Yapay zeka yavaşlatma çağrısı ASML hisselerini neden vurdu?

Yapay zeka sektörünün önde gelen isimleri Anthropic CEO'su Dario Amodei, ardından OpenAI'dan Sam Altman ve xAI'dan Elon Musk'ın model gelişiminin yavaşlatılması yönündeki çağrıları, çip ekipman hisselerinde sert satışa yol açtı. Bu satıştan en çok etkilenen şirketlerden biri de tek seansta yaklaşık %6 değer kaybeden ASML oldu. Piyasa tepkisinin boyutu, şirketin yapay zeka zincirindeki kritik konumundan kaynaklanıyor.

Korku neden önce ASML'ye ulaştı?

ASML, gelişmiş çiplerin üretiminde kullanılan litografi makinelerinin dünyadaki tek tedarikçisi; en ileri teknoloji EUV sistemlerini yalnızca bu şirket üretebiliyor. Bu nedenle yapay zeka çipi üretmek isteyen her büyük çip üreticisinin ASML'den alım yapması gerekiyor. Ancak şirket, çip üreticilerine göre zincirde bir adım geride duruyor: gelirleri, Taiwan Semiconductor gibi müşterilerinin yeni fabrika kararlarına bağlı. Bu kararlar da yıllar sonrasına ait yapay zeka büyümesi beklentisine dayanıyor. Sektör liderleri yavaşlama konuştuğunda yatırımcılar önce bu gelecek beklentilerini yeniden fiyatlandırıyor; endişe gerçek talep düşmeden sipariş beklentilerine yansıyor.

İlgili: Çinli matematikçiler yapay zekâyı araştırmalara taşımak için Pekin'de ittifak kurdu

Tek haftada ikinci darbe

Satış, hissenin kısa sürede aldığı ilk kayıp da değil. Birkaç gün önce Morgan Stanley, hedef fiyatını Çin talebindeki yumuşama ve marj endişeleri gerekçesiyle EUR 1.930'dan EUR 1.700'e çekmişti. Ayrıca Taiwan Semiconductor'un ASML'nin High-NA EUV makinelerine ihtiyaç duymadan en yeni düğüm çipleri üretebilmesi, şirketin rekabet avantajına yönelik tartışmaları besliyor.

Satış korkudan mı, temellerden mi?

Buna karşın şirketin fiili iş performansı güçlü seyrediyor: ASML geçen çeyrekte siparişlerde beklentileri aştı ve tam yıl görünümünü yukarı yönlü güncelledi. 15 Temmuz'da açıklanan ikinci çeyrek sonuçlarında net sistem satışları 6,6 milyar euroya ulaştı; bunun 3,8 milyar euroluk bölümü EUV satışlarından geldi. Hisse senedi başına kâr 7,59 euro, serbest nakit akışı 1,3 milyar euro oldu. Yönetim, 2026 tam yıl net satış beklentisini 43-45 milyar euro bandına, brüt marj hedefini de %54-56 aralığına çekti. CEO Christophe Fouquet, yapay zeka altyapısı harcamalarının gelişmiş çip talebini artırdığını ve müşterilerin beklentiden hızlı kapasite genişlettiğini vurguladı.

Bilanço ve değerleme ne gösteriyor?

Şirketin bilançosu da dikkat çekici: 8,63 milyar dolar nakit, 2,26 milyar dolar borç bulunuyor; yani 6 milyar doların üzerinde net nakit pozisyonu var. Bu, olası bir yavaşlama döneminde bile yatırıma devam etme alanı sunuyor. İleri dönem fiyat/kazanç oranı 38,01x ile 5 yıllık ortalama 37,32x'in hafif üzerinde; yani bir yılda %87 yükselen hisse, tarihsel değerlemesine kıyasla belirgin bir prim işlemiyor. Analistler 2026'da %49, 2027'de %35, 2028'de %31 ve 2029'da %19 EPS büyümesi öngörüyor. Bank of America Securities analisti Didier Scemama da 8 Eylül'de "Al" notunu korudu. Piyasa geneline kıyaslandığında ise ASML bir yılda %87 artarken iShares Semiconductor ETF (SOXX) yaklaşık %93 kazanmış; yıl başından bu yana tablo %52'ye karşı %72 benzer yönde.

Sonuç olarak son satış, şirketin bugünkü işlerinden çok gelecek büyüme varsayımlarına yönelik bir güven testi niteliğinde. Yapay zeka harcamalarının seyri, ASML'nin gelecekteki sipariş akışını belirleyen temel değişken olmayı sürdürüyor.