Yurt İçi Tasarruf Oranı nedir?

Yurt içi tasarruf oranı, bir ülkede hanehalklarının, şirketlerin ve devletin belirli bir dönemde harcamadığı, yani biriktirdiği toplam gelirin (brüt ulusal tasarruf), aynı dönemdeki ekonomi büyüklüğüne — gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) — oranıdır. Yüzde olarak ifade edilir ve o yıl üretilen gelirin ne kadarının harcanmayıp kenara konduğunu gösterir. Halk arasında kısaca "tasarruf" denerek anılsa da, buradaki kavram yalnızca bireylerin birikimini değil, ekonominin bütününü kapsar.

Yurt İçi Tasarruf Oranı nasıl hesaplanır?

Pay, brüt ulusal tasarruf; payda ise GSYH'dir. Tasarruf üç kaynaktan oluşur: hanehalklarının gelirinden harcamaya ayırmadığı kısım, şirketlerin dağıtmadığı kârları ve kamu kesiminin bütçe fazlası. Bu üçü toplandığında ülkenin toplam tasarrufu bulunur; GSYH'ye bölünüp yüzde olarak sunulur. Oranın yüksek olması, yatırımların büyük bölümünün ülke içindeki kaynaklarla finanse edildiğini; düşük olması ise yatırım açığının dış borçlanma veya yabancı sermaye girişiyle kapatıldığını gösterir.

Yurt İçi Tasarruf Oranı neden önemli?

Her ekonomi, fabrika, altyapı ve donanım gibi yatırımlarını ya kendi tasarrufuyla ya da dışarıdan getireceği kaynakla finanse etmek zorundadır. Tasarruf oranı yüksek bir ülke, büyümesini büyük ölçüde iç kaynakla destekleyebilir; dış dünyaya olan bağımlılığı ve kırılganlığı azalır. Oran düştüğünde ise yatırım ile tasarruf arasındaki açık büyür; bu açık cari açık (ülkenin dış dünyaya olan net finansman ihtiyacı) olarak yansır ve ekonomiyi kur ile faiz hareketlerine karşı daha hassas hâle getirir. Bu yüzden ekonomi haberlerinde ve raporlarda bu oranın seyri, ülkenin uzun vadeli finansman kapasitesine dair önemli bir ipucu sayılır.

Yurt İçi Tasarruf Oranı ile sık karıştırılan kavramlar

Yurt içi tasarruf oranı sıkça hanehalkı tasarruf oranıyla karıştırılır; ikincisi yalnızca ailelerin birikimini ölçer, oysa yurt içi tasarruf oranı şirketleri ve devleti de kapsar. Ayrıca yatırım oranıyla (GSYH içindeki yatırım payı) farklı şeylerdir: tasarruf oranı kaynağın ne kadarının ülkede oluştuğunu, yatırım oranı ise bu kaynağın nerede kullanıldığını gösterir. İki oran arasındaki fark, ekonominin dış dünyadan ne kadar kaynak çektiğini ya da dışarıya ne kadar kaynak aktardığını işaret eder. Son olarak, günlük dildeki tasarruf (bireysel birikim) ile makroekonomik tasarruf kavramı kapsam olarak aynı değildir; ilki kişisel, ikincisi ülke ölçeğindeki birikimi anlatır.