RBA faiz kararı: Faiz artırıldı, enflasyon tahmini petrolle yüzde 3,7'ye çıktı

Avustralya Merkez Bankası'nın (RBA) bu haftaki toplantısında aldığı faiz kararıyla politika faizi artırıldı. Kararla birlikte bankanın enflasyon tahminlerini üç ay önceki öngörülerine kıyasla belirgin biçimde yukarı revize etmesi dikkat çekti. RBA'nın para politikası açıklamasında artan enflasyonun gerekçesi olarak 'aşırı talep' ve kapasite kısıtları gösterilirken, tahmin revizyonunda asıl belirleyicinin petrol fiyatı olduğu tartışması başladı.

Enflasyon tahminleri nasıl değişti?

RBA'nın açıkladığı revize öngörülere göre, banka geçen Ağustos ayında önümüzdeki yılın Haziran ayında enflasyonun yüzde 2,8'e gerilemesini bekliyordu; şimdi aynı dönem için yüzde 3,7 öngörüyor ve yüzde 2,7 seviyesine ancak Aralık 2027'de ulaşılabileceğini tahmin ediyor.

İlgili: İngiltere'de faiz artışı beklentisi güçlendi: Hizmet PMI sekiz ayın zirvesine çıktı

Tahminlerin yukarı dönmesinde enerji fiyatları belirleyici. RBA, bu yılın Aralık ayı için varil başına 81,20 dolarlık petrol öngörüsünü 109,50 dolara çıkardı — yaklaşık yüzde 35'lik bir yükseliş. Gelecek yılın ortası için de 75,90 dolarlık beklenti 95,30 dolara revize edildi.

Petrol neden bu kadar kritik?

Petrol fiyatlarındaki oynaklık, ABD'nin İran'ın Qeshm adasına yönelik sınırlı saldırılarıyla gündeme geldi. İran hükümetinin çatışmanın bitirilmesi için görüşmelerin sürdüğü yönündeki açıklamasının ardından petrol yüzde 11 düşmüş, saldırı haberiyle fiyatlar yeniden yükselmişti. Kaynağın aktardığı değerlendirmeye göre, savaş ve arz tarafı şoklar gibi uluslararası etkenlerden kaynaklanan enflasyon dönemlerinde faiz artışları fiyatlara sınırlı etki yaratabiliyor; buna karşın istihdam üzerinde baskı oluşturma riski taşıyor.

'Aşırı talep' argümanı sorgulanıyor

RBA Başkanı Michele Bullock, faiz artışının aşırı talebi azaltarak enflasyonist baskıları düşüreceğini söyledi. Ancak bankanın Mayıs ayındaki artırımdan sonra yaptığı açıklamada, yakıt ve ilgili emtia fiyatlarındaki kesin yükselişin enflasyona yansıdığını ve faiz artışlarının bunun üzerine etkisinin olmayacağını belirttiği hatırlatılıyor. Bu tutarsızlık, RBA faiz kararının gerekçesiyle ilgili eleştirilerin odağında.

RBA'nın kendi para politikası açıklamasında yer alan tespitler de bu argümanla çelişiyor: Şirketler, hanehalklarının daha ucuz alternatiflere yöneldiğini ve zorunlu olmayan harcamaları kısarak kârlılığı baskıladığını bildiriyor. Aynı açıklamada, temel tüketim malları üreticilerinin kârlarının dayanıklı kaldığı ve enerji şirketlerinin hisse fiyatlarının petrolle birlikte yükseldiği not ediliyor. Yorumcular, tasarruf arayan ve harcamalarını kısan hanehalklarının 'aşırı talep' tablosuyla uyuşmadığını vurguluyor.

Yeni Zelanda örneği ne gösteriyor?

Faiz artışlarıyla harcama kısaltmalarının birleşiminin sonuçlarına ilişkin olarak Avustralya Sendikalar Konseyi'nin (ACTU) hazırlattığı araştırmaya atıf yapılıyor. Buna göre Yeni Zelanda Merkez Bankası faizi daha erken ve hızlı biçimde yükseltmiş, yönetim de kamu hizmetlerini daraltarak ve altyapı projelerini iptal ederek tasarruf aramıştı. Sonuç olarak ülke 2023-2024 boyunca resesyonda ya da resesyona yakın seyrederken işsizlik oranı 2021 sonundaki yüzde 3,2'den yüzde 5,6'ya çıktı ve enflasyonda kalıcı bir düşüş sağlanamadı.

Bu tablo, RBA faiz kararı sonrası enflasyonun asıl itici gücünün uluslararası petrol piyasaları olduğu yönündeki tartışmayı besliyor. Petrol fiyatlarının savaş sonrası dönemde görülen savaş öncesi seviyelerine dönmesi, faiz politikasından bağımsız olarak enflasyon seyrini belirleyen temel değişken olarak öne çıkıyor.