KEV gaz varsayımı TTF'nin üçte biri: Elektrik maliyetine 13 milyar euro yük

Hollanda İklim ve Enerji Görünümü'nün (KEV 2026) merkezi senaryosunda sanayi gazı, 2030'lu yılların büyük bölümünde metreküpte 0,20-0,25 euroluk bir patikaya oturuyor. Avrupa'nın kıyas benchmark'ı olan TTF gaz fiyatı ise Eylül 2026 sonunda megavat saatte yaklaşık 72 euro, yani metreküpte yaklaşık 0,70 euro seviyesinde işlem görüyordu. Modelin uzun vadeli merkezi varsayımı ile piyasanın güncel seviyesi arasında yaklaşık üç kat fark var.

Bu ayrışma Yahoo Finance'de yayımlanan bir değerlendirmenin konusu oldu. Yazıda vurgulanan temel nokta, farkın modelin 2030'da mutlaka yanlış çıkacağını göstermediği; bunun yerine Avrupa enerji planlamasının tek bir fiyat varsayımına yaslanmasının taşıdığı riskin somutlaştığı yönündeydi.

İlgili: Polonya LNG kapasitesini ikiye katlıyor: Gdańsk FSRU 2028'de devrede

Oynaklık elektrik maliyetine nasıl yansıyor?

Avrupa Çevre Ajansı'nın (EEA) hesaplamasına göre gaz fiyatındaki oynaklık, 2026 yılının ilk 16 haftasında Avrupa Birliği'nin toptan elektrik maliyetini yaklaşık 13 milyar euro artırdı. Aynı dönemde 2010'dan bu yana kurulu yenilenebilir kapasite, yayılımın durakladığı bir senaryoya kıyasla tahminen 29 milyar euro tasarruf sağladı. Bunun arkasındaki mekanizma basit: Avrupa'da elektrik toptan fiyatlarını sık sık gaz santralleri belirliyor, bu yüzden TTF'deki her sıçrama doğrudan elektrik tüketicisine, sanayi maliyetlerine, enflasyona ve kamu bütçelerine taşıyor.

2022'den bu yana tekrarlayan şoklar

TTF'nin tarihi, tahmin modellerinin neden zorlandığını gösteriyor. 2022'de Rus arz kesintileri megavat saatte fiyatları 300 euro barajının üzerine taşıdı. 2026 başında küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzındaki genişleme piyasayı yumuşatma yönündeydi; Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da bu gelişmenin güvenlik ve uygun maliyet açısından iyileşme getireceğini, ancak hava koşulları ve jeopolitik nedeniyle oynaklığın yeniden yükselebileceği uyarısını yapan bir değerlendirme yayımlamıştı. Ardından Orta Doğu'daki gerginlik Hürmüz Boğazı üzerinden LNG akışlarını aksattı ve Eylül ayına gelindiğinde Avrupa'nın kıyas gazı yeniden megavat saatte 70 euroluk bandın üzerine çıktı; bu seviye bir yıl öncesinin iki katından fazlasına denk geliyordu.

Gaz fiyatını bu kadar belirsiz yapan nedir?

Avrupa'da gazın fiyatı; hava koşulları, depolama dolulukları, Asya talebi, LNG ihracat kapasitesi, boru hattı arızaları, yaptırımlar, çatışmalar, deniz taşımacılığı rotaları, kur hareketleri ve görece az sayıda tedarikçinin davranışı gibi değişkenlerin bileşimine bağlı. Değerlendirmede bu nedenle meteorolojik, siyasi ve stratejik faktörlerin tahmin edilebilir bir enflasyon eğrisine indirgenemeyeceği, dürüst çıktının tek bir çizgi değil geniş bir sonuç yelpazesi olduğu belirtiliyor.

Varsayım hangi yatırımları mantıklı gösteriyor?

Fiyat varsayımı yalnızca raporlarda kalmıyor; hangi yatırımın görünür olduğunu değiştiriyor. Gazın kalıcı olarak megavat saatte 20-25 euroya dönmesi beklenirse gaz kazanı, gaz türbini ya da endüstriyel fırın ucuz durabilir; ısı pompası, batarya veya yenilenebilir enerji sözleşmeleri sermaye maliyetini bu ucuza karşı savunmak zorunda kalır. Gazın 60-80 euro bandında kalması ya da bunun üzerine sıçramalar yapması durumunda ise aynı hesap tersine döner: verimlilik değerlenir, elektrifikasyon daha hızlı geri dönüş sağlar, depolama ve talep esnekliği gaz santrallerinin fiyat belirlediği saatlerin sayısını azaltır. Değerlendirmenin önerdiği çerçeve, 20-30 yıl hizmet verecek altyapı kararlarında düşük, merkezi, uzun süreli yüksek ve şok senaryolarının birlikte gösterilmesi; hangi tek tahminin doğru olduğunun değil, en geniş senaryo aralığında hangi yatırımların hâlâ mantıklı kaldığının sorulması yönünde.