Ticaret bakanlığına gizli not: Nvidia skandalında Lutnick sorgulanıyor

Singapore merkezli Megaspeed'e yönelik çip kaçakçılığı şüpheleri, Nvidia'nın eski patronu Jensen Huang'a dair istihbarat iddialarıyla birleşince ABD yönetiminin en üst katmanına kadar uzanan bir hesap verme tartışması doğdu. Tartışmanın merkezinde Ticaret Bakanı Howard Lutnick var: Bakanlığa sunulan çok gizli bir not, bakanın harekete geçmekten neden kaçındığını kongrenin gündemine taşıdı.

Megaspeed ne diyor, memo ne içeriyordu?

Megaspeed'in yöneticisi James Tan, şirket olarak ABD ihracat denetim mevzuatı kapsamındaki uyum yükümlülüklerine son derece ciddi yaklaştıklarını ve Amerikan hükümetiyle şeffaf ve yapıcı biçimde çalışmaya hazır olduklarını açıkladı; şirket ayrıca Ticaret Bakanlığı'nın denetimleriyle işbirliği yaptığını belirtti.

İlgili: Hong Kong MPF emeklilik hesapları Çin'in vakıf vergisinden muaf tutuldu

Buna karşılık yetkililer şirketi, Nvidia'nın gelişmiş çiplerini dolaylı yollarla Çin'e saptırmaya yardım etmekle şüpheleniyordu. Endişeler, Huang'ın eski yöneticilerinden Alice Huang'la ilişkisine dair iddialarla birleşti: Amerikan istihbaratının Alice Huang'ın Çin istihbaratıyla bağları olabileceğinden şüphelendiği bildirildi. Beijing iddiaları reddetti; Nvidia yönetim kurulu da şirket sırlarının ya da ulusal güvenliğin tehlikeye girdiğine dair bilgiye sahip olmadığını söyledi.

Sorun Lutnick'te mi, sistemde mi?

Alice Huang ve Megaspeed'e dair endişeleri özetleyen çok gizli memo Ticaret Bakanı Lutnick'e iletilmişti; BBC'ye göre bakan şirkete karşı işlem yapmaktan kaçındı. Bu karar şimdi incelemeye tabi. Hazine Bakanı Scott Bessent dahil bazı üst düzey yetkililer, Megaspeed'in neden Ticaret Bakanlığı'nın kara listesine alınmadığını sorguladıklarını bildirdi.

Ayrı bir boyut, New York Times'ın haberine dayanıyor: Nvidia'nın baş hukuk danışmanı, Megaspeed'in şüpheli çip kaçakçılığını araştıran Ticaret Bakanlığı soruşturmacılarına bir üst düzey Trump atamasına atıfla ulaştı; bakanlık da soruşturmayı dondurup dosyayı Adalet Bakanlığı'na devretti. Bu gelişme, Trump yönetiminin Çin politikası üzerindeki derin bölünmeyi gözler önüne seriyor: Huang Çin pazarına erişim isterken, bazı yetkililer ulusal güvenlik sonuçlarından kaygı duyuyor, Lutnick ise ikisinin arasında kalıyordu.

Kongre soruşturmaları ve Beyaz Saray'ın desteği

Kongrenin her iki kanadından soruşturma talepleri geldi. Demokratlar, Ticaret Bakanlığı'nın yapay zekâ çipi alımına onay verdiği Çinli şirketleri nasıl incelediğine dair kendi araştırmasını başlattı. Çin Komitesi'nin Cumhuriyetçi başkanı John Moolenaar, Amerikan yapay zekâ şirketlerinin başarısının ulusal çıkarlara uygun olduğunu, ancak şirketlerin en gelişmiş çipleri Çinli firmalara sunarak ülkenin güvenliğini tehlikeye atmaması gerektiğini söyledi. Senato Bankacılık Komitesi'nin üst düzey Demokrat üyesi Elizabeth Warren, Huang'ın istifasının sorumluluğu ortadan kaldırmadığını savunarak Lutnick'ten ihracat denetimindeki boşlukların neden hâlâ açık olduğunu açıklamasını istedi.

Huang'ın ekibi, Cumhuriyetçi kongre üyelerinin kapalı oturumda ifade verme talebine uyacağını bildirdi. Beyaz Saray, BBC'nin yorum talebine yanıt vermezken New York Post'a Trump'ın Lutnick'e güvendiğini, onu "modern tarihin en dönüştürücü ticaret bakanı" olarak nitelediğini açıkladı — yetkililerin Lutnick'in görevden alınmasını tartıştığı yönündeki haberler arasında dikkat çekici bir destek gösterisi. BBC, Ticaret Bakanlığı'ndan da görüş istedi.