Lisa Cook: Faiz adımları veriye bağlı, yapay zekâ enflasyonu genişliyor

Fed Valisi Lisa Cook, politika faizinde olası bir sonraki adımın yönünü ve büyüklüğünü önümüzdeki ayların enflasyon ile istihdam verilerinin belirleyeceğini söyledi. Cook'un Oakland'da yaptığı konuşmada öne çıkan diğer mesajı ise enflasyon baskısının dar kapsamlı sektörlerden ekonomi geneline doğru genişlediği izlenimiydi.

Vali, karar sürecini "Bugüne kadarki politika hamlelerine ekonominin tepkisi ve önümüzdeki ayların enflasyon ile iş gücü verileri, gelecekteki ayarlamaların sayısını ve büyüklüğünü belirleyecek" sözleriyle çerçevelendirdi. Cook, enflasyonu Fed'in hedefine yönlendirmek için hangi politika faizinin gerekebileceğini değerlendireceğini belirtti ve iş gücü piyasasının bir faiz artışını kaldırabilecek konumda göründüğünü ekledi.

İlgili: ABD bütçe açığı yeniden büyüdü: Reagan dönemi 'vergi kesintisi kendini öder' vaadi geri döndü

Baskının iki kaynağı: yapay zekâ ve petrol

Cook'un değerlendirmesinde enflasyon üzerinde yukarı yönlü etki yapmasını beklediği iki kanal öne çıkıyor. Birincisi yapay zekâya yapılan büyük ölçekli yatırım dalgası; ikincisi ise Orta Doğu'daki çatışmayla bağlantılı arz zinciri kesintilerinin eşlik ettiği yüksek petrol fiyatlarının fiyatlara aktarımı. Fed yetkilisi, "Yapay zekâ kurulumundan … ve yüksek petrol fiyatlarının aktarımından enflasyon üzerinde süren baskı görmeyi bekliyorum" dedi.

Çip ve yazılım fiyatları neden Fed'in alanı değil?

Cook, çip, bilgisayar ve yazılım gibi yapay zekâyla ilişkili malların fiyatlarının hızla yükseldiğine dikkat çekti; ancak bu artışın ekonomi geneline değil, söz konusu sektörlerdeki talebe işaret ettiğini vurguladı. Valiye göre bu tür sektör bazlı fiyat hareketleriyle parasal politika yoluyla mücadele etmek hata olur: "Araçlarımız dar sektörleri hedeflemek için fazla kaba ve göreli fiyat değişimlerini ele almak bizim görevimiz değil."

Veri merkezleri baskıyı diğer sektörlere taşıyor

Buna karşılık Cook, yapay zekâ talebinin ekonomi geneline yayılan bir baskı da ürettiğini görüyor. Veri merkezlerine yapılan yatırımlar inşaat iş gücü ve enerjiye dayanıyor ve çıktıları pek çok sektörde kullanılıyor; bu yüzden artan yapay zekâ yatırımlarının diğer alanlarda fiyat baskısı yaratabileceğini ve pipeline'daki yeni yatırımlarla talebi daha da güçlendirebileceğini açıkladı.

Vali, baskının genişlediğine dair veri sinyallerini de sıraladı: Elektrik ve su maliyetleri son bir yılda yüzde 5 civarında arttı; çekirdek mal fiyatları ise bu yıl yüzde 3'ün üzerinde seyrediyor. Cook ayrıca son yıllarda hisse senedi fiyatlarındaki yükselişin büyük bölümünün yapay zekâ heyecanından kaynaklandığını ve buradan doğan servetin hane halkı harcamalarına aktarıldığını belirtti. Valiye göre bu tablo, "dar yapay zekâ sektöründeki enflasyon yumuşasa bile yeni ve daha geniş tabanlı fiyat baskılarının yerini alabileceği" riskini barındırıyor.

Verimlilik sıçraması yetişebilecek mi?

Cook, iyi zamanlanmış bir verimlilik sıçramasının, arz kapasitesini talepten fazla artırması hâlinde genişleyen fiyat baskısını dengeleyebileceğini kabul etti. Ancak beklentisi temkinli: Verimlilik kazanımlarının enflasyonu birkaç yıl içinde ancak mütevazı ölçüde düşüreceğini ve bu etkinin bu yıl ilerleyen dönemde beklediği "genişleyen enflasyonist baskıyı" telafi edecek kadar erken gelmeyeceğini öngördüğünü söyledi.

İş gücü piyasasında yapay zekâ riski

İstihdam tarafında Cook, yapay zekânın şimdilik iş gücü piyasasının yapısında belirgin bir değişiklik ürettiğine dair sınırlı kanıt bulunduğunu, ancak teknolojinin ileride iş yapış biçimlerini ve iş gücü piyasasını köklü biçimde dönüştürmesini beklediğini aktardı. Cook, yapay zekâ benimsemesinin iş yaratımının yıkılan istihdamı karşılamasına ya da aşmasına imkân tanıyacak hız ve biçimde ilerlemesini umduğunu, teknolojinin işsizlik oranında geçici bile olsa bir artışa yol açıp açmayacağını izlediğini belirtti. Böyle bir durumda Fed'in araçlarının sınırlı kalacağını, istihdamı korumak amacıyla faiz indirilmesinin ise enflasyonu yeniden alevlendirebileceği uyarısında bulundu.