Hegseth'ten ASEAN'a deniz güvenliği çerçevesi önerisi: Şüpheler sürüyor

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Filipinler'de bir araya gelen ASEAN savunma bakanlarına, iki taraf arasında daha yakın denizcilik bağları ve deniz güvenliği iş birliğine dayanan yeni bir savunma çerçevesi önerdi. Ancak öneri, Güneydoğu Asya başkentlerinde ABD'nin bölgeden gerçekte ne beklediği yönündeki derin şüphelerle karşılandı.

Toplantıda masaya gelen öneri neyi içeriyor?

Dernek ülkeleriyle birlikte diğer bölgesel güçlerin savunma bakanlarını da bir araya getiren toplantıda Hegseth'in önerisinin merkezinde deniz güvenliği alanındaki iş birliğinin genişletilmesi yer aldı. Washington, Güneydoğu Asya'da denizcilik kapasitelerine verdiği desteği daha kurumsal bir ABD-ASEAN çerçevesine bağlamak istiyor. Bu, bölgede ABD'nin uzun süredir dile getirdiği "orta güçlerle ağ kurma" stratejisinin savunma ayağını somutlaştırma girişimi olarak okunuyor.

İlgili: ABD Quad liderler zirvesini doğruladı: Manila'da 'Squad' görüşmesi sinyali

Bölge ülkelerini tereddüde düşüren soru

Öneriyi tartışmalı hale getiren an, Amerikan muhafazakâr kuruluşu Turning Point USA'a bağlı bir muhabirin ABD Başkanı Donald Trump'ın savunma bakanına doğrudan yönelttiği soru oldu: Güneydoğu Asya ülkeleri, ABD'nin zorluklarının üstesinden gelmesine nasıl katkıda bulunuyor? Soru, önerilen ASEAN savunma iş birliğinin yalnızca bir destek paketi değil, bölgeden karşılık bekleyen bir anlaşma olarak algılanma riskini görünür kıldı.

ASEAN ülkelerinin büyük bölümü, ABD ile Çin arasındaki rekabette taraf görünmemeye özen gösteren bir dış politika izliyor. Bu nedenle deniz güvenliği iş birliği genişletilmesi, bazı başkentlerde kendi egemenlik tercihleriyle çatışma potansiyeli taşıyan bir öneri olarak değerlendiriliyor. ABD'nin önerisi bölgeye güvenlik taahhüdü vaat ederken, karşılığında istenen bağlılığın sınırları henüz net değil.

Filipinler neden kritik durak?

Toplantının Filipinler'de düzenlenmesi sembolik bir anlam taşıyor. Manila, Güneydoğu Asya'da Washington ile en sıkı savunma ittifakına sahip ülkelerden biri ve Güney Çin Denizi'ndeki gerginliklerde ABD desteğine en açık başvuran başkent. Hegseth'in çerçeveyi bu zeminde tanıtması, önerinin öncelikli muhataplarının kimler olduğunu da gösteriyor.

Yine de önerinin bölge genelinde karşılık bulup bulmayacağı belirsiz. ASEAN, üyeleri arasında Çin'le ilişkilerin derinliği ve ABD ile güvenlik bağlarının yoğunluğu bakımından büyük farklılıklar barındıran bir yapı. Ortak bir savunma çerçevesi fikrinin, bu farklılıkları aşacak şekilde somut adımlara dönüşüp dönüşmeyeceği, önümüzdeki müzakerelerin gündemini belirleyecek.

Gelişme, bölgesel güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemde ABD'nin Güneydoğu Asya'da kur-ilişkilerini savunma ekseninde derinleştirme çabasının sürdüğünü ortaya koyuyor. Çerçevenin kapsamı ve bölge ülkelerinin katılım düzeyi, önümüzdeki dönemde açıklanacak ayrıntılara bağlı.