ABD ara seçimlerinde veri merkezi karşıtı oylar kazandı: Nasdaq 100 günde %4,9 düştü

Nasdaq 100 endeksi 8 Kasım'da günü yüzde 4,91 düşüşle 26.989,99 seviyesinden kapattı; doviz.day verilerine göre sert satışın arkasında, ABD ara seçimlerinden çıkan bir sonuç var: onlarca bölgede veri merkezi genişlemesini sınırlamaya yönelik önergeler oylamada kabul edildi. Böylece yapay zekâ altyapısına yönelik halk desteği, seçim sandığında ilk kez bu ölçekte sınanmış oldu.

Sandığa yansıyan yerel tepkiler

Veri merkezi karşıtlığının arkasında somut şikâyetler duruyor. Kampanya etkinliğinde konuşan Texas'ta seçilen senatör James Talarico, komşu veri merkezinden gelen ışıkların gece yarısı gündüz gibi parlak olduğunu söyleyen bir annenin kendisine anlattıklarını aktardı. Elektrik tüketimi, arazi kullanımı ve gürültü, kampanyaların ortak temasına dönüştü.

İlgili: Amsterdam'da veri merkezi protestosu: Microsoft şantiyesinde 150-200 gözaltı

Tepkinin siyasal karşılığı da somut: The Guardian'ın değerlendirmesinde, seçim sonuçlarının yapay zekâya dair toplumsal, siyasal ve finansal piyasalarda sürmekte olan yeniden değerlendirmeyi güçlendirdiği vurgulanıyor. Elon Musk'ın Texas'ta seçmeni etkilemek için milyarlarca dolar harcaması, Demokratlar için birer retorik araca dönüştü. Yaşam maliyeti baskısının Demokrat dalganın ana itici gücü olduğu belirtiliyor; ancak yapay zekâ birçok eyalette doğrudan oylamaya konu oldu.

Piyasada AI anlatısı zaten sarsılmıştı

Seçim sonuçları, piyasada halihazırda süren bir sorgulamanın üzerine geldi. Capital Economics'ten Joe Maher, AI işlemlerine yönelik duyumuzun kırılgan hale geldiğini ve ABD hisse senedi piyasasında geç döngü sinyallerinin görüldüğünü belirterek, ara seçimlerin AI hisse yükselişinin daha kalıcı bir geri çekilmesine dönüşebilecek katalizör olabileceğini söyledi. TS Lombard ekonomisti Dario Perkins de teknoloji ve finans ekosistemi dışındaki sıradan insanların yapay zekâya karşı ilgisinin Silicon Valley'nin varsaydığı kadar yüksek olmadığını savunarak, sektördeki gelirler ile geleceğe yönelik taahhütler arasındaki uçuruma dikkat çekti.

The Guardian'a göre yapay zekânın piyasa yükselişini ayakta tutan anlatılardan biri, borçla finanse edilen veri merkezlerinin ABD geneline yayılması ve teknolojiye olan talep arttıkça bu yatırımların gerekli ve kârlı hale gelmesi fikriydi. Seçim sonuçları bu senaryonun uygulanabilirliğini zayıflattı: yüzlerce depo benzeri tesisi kurulurken aynı anda çalışanların süperinsan botlar tarafından geride bırakılabileceği uyarısı yapmak, halkla ilişkiler açısından da ağır bir yük.

IMF uyarısı ve şirketlerin mesafe alması

Küresel kurumlar da benzer yönde seslendiriyor. Uluslararası Para Fonu geçen ay, yapay zekânın başarılı yaygınlaşması için 'hiperscaler' şirketlerin üstlendiği devasa yatırım ölçeğinin gerekli olmayabileceğine dair artan kanıtlara işaret etti ve ekonomik kazanımların beklenenden küçük olabileceğini belirtti. IMF ayrıca düşük maliyetli Çinli modellerin yeteneklerindeki ilerlemeyi ve AI sektöründe yaygınlaşan döngüsel finansman yapısını vurguladı.

Şirket tarafında da mesafe alma eğilimi görülüyor: son raporlar, bazı kurumsal kullanıcıların Anthropic'in Claude ürünü gibi maliyetli araçlara personel kullanım sınırı getirdiğini ya da kendi sunucularında çok daha ucuz modellere geçtiğini gösteriyor.

Satış dalgasının sürüp sürmeyeceği henüz belli değil. Ancak veri merkezi karşıtlığının, AI altyapı yatırımlarının hızını yavaşlatma ve sektörün topluma sunduğu faydayı kanıtlama yükünü artırma potansiyeli, şimdiki tablonun en belirgin sonucu olarak öne çıkıyor.