Paraguay'da banka krizi başkanı azletti: 3 milyon müşteri stablecoin'e koştu

Paraguay'ın dijital bankası Ueno Bank'ın çözüme kavuşturulması, ülkede yalnızca finansal değil siyasi bir krizi de tetikledi: Binlerce kişi sokaklara çıktı, Başkan Santiago Peña güven duygusu suçlaması ve görevini kişisel çıkarına kullanma iddialarıyla azledilip tutuklandı. Krizin ortasında yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 60'ına denk gelen yaklaşık 3 milyon müşteri, maaş ve ödemelerine erişemez hale geldi.

Banka neden çözüm sürecine alındı?

Paraguay Merkez Bankası, 3 Kasım'da Ueno Bank'ı çözüm sürecine aldı. Bankanın sermaye yeterlilik oranı yasal olarak gerekli tutarın yarısının altına düşmüştü. Yapılan soruşturmada şüpheli kredi uygulamaları ile kredi belgelendirmesi ve muhasebe eksiklikleri tespit edildiği açıklandı.

İlgili: GENIUS Act güvencesi DeFi kredilerini kapsamıyor: Ajna uzmanları uyardı

Piyasalar krizi hemen fiyatladı

Kriz, parite pazarlarına anında yansıdı: bazı satıcılar USDt için yüzde 13'e varan prim talep etti. Tether CEO'su Paolo Ardoino, USDt'in dünya genelinde milyonlarca insan için bir "hayatta kalma aracı" olduğunu söyledi. Bu arada yerel para birimi guaraní bir haftada yüzde 12,3 değer kaybetti; birikimini korumak isteyenler ve ödemelerini sürdürmek zorunda olanlar bu yüzden dolar bazlı stablecoin'lere yöneldi.

Müdahalenin zamanlaması borcu büttü

Paraguay merkezli kripto borsası X4T'nin kurucusu ve CEO'su David Eisenmann, müdahalenin tam ayın ilk günlerine, maaş, kira ve tedarikçi faturalarının ödenmesi gereken döneme denk gelmesinin likidite ihtiyacını daha da ağırlaştırdığını anlattı. Bazı işletme sahiplerinin bordro ödeyemediğini belirten Eisenmann, o hafta "hesabınızın olması, paranıza erişebiliyor olmanızla aynı şey değil" dersi verildiğini söyledi; bazıları için USDt "birdenbire ellerindeki en likit para" oldu.

X4T, kasım başına uzanan 30 günde 10 milyon doları aşan yerel fiat-kripto hacmi işledi. Eisenmann, doların guaraní karşısında ekimden itibaren toparlanmaya başladığını, Ueno haberlerinin zaten sürmekte olan bu hareketi hızlandırdığını aktardı. Talep iki yönlü işliyor: kimileri banka kanalıyla yapamadıkları ödemeler için kripto satarken, dolar değer depolama aracı olarak USDt ve USDC talebi keskin biçimde arttı.

Mevduatın çoğu geri ödendi ama talep düşmedi

Merkez Bankası, 9 Kasım itibarıyla Ueno'daki mevduatının yüzde 93,1'ini müşterilere geri ödendiğini bildirdi. Buna rağmen güven sarsıldı: X4T'de dolar bazlı stablecoin'lere yönelik çevrimiçi talep artışı, iflas haftasındaki seviyeden önemli ölçüde gerilemedi.

Kitlesel göç beklenmiyor

GlobalData'da analist Rhys Hicks, dijital bankanın iflasının "yönetişim büyümeye ayak uydurmadığında ne kadar şeyin ters gidebileceğini" gösterdiğini söyledi. Ancak mevduatlardan stablecoin'e kitlesel bir göçün kanıtını görmediğini ifade etti: diğer bankalar açığı kapattı ve insanların öfkesi bankalardan çok hükümete yöneldi. "Bazı tüketiciler paralarını korumak için farklı yollar arayacak ama henüz stablecoin'e ezici bir kayma görmüyorum" dedi. Hicks'e göre stablecoin'ler siyasi istikrarsızlık ve yerel sisteme düşük güven dönemlerinde, dolar gibi daha istikrarlı bir varlığa bağlı oldukları için alternatif işlevi görebilir; ancak sahipleri banka müşterilerindeki mevduat güvencesinden yararlanmadığı ve kendilerini zarardan kurtaracak bir merkez bankası bulunmadığı için düzenleyicilerin şeffaflık ve tüketici korumasını ele alması gerekiyor.

Bu tür bir krizin dövize kaçış arayışıyla sonuçlanması yeni değil: Arjantin 2001 krizinde mevduat çekilişleri "corralito" ile kısıtlanmış, sonrasında dolar bazlı mevduatlar pesoya çevrilerek tasarruflar bir gecede yaklaşık yüzde 30 küçülmüştü. Stablecoin'lerin de bankacılık sisteminden tamamen bağımsız olmadığı ise 2023'te Silicon Valley Bank'ın çöküşünde görülmüştü: USDC ihraççısı Circle'ın o bankada tutulan 3,3 milyar dolarlık rezervi, toplam rezervlerinin yaklaşık yüzde 8'i, geri çekilememiş ve USDC ikincil piyasalarda kısa süreliğine 86 sente kadar parite kaybetmişti. Bank for International Settlements'in (BIS) bir raporu da dolar bazlı token'ların yaygın kullanımının gelişen piyasalarda parasal egemenlik için zorluk yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Eisenmann ise olayın insanları bankalar, nakit ve dijital varlıklar arasında dağıtım yapmaya iteceğini öngörüyor: "Bankalara güvenin ne kadar hızlı döneceği, yetkililerin çözümü ne kadar hızlı ve şeffaf yönettiğine bağlı."