BNPL'de yeni dönem: Ödeme gücü kontrolü geçemeyen alışverişi bloke edilebiliyor

"Alışveriş Şimdi Öde Sonra" (BNPL) modeli, İngiltere'de Temmuz ayından bu yana resmî olarak finansal düzenlemeye tabi. BBC'nin aktardığına göre bu tarihten sonra BNPL ile alışveriş yapan her kullanıcı, borcu geri ödeyip ödeyemeyeceğini test eden bir ödeme gücü kontrolünden geçiyor ve kontrolü geçemeyen kullanıcının işlemi engellenebiliyor.

BNPL, klasik bir tüketici kredisi gibi çalışıyor: Alınan ürünün bedeli genellikle taksitler halinde geri ödeniyor. Ancak bu sektör uzun süre finansal düzenleme dışında kaldı. Temmuz'dan itibaren yürürlüğe giren BNPL düzenlemesiyle borç verme şirketlerinin düzenleyici onay alması zorunlu hale geldi ve her işlemde ayrı bir uygunluk testi şartı getirildi.

İlgili: Çocuk yanına oturma ücreti yasaklanıyor: 104 sterline çıkabiliyor

BNPL düzenlemesi tüketiciye ne sağlıyor?

Düzenlemeyle birlikte Klarna ve Clearpay gibi BNPL şirketleri, faaliyet için düzenleyici onay almak zorunda. Bu, tüketiciye bir sorun yaşandığında iade hakkına erişim ve şikâyetlerin bağımsız mercilerce değerlendirilmesi imkânı sunuyor.

Buna karşılık her BNPL işlemi için yapılan ödeme gücü kontrolleri, ilk kez kullanıcıların hizmetlerden uzaklaştırılabilmesine yol açabiliyor. Kontrollerin kapsamı işlemden işleme değişiyor ve kısmen borçlanılan tutara dayanıyor.

Bloke edilmemek için ne yapılabilir?

Citizens Advice bünyesinde eski gönüllü borç danışmanı olarak çalışan ve sosyal medyada Debt Camel adıyla ipuçları paylaşan Sara Williams, hesabı kapatılan ya da borçlanma limiti ciddi biçimde düşürülen kullanıcıların dört noktaya dikkat etmesini öneriyor:

• Alışverişi yavaşlatmak: Alınan ürünün gerçekten gerekli olup olmadığını ya da ertelenebilir olup olmadığını sorgulamak.
• Daha dikkatli seçim yapmak: Örneğin farklı bedenlerde çok sayıda kıyafet almak gibi yüksek kredi limitine ihtiyaç doğuran alışverişlerden kaçınmak.
• Abonelikleri iptal etmek: Önceki ödemelerin açtığı açığı BNPL ile kapatma tuzağından çıkmak.
• Borç yardım kuruluşlarına başvurmak: BNPL'yi temel ihtiyaçlar için kullanıyorsa gıda bankası kuponlarına erişim dahil destek almak.

Borç çıkmazına girmemek için nereden destek var?

Herhangi bir kredi türünde geri ödeme güçlüğü yaşayanların kontrol elden çıkmadan önce yardım araması öneriliyor. Devlet destekli ve bağımsız MoneyHelper sitesi, çevredeki ücretsiz borç danışmanlığı kaynaklarını bulmak için rehber sunuyor.

Site, borç tutarının eksiksiz olarak yazıya dökülmesini ve geri ödemenin buna göre planlanmasını tavsiye ediyor. Ayrıca hak edilen devlet destek ve hibelerin tam olarak alınmasını gösteren araçlar ile hangi faturanın önce ödeneceğini ortaya koyan bir önceliklendirme aracı da bulunuyor. Sosyal medya akışlarında görülen iddialı "borç çözümü" tekliflerine karşı ise temkinli olunması uyarısı yapılıyor.

BNPL düzenlemesi şu aşamada İngiltere pazarını kapsıyor; ancak model Türkiye'de de yaygın olarak kullanılan taksitli alışveriş uygulamalarıyla aynı mantık üzerine çalıştığı için sektörlerdeki düzenleme eğiliminin nasıl ilerleyeceği, diğer ülkelerde de tartışma konusu olabilecek bir alan.