelere ise "maddi sıkıntı" sunduğunu savundu.

Karşı tarafta Nükleer Sanayi Birliği CEO'su Tom Greatrex, santralin "temiz, güvenilir ve sürekli erişilebilir" güç sağlayacağını ve şebekeyi dengeleme ile ek şebeke bağlantısı kurma maliyetlerini düşünürsek hanelerin milyarlarca sterlin tasarruf edebileceğini savundu. Greatrex, bu yıl şebeke dengelenmesi için tüketiciden bugüne kadar 2,8 milyar sterlin alındığını; bazı saatlerde rüzgâr üretiminin durdurulması ve gazlı yedek santrallerin devreye alınmasının bu ödemenin gerekçeleri olduğunu ekledi.