İngiltere'de bütçe 28 Ekim'de açıklanacak: Vergi artışı masada mı?
Şansölye John Healey ilk bütçesini 28 Ekim'de temsilciler Meclisi'ne sunacak. Borçlanma maliyetleri yükselirken vergi artışı seçenekleri tartışılıyor.
Öne çıkanlar
- Şansölye John Healey, İngiltere'nin ilk bütçesini 28 Ekim'de Temsilciler Meclisi'nde sunacak.
- Mali kural için Mart'ta hesaplanan 23,6 milyar sterlinlik fon alanının KPMG'ye göre 12 milyar sterline gerilemiş olabileceği tahmin ediliyor.
- Hükümet, gelir vergisi, National Insurance ve KDV artışı yapmayacağı seçim vaadi nedeniyle vergi seçeneklerinde kısıtlı.
- İlk ev sahibi programı, kazanç vergisi değişikliği ve yalıtım vergisinin genişletilmesi bütçe öncesi tartışılan başlıklar arasında.
- Ağustos'ta yüzde 3,1'e yükselen enflasyon, BoE'nin yüzde 2 hedefinin üzerinde kalmaya devam ediyor.
İngiltere'nin yeni Maliye Bakanı (Şansölye) John Healey, hükümetin vergi ve harcama planlarını 28 Ekim'de Temsilciler Meclisi'nde yapacağı ilk bütçe konuşmasıyla açıklayacak. Healey, kamu borçlanma maliyetlerinin "tarihsel zirvelerde" olduğunu kabul ederek vergi artışı ihtimalini dışlamadı; ancak hükümetin vergi tarafındaki manevra alanı seçim öncesi verilen vaatler nedeniyle dar.
Fon alanı ne kadar daraldı?
Yeni yönetim, önceki şansölye Rachel Reeves'in koyduğu iki mali kurala uyacağını taahhüt etti: bu parlamento döneminin sonuna kadar günlük kamu harcamalarının borçlanmayla finanse edilmemesi ve kamu borçunun milli gelire oranının düşürülmesi.
İlgili: İngiltere G20 dönemine borç erteleme planı hazırlıyor: 27 ülkeye 10 yıl nefes
Merkezi bütçe gözetim kuruluşu OBR, Mart ayında yaptığı hesaplamada ilk kuralın yaklaşık 23,6 milyar sterlinlik bir pay — "headroom" — ile karşılanabileceğini öngörmüştü. Ancak KPMG analistleri, bu yıl hükümetin borçlanma maliyetlerindeki yükseliş nedeniyle bu alanın yaklaşık 12 milyar sterline kadar gerilemiş olabileceği görüşünde. Bu nedenle Healey'nin, vergi artışı ihtiyacını azaltmak için daha küçük bir tampon kabul etmesi seçenekler arasında değerlendiriliyor.
Vergi vaatleri seçenekleri kısıtlıyor
Hükümet, 2024 genel seçimleri öncesinde üç büyük gelir kalemi — gelir vergisi, sosyal sigorta primleri (National Insurance) ve KDV — üzerinde artış yapılmayacağı sözü vermişti. Bu taahhütler, 28 Ekim'de açıklanacak pakette gelir yaratma seçeneklerini ciddi biçimde daraltıyor. Bütçeyle birlikte Hazine, önlemlerin kapsamını ve maliyetini gösteren ayrıntıları yayımlayacak; OBR da Birleşik Krallık ekonomisinin durumu ve gelecek beklentilerine ilişkin bağımsız değerlendirmesini açıklayacak.
Hangi düzenlemeler konuşuluyor?
- "Your First Home" programı: İngiltere'de ilk kez ev alanlara yönelik programın ayrıntılarının bütçede açıklanması bekleniyor. Program kapsamında yeni yapım konutlar yüzde 2,5 peşinatla alınabilecek ve alıcıya konut değerinin yüzde 20'si tutarında kredi sağlanacak.
- Kazanç vergisi (Capital Gains Tax): Varlık satışlarından elde edilen kâra uygulanan verginin oranlarının yükseltilmesi ya da istisnaların kaldırılması/değiştirilmesi ihtimali tartışılıyor.
- Yalıtım vergisi: Geçen yılki bütçede duyurulan ve Nisan 2028'den itibaren İngiltere'de 2 milyon sterlinin üzerindeki konutlara uygulanacak High Value Council Tax Surcharge'ın, 1,5 milyon sterlinin üzerindeki taşınmazları kapsayacak şekilde genişletilmesi üzerinde çalışıldığı yönünde haberler var.
- Bankacılık sektörü: Yüksek kârlar bildiren bankalara ek vergi getirilmesi çağrısı sendikalarından gelirken, sektör ağır ek yükümlülüklerin büyümeyi zayıflatacağı ve Birleşik Krallık'ı rekabette gerileteceği yönünde itiraz ediyor.
Ekonomik tablo bütçeyi nasıl şekillendiriyor?
Ulusal İstatistik Ofisi'nin (ONS) verilerine göre ekonomi yılın ilk üç ayında yüzde 0,6 büyüdü, Nisan-Haziran döneminde büyüme yüzde 0,4'e yavaşladı; Temmuz'da da yüzde 0,4'lük büyüme beklentilerin belirgin üzerinde gerçekleşti. ONS, Birleşik Krallık'ın G7 ülkelerinden daha hızlı büyüdüğü bir dönemde bu tabloyu "görece güçlü" olarak nitelendirdi.
Enflasyon Ağustos'ta yıllık yüzde 3,1'e yükselerek son beş ayın en yüksek seviyesine ulaştı ve İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) yüzde 2'lik hedefinin üzerinde kaldı; yükselişte benzin ve motorin fiyatları belirleyici oldu. BoE, Eylül'de politika faizini altı kez üst üste yüzde 3,75'te tuttu, ancak yüksek enerji fiyatları sürerse faizlerin yükselme olasılığı bulunduğu uyarısında bulundu. Ekonomistler, ABD-İran çatışmasının Hormuz Boğazı'nı fiilen kapatması ve petrol fiyatlarını yükseltmesinin önümüzdeki aylarda büyümeyi yavaşlatmasını bekliyor.
Bütçe konuşması, Birleşik Krallık saatiyle yaklaşık 12:30'da Başbakan Soruştırması'nın ardından başlıyor ve Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch'un cevap konuşmasıyla Meclis'teki dört günlük tartışma süreci açılıyor. Milletvekilleri tarafından onaylanması hâlinde vergi değişiklikleri hemen yürürlüğe girebiliyor; kalıcı olması içinse bir finans yasasının kabul edilmesi gerekiyor.
Bu haberle ilgili ekonomik veriler
Haberde geçen göstergelerin güncel değerlerini Doviz.day veri sayfalarından inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulanlar
- İngiltere bütçesi ne zaman ve saat kaçta açıklanacak?
- Şansölye John Healey bütçe konuşmasını 28 Ekim'de, Birleşik Krallık saatiyle yaklaşık 12:30'da Başbakan Soruştırması'nın ardından Temsilciler Meclisi'nde yapacak. Konuşma yaklaşık bir saat sürecek ve ardından dört gün süren milletvekili tartışmaları başlayacak.
- Vergi artışı neden zor görünüyor?
- Hükümet, 2024 genel seçimleri öncesinde gelir vergisi, National Insurance ve KDV'yi artırmayacağı sözü vermişti. Bu üç kalem devletin en büyük gelir kaynakları olduğu için bütçede gelir yaratma seçenekleri ciddi biçimde daralıyor.
- OBR'nin bütçeyle ilgili rolü nedir?
- Bağımsız Office for Budget Responsibility (OBR), bütçeyle birlikte Birleşik Krallık ekonomisinin sağlık durumu ve gelecek beklentilerine ilişkin değerlendirmesini yayımlıyor. Kurum, hükümetin mali kurallarını ne ölçüde karşılayabildiğini de hesaplıyor.
Yayın: · 3 dk okuma
Yatırım tavsiyesi değildir. Veriler bilgilendirme amaçlıdır; ülke ekonomik göstergeleri ve sıralama sayfalarından doğrulanabilir.