Çin, Filipinler'deki ASEAN savunma toplantısına en düşük rütbeli temsilciyi gönderdi

Çin, Filipinler'in Lapu-Lapu kentinde düzenlenen ASEAN savunma bakanları toplantısına savunma ataşesi düzeyinde temsilci gönderdi. SCMP'nin aktardığına göre bu, toplantının ilk kez yapıldığı 2010 yılından bu yana etkinlikte yer alan en düşük rütbeli Çin temsilcisi oldu. Pekin, temsil düzeyini düşürme kararının gerekçesini Manila'da aradı ve Filipinler'i katılım önünde "sayısız engel" oluşturmakla suçladı.

Pekin'in suçlaması neyi kapsıyor?

Çin tarafı, Filipinler'in toplantıya katılımını engelleyecek biçimde "sayısız engel" kurduğunu ve "temel diplomatik protokolleri" ihlal ettiğini ileri sürdü. Suçlama, toplantının yapıldığı gün açık biçimde dile getirildi. Diplomatik uygulamada bir etkinliğe gönderilen temsilcinin rütbesi, ev sahibi ülkeyle ilişkideki memnuniyetsizliğin ölçüsü olarak okunur; Çin'in tercihi bu açıdan güçlü bir mesaj niteliği taşıyor.

İlgili: Hegseth'ten ASEAN'a deniz güvenliği çerçevesi önerisi: Şüpheler sürüyor

Gerilimin kökeni: Güney Çin Denizi

İki ülke arasındaki sürtüşme, uzun süredir devam eden bir anlaşmazlığın üzerine geldi. Çin ve Filipinler, Güney Çin Denizi'nde örtüşen egemenlik iddiaları nedeniyle yıllardır karşı karşıya geliyor; bölgedeki adacıklar ve deniz hakları, ilişkilerin en hassas başlıklarını oluşturuyor. Son dönemde gerginlik yalnızca denizdeki olaylarla sınırlı kalmadı, diplomatik kanallara da yansıdı. ASEAN savunma bakanları toplantısı, tarafların güvenlik meselelerini aynı masa etrafında görüşebildiği başlıca bölgesel platformlardan biri olarak kabul ediliyor.

Çin ASEAN toplantısı içindeki katılım sıralaması neden önemli?

Çok taraflı toplantılarda temsil düzeyi, katılım sıralaması üzerinden siyasi duruş göstermenin yaygın bir yoludur. Çin'in, 2010'daki ilk düzeninden bu yana bu toplantıya hiç göndermediği kadar düşük rütbeli bir temsilciyle yetinmesi, Manila ile ilişkideki kırılmanın büyüklüğünü gösteriyor. Sürtüşmenin ASEAN ortamına taşınması, bölgesel güvenlik görüşmelerinin işleyişini de etkileyebilecek bir gelişme olarak dikkat çekiyor.

Çatışma mı, protokol tartışması mı?

Bu aşamada iki taraf da toplantı dışında kalan hiçbir katılımcının yerini dolduran bir gelişme açıklamadı. Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlığı sürdüğü sürece, ASEAN platformlarında benzer protokol tartışmalarının yeniden gündeme gelmesi bekleniyor. Çin ASEAN toplantısı çerçevesinde düşük temsil kararı, iki ülke ilişkisinin hangi noktada olduğunu gösteren en somut işaret olarak öne çıkıyor.