Kredi notu nedir?

Kredi notu, bir ülkenin ya da şirketin borcunu geri ödeme kapasitesine ilişkin bağımsız kuruluşların verdiği değerlendirmedir. Sermaye piyasalarında "rating" ya da kredi derecelendirmesi olarak da bilinir. Değerlendirme, harf ve işaretlerden oluşan bir ölçekle ifade edilir; ölçekte üst sıralardaki notlar geri ödeme gücünün güçlü, alt sıralardaki notlar ise zayıf olduğunu gösterir.

Kredi notu nasıl belirlenir ve nasıl işler?

Derecelendirme kuruluşları, borçlanan tarafın mali tablolarını, borç yükünü, ödeme geçmişini ve nakit akışını inceler. Ülke notunda ayrıca ekonomik istikrar, siyasi riskler ve dış borç ödeme gücü de dikkate alınır. Sonuç, yatırımcılarla paylaşılır ve düzenli aralıklarla gözden geçirilir. Notun yanında bir de "görünüm" bildirilir: olumlu görünüm notun ileride yükseltilebileceğine, olumsuz görünüm ise düşürülebileceğine işaret eder. Not değişiminin iki yönü vardır: not artırımı (yükseltme) risk algısını azaltırken, not indirimi (düşürme) artırır.

Kredi notu neden önemli?

Kredi notu, borçlanma maliyetini doğrudan etkiler. Notu yüksek ya da yükselen bir ülke veya şirket piyasadan daha düşük faizle borç bulabilir; notu düşen ise yatırımcının daha yüksek getiri istemesi nedeniyle borçlanmasını pahalılaşır. Bu etki yalnızca borçlanan tarafla sınırlı kalmaz: devlet tahvili faizleri, şirket tahvillerinin fiyatları, döviz kuru beklentileri ve hisse senedi piyasaları not haberlerine hızla tepki verir. Ayrıca bazı fonların kuralları gereği belli bir düzeyin altındaki notlara sahip borçlanma araçlarına yatırım yapamaması, notun piyasadaki ağırlığını artırır. Bireysel tasarruf sahibi için kredi notu dolaylı ama somut bir göstergedir; tahvil faizlerinden döviz hareketlerine kadar pek çok kararı etkileyen bir sinyal sayılır.

Kredi notu ile sık karıştırılan kavramlar

Kredi notu, bankaların bireysel müşterilerine verdiği kredi puanıyla karıştırılmamalıdır. Kişinin bankalardaki ödeme geçmişinden hesaplanan o puan tüketici kredisi başvurularını etkiler; burada anlatılan kredi notu ise ülkelerin ve şirketlerin sermaye piyasalarındaki borçlanma güvenilirliğine ilişkindir. Kredi notu ile kredi riski primi de farklı kavramlardır: ilki harf tabanlı bir derecelendirme, ikincisi ise borçlanan ülkenin faizinin güvenli kabul edilen referans ülkeye göre ne kadar fazla olduğunu gösteren bir farktır. Bir diğer karıştırma da not ile görünüm arasında olur: not mevcut durumu, görünüm ise ileride değişme olasılığını anlatır.