Sabit faiz bitti, oran üç katına çıktı: İngiltere'de mortgage taksidine 200 sterlin ek yük

Ocak 2022'de yüzde 1,4 orandan beş yıllık sabit faizli konut kredisi alan İngiltere'de bir pilates eğitmeni, sözleşme dönemini doldurduğunda bulabildiği en iyi oranın yüzde 5,69 olduğunu görüyor: yeni ürüne geçmesi, aylık ödemesini yaklaşık 200 sterlin artırıyor. BBC'nin konuştuğu Dawn Fazackerley-King'in durumu, Bank of England'ın üç yılı aşkın süredir ilk kez yaptığı faiz artışının hane bütçelerine nasıl yansıyacağını somutlaştırıyor.

Merkez bankası, İran savaşının gıda, akaryakıt ve enerji fiyatlarına yüklediği enflasyonu dizginlemek amacıyla çeyrek puanlık artışa gitti. Ancak aynı hamle, milyonlarca kişinin konut kredisi, kredi kartı ve tüketici kredisi ödemelerini yukarı çekiyor. Uzmanlar, çatışma sürdükçe önümüzdeki 18 ay içinde ek artışlar olabileceğini öngörüyor. Hanelerin bu yükü nasıl karşılayacağına dair tablo, farklı borç gruplarında farklı şekillerde şekilleniyor.

İlgili: İngiltere'de ısıtma yağı fiyatları ikiye katlandı: Vatandaşlar ek iş arıyor

Kredi kartı borçlusu 52.000 sterlinin peşinde

Borç tarafında en kırılgan gruplardan biri kredi kartı kullanıcıları: borç sağlayıcılar, 30 gün önceden haber vererek ücretlendirdikleri faizleri artırabiliyor. Shropshire'da yaşayan Ben Thomas bu tabloyu yaşıyor. Pandemide yaşadığı ruhsal sağlık krizi sonrası muhasebecilikten ayrılıp paramedik olarak yeniden eğitim alan Thomas, gelir düşüşü nedeniyle günlük yaşam giderlerini kredi kartı ve tüketici kredileriyle karşıladı ve şu anda 52.000 sterlin borçlu. Borçlarının çoğunda faize ara verilmesi için anlaşma sağlamış olsa da yaklaşık 2.000 sterlinlik kredi kartı borcunda faiz işlemeye devam ediyor. Aylık yaklaşık 300 sterlin borç ödemesi ve 760 sterlin mortgage taksidi ödeyen Thomas, yükselen faizlerin "üstesinden gelinmesi gereken bir maliyet daha" olduğunu söylüyor. Ona borç yönetiminde yardım eden StepChange kuruluşunun iletişimdirektörü Simon Trevethick ise bu yıl destek talebinde yüzde 20 artış gördüklerini, borçlanma maliyetlerinin hane bütçelerine yansıması durumunda başvuruların daha da artabileceği uyarısını yapıyor.

Değişken faizli kredide taksit hemen 45 sterlin arttı

İngiltere'de yaklaşık 1,3 milyon kişi Bank of England'ın politika faizini takip eden değişken faizli mortgage kullanıyor; bu grupta taksitler karararla birlikte anında yükseliyor. Halifax'ta küçük bir fayans işletmesi yürüten iki çocuklu baba Peter Gill, çeyrek puanlık artış sonrası aylık ödemesinin kabaca 45 sterlin yükseleceğini ve daha fazla artış olasılığından endişe ettiğini aktarıyor. Gill, sabit faizli bir ürüne geçmenin şu an daha pahalı olacağını düşündüğü için mevcut kredisinde kalmayı tercih ediyor. Eşiyle toplam 45.000 sterlin gelirleri olduğunu belirten Gill, işletmesinde asgari ücret artışı nedeniyle maaşları yükseltmek zorunda kaldığını, savaş nedeniyle hammadde maliyetlerinin de yükseldiğini anlatıyor; evdeki gıda, doğalgaz ve elektrik faturalarının artması karşısında ailesini korumak için haftada "yaklaşık altı buçuk gün" çalıştığını söylüyor.

Sabit faiz, dönem sonunda güvence olmaktan çıkıyor

Mortgage sahiplerinin çoğu sabit faizli kredi kullansa da bu koruma sözleşme dönemiyle sınırlı. L&C Mortgages'tan David Hollingworth, piyasanın faiz artışını önceden fiyatladığı için yeni sabit oranların beş yıl öncekilere göre çok daha yüksek olduğunu ve bunun birçok kişiyi şaşırtacağını belirtiyor. Fazackerley-King'in durumu bunun tipik örneği: Ipswich yakınlarında yaşayan ve daha önce de yaşadığı maliyet krizini anlatan iki çocuklu anne, ortak gelirleri yaklaşık 70.000 sterlin olan ailesinin düzenli ödemelerini gözden geçirdiğini ve kısacak başka kalemlerin kalmadığını aktarıyor. Çift her ikisi de tam gün çalıştığı için ek gelir imkânı da bulamıyor. "Bu paranın nereden geleceğini bilmiyorum, ailecek çözmek zorundayız. Stresli" diyen Fazackerley-King, ödemelerin yüzlerce sterlin artmasına karşılık evde hiçbir şeyin değişmediğini vurguluyor.