Çin arkeolojide teknoloji çağına geçiyor: Yapay zekâ, antik DNA ve sualtı robotları

Çin, arkeolojiyi teknoloji odaklı bir bilim alanına dönüştürmeyi hedefleyen yeni beş yıllık planını açıkladı. SCMP'nin haberine göre, on beşinci beş yıllık arkeoloji çalışma planı, yapay zekâ modelleri ve derin deniz robotlarının tarihi araştırmalarda sistematik olarak kullanılmasını öngörüyor. Planın bildirilen iki temel amacı, Doğu Asya insanının kökenlerine dair soruları yanıtlamak ve elde edilecek bulguları ülkenin kültürel yumuşak gücünün genişlemesi için kullanmak.

Planın ana hedefleri neler?

Beş yıllık planlar, Çin'de bilim ve teknoloji politikasının temel kurgu aracı olarak işliyor; ekonomik sektörlerin yanı sıra beşeri bilimlerin de bu çerçevede programlanması dikkat çekiyor. Arkeolojinin bu ölçekte ayrı bir çalışma planıyla ele alınması, alanın yalnızca kazı pratiği olarak değil, ulusal teknoloji ve kültür politikasının bir bileşeni olarak konumlandığını gösteriyor.

İlgili: Sinopec ve CNOOC'un eski başkanı Fu Chengyu yolsuzluk soruşturmasında

Plana göre köken araştırmalarında merkezi araç, arkeolojik buluntulardan soy ve göç izlerini okumayı mümkün kılan antik DNA analizi olacak. Yumuşak güç hedefiyle bilimsel hedefin aynı belge içinde yer alması, bulguların akademik yayımın ötesinde kültürel anlatının da girdisi olacağını ortaya koyuyor.

Hangi teknolojiler geliştirilecek?

Planın kapsamında geliştirilmesi öngörülen teknoloji grupları şöyle:

• Uzaktan algılama: Yüzey taraması ve görüntüleme yoluyla kalıntıların kazı öncesinde belirlenmesi.
• Antik DNA analizi: İskelet ve diğer biyolojik buluntulardan genetik bilgi çıkarılması.
• Sualtı arkeoloji robotları: Dalgıç erişiminin sınırlı olduğu derinliklerdeki batık ve liman kalıntılarının araştırılması.
• Yapay zekâ modelleri: Kazıdan çıkan, hasarlı ya da parçalanmış eserlerin sanal restorasyonu.

Bu bileşenler birlikte çalıştığında keşif, belgeleme ve restorasyon zincirinin her halkasında dijital yöntemlerin devreye girmesi amaçlanıyor.

Sualtı hattı neden ayrı bir başlık?

Plan, sualtı arkeolojisini ayrı bir geliştirme alanı olarak işaretliyor. Batıklar ve batık limanlar, tarihöncesi ve erken dönem ticaret ağları ile göç hareketleri hakkında doğrudan fiziksel kanıt sunduğu için, derin deniz robotlarının bu katmanlara sistematik biçimde inmesi planın en somut teknoloji hamlesi olarak öne çıkıyor. Robotların toplayacağı verinin, kara kazılarıyla elde edilen buluntularla birlikte değerlendirilmesi bekleniyor.

Kültürel yumuşak güç hedefi ne anlama geliyor?

Planda kültürel yumuşak gücün genişletilmesi, bilimsel hedeflerle aynı düzeyde vurgulanıyor. Bu çerçevede köken araştırmalarından elde edilecek sonuçların, Çin'in kültürel mirasa dair anlatısını uluslararası platformlarda desteklemesi amaçlanıyor. Uygulamanın plan dönemi boyunca hangi projelerle somutlaşacağı, önümüzdeki yıllarda açıklanacak ayrıntılara bağlı.