Demokratların harcama planları 40 trilyon dolarlık ABD federal borcuna çarptı

ABD seçimlerinde geniş bir galibiyet kazanan Demokratlar, çocuk destek programlarından sağlık sigortası sübvansiyonlarına uzanan iddialı bir sosyal harcama gündemini devraldı. Ancak bu planın maliyeti, federal maliyenin içinde bulunduğu darboğazla çarpışıyor: ABD federal borç 40 trilyon dolara ulaşmış durumda ve bütçede bu harcamaları karşılayacak kaynak bulunmuyor. The Guardian'ın analizine göre 2027 mali yılının ilk ayı Ekim'de tek başına 409 milyar dolarlık açık kaydedildi.

Demokratların listesinde ne var?

Seçimden güçlü çıkan Demokratların gündemi arasında Obamacare kapsamındaki sağlık sigortası sübvansiyonlarının yeniden devreye alınması, Trump döneminde kesilen Medicaid ve Snap gıda yardımı bütçelerinin geri alınması ve uzun zamandır tartışılan Medicare for All hedefi yer alıyor. Bütçe politikası alanında çalışan Center on Budget and Policy Priorities (CBPP) verilerine göre yalnızca Obamacare sübvansiyonlarının 2030-2039 döneminde eski haline getirilmesi 460 milyar dolar, Medicaid ve Snap kesintilerinin geri alınması ise aynı on yıllık pencerede 2,2 trilyon dolar tutuyor. CBPP'nin federal bütçe politikası üst yöneticisi Brendan Duke, "Sorunların geri alınması çok pahalı olacak" değerlendirmesinde bulunuyor.

İlgili: ABD çekirdek enflasyonu beklentiyi aştı: Aylık yüzde 0,30 geldi

Borç 120% GSYH seviyesini aştı

Mali tablo, bu talepleri desteklemek zor. Federal açık GSYH'nin yaklaşık %6,2'si seviyesinde seyrederken, ABD federal borç toplamı 40 trilyon dolarla ülke ekonomisinin %120'sini aşmış durumda. Borcun faiz yükü GSYH'nin %3,2'sine, kabaca 1 trilyon dolara ulaşmış durumda — bu rakam savunma harcamalarından daha yüksek. Kongre Bütçe Ofisi (CBO), borç ve faiz ödemelerinin önümüzdeki on yıllarda ekonomiden daha hızlı büyümeye devam edeceği öngörüsünü paylaşıyor.

Sosyal güvenlik fonu ek bir risk

Tabloyu daha da zorlaştıran bir unsur daha var: Sosyal güvenlik ödemelerini finanse eden fonun altı yıldan kısa bir süre içinde tükeneceği hesaplanıyor. Mevzuat gereği bu durum, fonun tükenmesi halinde ödemelerde otomatik olarak %22 oranında kesinti anlamına geliyor. Analizde ayrıca yapay zekâ kaynaklı iş kayıplarının, güvenlik ağına milyonlarca çalışanı kapsayabilecek ilave bir yük bindirebileceğine dikkat çekiliyor.

Vergi artırımı neden zor?

Trump'ın OBBBA adını taşıyan yasasının, yürürlükteki geçici vergi indirimlerinin kalıcı hale getirilip getirilmemesine bağlı olarak 10 yılda 4,1 ile 5,5 trilyon dolar arasında ek borç yaratması bekleniyor. Reagan döneminde bütçe politikası danışmanlığı yapan tarihçi Bruce Bartlett, yıllardır süregelen cumhuriyetçi stratejinin — vergileri kesip bütçeyi daraltarak gelecekteki Demokrat yönetimlerin elini bağlamak — bu tabloyu yarattığını savunuyor.

Vergi tarafında da manzara dar: ABD'nin toplam vergi yükü GSYH'nin %26'sının altında; bu oran İngiltere'den 9, Kanada'dan 9,5, Almanya'dan 12,5 ve İsveç'ten 16 puan daha düşük. Son on yıllarda başarılı vergi artırımları sayılı: Bill Clinton'ın 1993'teki düzenlemesi 2030-2039 penceresine enflasyon düzeltilmiş 3,3 trilyon dolar, Obama'nın Affordable Care Act'ı 1,1 trilyon dolar kazandırmış; Biden'ın Build Back Better taslağı Senato'da yalnızca yaklaşık 700 milyar dolara küçültülmüştü.

Demokratların yeni bir sosyal sözleşme kurma iddiasının sınavı, önümüzdeki birkaç yıl içinde sona erecek bazı vergi indirimlerinin akıbeti noktasında netleşecek. OBBBA'daki bahşiş ve mesai dışı gelir istisnaları, yaşlılara tanınan indirim ve eyalet-yerel vergi muafiyetindeki artış gibi düzenlemelerin uzatılması, CBPP'nin hesabına göre 10 yılda yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık ek maliyet demek.