Kişi Başına Gelir nedir?

Kişi başına gelir, bir ülkenin belirli bir dönemde ürettiği toplam ekonomik değer olan GSYH'nin (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) o ülkenin nüfusuna bölünmesiyle elde edilen göstergedir. Kaba bir ifadeyle, ülkenin toplam gelirinin her vatandaşa eşit dağıtıldığı varsayılırsa kişi başına düşecek miktarı gösterir. Ülkeler arası gelir düzeyi karşılaştırmalarında kullanılan temel ölçüttür ve genellikle dolar cinsinden ifade edilir.

Kişi Başına Gelir nasıl hesaplanır?

Hesaplama basittir: toplam GSYH, o yılın nüfusuna bölünür. Sonuç, cari fiyatlarla yani o dönemin güncel fiyat ve kur düzeyleriyle hesaplanır. Örneğin bir ülkenin toplam üretim değeri ikiye katlanır ama nüfusu da ikiye katlanırsa, kişi başına gelir değişmez. Bu yüzden gösterge, büyümenin nüfus artışına yetişip yetişmediğini anlamak için de kullanılır.

Kişi Başına Gelir neden önemli?

Kişi başına gelir, bir ülkenin vatandaşlarının ortalama yaşam standardı hakkında hızlı bir fikir verir. Ekonomistler ve karşılaştırma yapan kuruluşlar, ülkeleri gelişmişlik düzeyine göre sıralamak için sıkça bu göstergeye başvurur. Yatırımcı açısından ise bir ülkenin pazar büyüklüğünü ve tüketim gücünü değerlendirmede yol göstericidir; gelir düzeyi yükseldikçe tüketim kalıpları da genellikle değişir.

Bununla birlikte göstergeyi okurken dikkatli olmak gerekir. Gelirin gerçek dağılımını yansıtmaz: çok yüksek gelirli azınlık, ortalamayı yukarı çekebilir. Ayrıca cari fiyatlarla hesaplandığı için döviz kurlarındaki oynamalar, enflasyon ve kur şokları karşılaştırmaları bozabilir. Bu nedenle ülkeler arası karşılaştırmalarda satın alma gücü paritesine (farklı ülkelerdeki fiyat düzeylerini hesaba katan yöntem) göre düzeltilmiş versiyonlar da kullanılır.

Kişi Başına Gelir ile sık karıştırılan kavramlar

Kişi başına gelir ile kişi başına milli gelir kavramları sıkça birbirinin yerine kullanılır; milli gelir versiyonu, yurt dışından gelen gelir akımlarını da hesaba katar. GSYH büyüme hızı ise toplam üretimdeki artışı gösterir; nüfus hızlı artıyorsa büyüme pozitif olsa bile kişi başına gelir artmayabilir. Ayrıca kişi başına gelir, medyan gelir (gelir sıralamasının tam ortasındaki değer) ile karıştırılmamalıdır; medyan gelir, ortalamanın aksine uç değerlerden daha az etkilenir.