Trump'ın önünde Biden'la aynı tablo: Enflasyon seçim öncesi hâkim gündem

ABD'de kasımdaki ara seçimlere sayılı günler kala enflasyon, başkan Donald Trump'ın en hassas olduğu alanda alarm veriyor. Ara seçim öncesi açıklanan son enflasyon raporu, fiyatların yüksekliğini bir kez daha doğruladı ve Trump'ı, 2024'te benzer bir algı ikilemiyle boğuşan selefi Joe Biden'la karşı karşıya bıraktı.

Trump 2024 seçim kampanyasında seçmene hızlı fiyat düşüşü vadetmişti: "Kazandığımda fiyatları hemen düşüreceğim." Vaadin hayata geçirilmesi ise beklenenden zor çıktı. Üstelik bugünkü fiyat baskısının kaynakları, Biden döneminden farklı: Biden pandemi sonrası arz sorunlarıyla boğuşurken, Trump'ın döneminde İran'la yaşanan ABD-İsrail çatışmasının petrol fiyatlarını yükseltmesi ve kendi ticaret ile göç politikalarının etkisi devreye girdi.

İlgili: İngiltere'de mağaza enflasyonu 2,1%'e yükseldi: 2,5 yılın en yüksek seviyesi

Gümrük vergileri petrolü benzin pompasına taşıdı

Yönetimin kendi politikalarının fiyat etkisi ölçülebilir durumda. New York Fed'in araştırmasına göre, Nisan 2025'te açıklanan "Kurtuluş Günü" gümrük vergileri tüketici malları fiyatlarını yaklaşık yüzde 2,9 artırdı; sonradan bazı vergilerin ertelenmesi, yeni ticaret anlaşmaları ve Yüksek Mahkeme'nin olağanüstü yetki yolunu engellemesi, etkinin daha büyümesini önledi. Üzerine İran çatışması eklendi: petrol fiyatlarının yükselmesi benzin maliyetlerini artırarak hane bütçelerine yeni bir baskı koydu.

Cumhuriyetçi çizgiye yakın Maryland Üniversitesi ekonomisti Peter Morici tabloyu açık biçimde özetliyor: "Enflasyon net biçimde Donald Trump'a izlenebilir. Gümrük vergileri ve savaş. İnsanlar bunu biliyor, görüyorlar."

Ücretler fiyat artışının gerisinde kaldı

Seçmenin aldığı notun aritmetiği de net. Ortalama saatlik kazançlar son bir yılda yüzde 3 artarken tüketici fiyatları yüzde 3,7 yükseldi. Alım gücünün gerçekte daraldığı bu tablo, anketlerde seçmenlerin Trump'ın ekonomi yönetimine kötü not vermesinin önemli bir nedeni olarak öne çıkıyor.

Beyaz Saray verilerle savunmada. Sözcü Matthew Middleton, son enflasyon raporunun ardından yönetimin "agresif, büyüme odaklı ekonomi gündeminin" Biden'ın "enflasyon krizini" zayıflattığını söyledi. Trump'a yakınlığıyla bilinen ekonomi yorumcusu Larry Kudlow ise mevcut büyümeyi "anlatılmamış en büyük hikâye" olarak niteledi ve "kimsenin işten çıkarılmadığını" vurguladı.

Ekonomistler ve seçmen aynı kelimeyle farklı şeyleri kastediyor

Demokratların tecrübeli anketçisi Celinda Lake, sorunun kısmen dile bağlı olduğunu belirtiyor: ekonomistler "enflasyon düştü" dediğinde artış hızının yavaşladığını, seçmenler ise fiyatların eskiden olduğu gibi geri döndüğünü anlıyor. "İnsanlarla kendi yaşadıkları gerçek konusunda tartışılamaz" diyen Lake, seçmenlerin ekonomiyi göstergelerle değil kişisel deneyimleriyle ölçtüğünü vurguluyor. Biden yönetimi 2024 boyunca düşük işsizlik, sağlam büyüme ve yavaşlayan enflasyonu ön plana çıkardı; seçmenler ise her gün karşılaştığı yüksek fiyatlarla hareket etti.

Trump'ın elindeki veriler görece güçlü: ekonomi sürdürülebilir sayılabilecek bir tempoda ilerliyor, işsizlik düşük, borsalar zirveye yakın. Beyaz Saray ayrıca vergi indirimlerini, istihdam artışını ve ilaç maliyetlerindeki düşüşü yönetimin lehine gösteriyor; algıyı kırmak için kredi kartı faizlerine tavan çağrısı yaptı ve Cumhuriyetçiler Kongre kontrolünü korursa yetişkinlere 5.000 dolarlık ödeme fikrini gündeme aldı. Biden'ın 2024'te aşamadığı soru şimdi Trump'ın önünde: güçlü büyüme rakamları, fiyatlar konusunda endişeli seçmeni ikna etmeye yetecek mi?