İngiltere Merkez Bankası faizi yüzde 4'e yükseltti: Kredi ve mortgage etkisi

İngiltere Merkez Bankası (Bank of England), para politikası komitesinin üç yılı aşkın süredir ilk faiz artışına gitti: Politika faizi 0,25 puan artırılarak yüzde 3,75 seviyesinden yüzde 4'e çekildi. Karar, milyonlarca hane için borçlanma maliyetleri, tasarruf getirileri ve istihdam koşulları açısından doğrudan sonuçlar doğuruyor.

İpotek ve kredi ödemelerine yansıma

Karardan en çok etkilenecek grup borçlular. Banka verilerine göre yaklaşık 500 bin ev sahibinin mortgage sözleşmesi Bank of England faizini takip ediyor; bu grupta her 0,25 puanlık artış, tipik bir kredide aylık taksitte yaklaşık 31 sterlinlik artış anlamına geliyor. Kredinin büyüklüğüne göre bu tutar değişebiliyor.

İlgili: İngiltere Merkez Bankası faizi 0,25 puan artırdı: Politika faizi yüzde 4 oldu

Ayrıca yaklaşık 500 bin mortgage sahibi standart değişken faizli (SVR) sözleşmelere sahip. Bu grupta artış, bankanın faizi ne ölçüde müşteriye yansıtacağına bağlı; tipik bir senaryoda 0,25 puanlık artış aylık ödemede yaklaşık 14 sterlinlik artışa karşılık geliyor.

Mortgage sahiplerinin yüzde 87'si sabit faizli sözleşmede olduğu için mevcut ödemeleri anında değişmeyecek. Ancak kredi kuruluşları yeni sözleşmelerde güncel faiz beklentilerini fiyata yansıttığı için, sözleşme yenilemesi yapacakların daha yüksek ödemelerle karşılaşması bekleniyor. Bazı borçlular, faiz artış serisi ihtimaline karşı değişken takip sözleşmelerine geçmeyi tercih ediyor.

Tasarruf sahipleri için artışın olumlu yüzü

Faiz artışı, birikimlerinin getirisiyle ilgilenenler için olumlu bir gelişme. 2010'lar boyunca düşük faiz döneminde tasarruf getirileri zayıf kalmıştı; yükselen Banka faizi, mevduat ürünlerinde daha yüksek oranlara yol açabiliyor.

Finansal bilgi servisi Moneyfacts'ten Rachel Springall, müşterilerin hesaplarını karşılaştırarak taşımasının önemini vurguladı: "Tasarruf sahipleri yıllarca karşılıksız sadakat gözdü; 20 bin sterlinlik bir birikimi kapalı hesaplarda tutanlar, geçmiş üç yılda erişime açık hesaplarda tutanlara göre 139 sterlin kayıp yaşadı." Springall, paranın sabit vadeli hesaplarda daha uzun süre bağlanmasının genellikle daha yüksek getiri sunduğunu da ekledi.

Öte yandan faiz artışının dolaylı bir maliyeti var: Banka faizindeki yükseliş ev sahiplerinin maliyetlerini artırabiliyor; bu da evi satın almak için birikim yapan kiracıların ödediği kira yükünün artması ihtimali olarak öne çıkıyor.

İstihdam ve ücret artışları üzerindeki baskı

Merkez Bankası, faiz politikasını fiyat artışlarını istikrarlı seviyede tutmak amacıyla kullanıyor. Yüksek faizin harcamaları kısması tasarlanmış olsa da, bu talep daralmasıyla birlikte şirketlerin borçla yatırım yapma maliyetini de artırıyor. Özellikle değişken faizli kredi kullanan küçük işletmeler, yeni istihdam yaratma ve ücret artışı imkânlarının daraldığını dile getiriyor.

Savunma ve otomotiv sektörleri için 3D parça üreten Ryse 3D'nin kurucusu Mitchell Barnes, yükselen faizlerin personel maliyetlerini gözden geçirmeye zorladığını ve bunun otomasyona yönelmeyi hızlandırabileceğini söyledi: "Tüm sektörlerde istihdam açısından sorunlara yol açacak. Daha düşük istihdam, daha fazla otomasyon ve robotik sistemler göreceksiniz."

Kararın enflasyona ve gelecekteki faiz yoluna etkisi, hem mortgage piyasası hem de genel ekonomi için önümüzdeki dönemde belirleyici olacak.