Çin, Takaichi krizinde bir yıl sonra Tokyo'dan düzeltme istedi

Çin-Japonya gerilimi, başbakan Sanae Takaichi'nin Tayvan'a ilişkin tartışmalı açıklamalarının üzerinden bir yıl geçmesine rağmen düşüş göstermiyor. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakun, Cuma günü yaptığı değerlendirmede iki ülke ilişkilerindeki "ciddi güçlüklerin" sorumluluğunun "tamamen Tokyo'ya" ait olduğunu savundu ve Japon yönetiminin Takaichi'nin sözlerini düzeltme yönünde hiçbir istek göstermediğini iddia etti.

Açıklama, timing açısından dikkat çekici: Takaichi, bu ay Çin'de düzenlenecek Apec zirvesi için ülkaya ziyaret planlıyor. Pekin'in bir yıl sonra bile düzeltme talebini bu kadar net biçimde yinelemesi, zirve öncesinde diyalog ortamının çetin geçebileceğine işaret ediyor.

İlgili: ABD ordusu Pasifik'te siber merkez kurdu: Denizaltı kablolarındaki tehditleri izleyecek

Bir yıl sonra neden hâlâ aynı talep?

Tayvan, Çin dış politikasının en hassas dosyalarından biri. Japon başbakana atfedilen sözlerin Pekin'de yarattığı tepki, iki ülke ilişkilerini en üst düzeyde gerginleştiren bir sürecin fitilini ateşlemişti. Guo, bir yıl önce Japon liderin "hatalı sözler" sarf ettiğini vurgulayarak Çin'in tutumunda hiçbir değişiklik olmadığını ortaya koydu.

Sözcünün Japon yönetimini "konuyu aşamakla" suçlaması, Pekin'in müzakere kartını masada tuttuğunu gösteriyor: Tokyo'dan beklediği düzeltme sağlanmadan ilişkilerin normalleşmesinin zor olacağı mesajı veriliyor. Bu tutum, Çin-Japonya geriliminin yalnızca diplomasi değil, bölgesel ticaret ve iş dünyası ajandası üzerinde de belirsizlik yaratan bir soruna dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Apec zirvesi ziyareti tehlikeye girer mi?

Takaichi'nin Çin ziyaretinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz kesinlik kazanmış değil. Resmî düzeyde ziyaretin iptaline ilişkin bir duyuru yapılmadı; ancak Pekin'in zirve öncesinde kamuoyuna yönelik bu denli sert bir dil kullanması, ziyaretin ön koşullarını sorguladığı şeklinde okunuyor.

Apec zirvesi, Takaichi'nin göreve geldikten sonra Çin ile yüz yüze diplomatik temas kurma fırsatı olarak görülüyordu. Ancak sözcünün açıklaması, Pekin'in ziyareti düzeltme talebine bağladığını ima ediyor. İki ülke arasında zirve öncesinde temasların yoğunlaşıp yoğunlaşmayacağı, önümüzdeki günlerde Tokyo ve Pekin'in vereceği sinyallerle netleşecek.

Bölgesel etki ne boyutta?

Japonya ve Çin, Asya'nın en büyük iki ekonomisi olarak derin ticari bağlarla birbirine bağlı. Siyasi gerginliğin uzaması, iki taraf arasındaki iş seyahatleri, yatırım kararları ve tedarik zinciri planlamasında temkinli bir yaklaşımı gündeme getirebilir. Bu nedenle Apec zirvesi öncesinde iki liderin temas kurup kuramayacağı, yalnızca diplomasi değil, bölgesel ekonomi gündemi açısından da izlenecek. Çin'in Bugünkü açıklaması, müzakerelerin başlangıç noktasının Tokyo'dan beklenen düzeltme olduğunu bir kez daha netleştirdi.