İngiltere'de orta ölçekli AVM'ler çöküşte: Boşluk oranı yüzde 16'ya çıktı

İngiltere'nin 1970'lerde inşa edilen orta ölçekli alışveriş merkezleri, online alışverişin yükselişiyle tarihinin en zor dönemini yaşıyor. Sektör verileri, tüketicinin harcamalarını büyük mega-AVM'lere kaydırdığını gösterirken, birçok şehirde bu merkezler konuta, sağlık tesislerine ve kültür alanlarına dönüşüyor.

Harcamanın yüzde 73'ü büyük merkezlerde toplanıyor

Emlak danışmanlığı firması Savills'in araştırmasına göre, 2026 yılının Nisan-Haziran döneminde alışveriş merkezlerindeki tüketici harcamalarının neredeyse yüzde 73'ü en büyük merkezlerde gerçekleşti. Orta ölçekli, yani ikincil merkezlerin payı yüzde 18'in altında kaldı.

İlgili: İngiltere G20 dönemine borç erteleme planı hazırlıyor: 27 ülkeye 10 yıl nefes

Gayrimenkul firması CBRE'nin analizi de tabloyu doğruluyor: Bu yılın ikinci çeyreğinde İngiltere'deki alışveriş merkezlerinde genel boşluk oranı yüzde 16 seviyesindeydi. Büyük merkezlerde bu oran "belirgin şekilde daha düşük" seyrediyor.

Pioneer Group'ta yöneticilik yapan Subjit Jassy, durumu çarpıcı bir tespitle özetliyor: "İngiltere'de çok fazla alışveriş merkezi var ve birçoğunun geleceği yok." Jassy, perakendecilerin ciro artırmak için genişleme modelinin internet nedeniyle ortadan kalktığını vurguluyor.

Bletchley'de son dükkân da kapanıyor

Bu dönüşümün simge örneklerinden biri Buckinghamshire'daki Bletchley kasabasındaki Brunel Centre. 1973'te açıldığında bölgenin cazibe merkezi olan yapı, bugün yalnızca bir dükkâna ev sahipliği yapıyor. Son kalan mağaza olan bir optisyen bu ay kapanacak; merkez 2026'da yıkılıp yerini konutlara ve bir sağlık merkezine bırakacak.

1971 yılında merkez üyesi olan Keith Ely, yeniden gelişim projesi için 2021'de Milton Keynes Belediyesi'ne hükümetin Town Deal Fund kapsamında 22,7 milyon sterlin tahsis edildiğini hatırlatıyor. Ely, "Benden nostalji yok" diyor.

Cambridge'teki Grafton Centre de benzer bir kader paylaşıyor: Kapanan büyük mağazalar ve sinema salonunun yerinde, perakende alanının yanı sıra bir yaşam bilimleri merkezi kurulması planlanıyor. Ancak bu model, küresel bir yaşam bilimleri merkezi olan Cambridge'e özgü; ülkenin büyük bölümünde uygulanabilir değil.

Kurtuluş reçetesi: Konut, eğlence ve toplum merkezi

Norwich'teki Anglia Square projesi ağırlıklı olarak konutla değiştirilirken, Northampton'daki Market Walk eğlence ve aktivite alanına dönüştürülecek. Milton Keynes Belediyesi'nden Ed Hume, kasaba merkezine daha fazla konut getirilmesinin yerel işletmelere müşteri akışını güçlendirmesini hedeflediklerini belirtiyor.

Northampton Üniversitesi'nden pazarlama uzmanı Dr Kardi Somerfield, alışveriş merkezlerinin tek bir kaderi olmadığını, bazı büyük merkezlerin "neredeyse yüzde 100 doluluk" ile çalıştığını söylüyor. Somerfield, eğlence işletmelerine sahip merkezlerin günü uzatarak akşam saatlerine kadar müşteri çekebildiğini ekliyor.

Bazı merkezler ayakta kalmayı başarıyor

Weston Favell Shopping Centre, bu dönüşümün istisnası olarak öne çıkıyor. Merkez yöneticisi Kevin Legg, salgından bu yana ziyaretçi sayısının her yıl arttığını belirtiyor: "Bugün hâlâ önemimiz var." Merkez, büyük bir süpermarket, ulusal markalar, bağımsız dükkânlar ve toplumsal tesisleri bir arada sunuyor. İçindeki kilisede faaliyet gösteren Silhouette Youth Theatre adlı hayır kurumu, gelecek yıl eski bir mağazada 250 kişilik bir tiyatro salonu kurmayı planlıyor.

Uzmanlara göre İngiltere'de orta ölçekli alışveriş merkezlerinin geleceği tek biçimli değil: Bazıları yıkılıp konuta dönüşürken, bazıları toplumsal merkez kimliğiyle varlığını sürdürecek, büyük destination merkezler ise dolulukta güçlü kalmaya devam ediyor.