Parasal gevşeme nedir?

Parasal gevşeme, bir ülkenin merkez bankasının para politikasını genişletmesi, yani ekonomideki para arzını artırarak harcama ve yatırımı teşvik etmesidir. En yaygın aracı faiz indirimi yapmaktır; ayrıca tahvil alımı gibi işlemlerle sisteme likidite (kolay kullanılabilir para) sağlanabilir. Amaç, kredi maliyetini düşürerek tüketimi ve yatırımı canlandırmaktır.

Parasal gevşeme nasıl işler?

Merkez bankası politika faizini düşürdüğünde, bankaların birbirinden borçlanma maliyeti azalır. Bu indirim kademeli olarak kredi faizlerine, mevduat faizlerine ve kira ödemelerine yansır. Daha ucuz kredi, şirketlerin yatırım yapmasını, hanelerin harcamasını kolaylaştırır. Merkez bankası bunun ötesinde tahvil alarak piyasaya para da sürebilir; buna nicel gevşeme denir. Faiz indirimlerinin etkisi genellikle birkaç ay içinde ekonomiye yayılır.

Parasal gevşeme neden önemli?

Parasal gevşeme, ekonomik durgunluk dönemlerinde büyümeyi desteklemek ve işsizliği azaltmak için kullanılır. Ancak madalyonun öbür yüzü vardır: Artan para arzı ve canlanan talep, enflasyonu yükseltebilir. Ayrıca faizlerin çok uzun süre düşük kalması, varlık fiyatlarında (hisse, konut gibi) şişme ve aşırı borçlanma riskini artırır. Yatırımcı açısından bu dönemde mevduat ve benzeri faiz getirisi düşerken, hisse senedi ve gayrimenkul gibi riskli varlıklara ilgi artabilir; bu yüzden merkez bankası kararları piyasaları yakından etkiler.

Parasal gevşeme ile sık karıştırılan kavramlar

Parasal gevşeme, mali gevşeme ile karıştırılmamalıdır. Mali gevşeme, hükümetin harcamaları artırması veya vergileri indirmesidir; parasal gevşeme ise merkez bankasının para politikası aracılığıyla yaptığı bir hamledir. Bir diğeri, parasal sıkılaştırma: Faizlerin yükseltilerek enflasyonun kontrol altına alınmasıdır; parasal gevşeme tam tersi bir yönde atılan adımdır. Ayrıca her faiz indirimi otomatik olarak parasal gevşeme sayılmaz; kararın ekonomik koşullar ve merkez bankasının duruşuyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.