İngiltere'de enerji faturalarına 100 sterlin destek: Banka kâr vergisi yüzde 6'ya çıktı

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, ilk bütçesinde milyonlarca haneye bir kez ödenmek üzere 100 sterlinlik enerji desteği açıkladı. Bakan, bu desteğin finanse edileceği kaynağı büyük bankaların kâr vergisini yüzde 3'ten 6'ya yükselterek sağlayacağını bildirdi.

Avam Kamarası'nda yaklaşık bir saat süren konuşmasında Healey, ekonomik belirsizlik ortamında ailelere nefes alanı yaratmayı amaçladığını söyledi. Başbakan Andy Burnham ve kabine üyelerinin desteğiyle sunulan bütçe, doğal gaz ve petrol fiyatlarındaki yükselişin hane bütçelerini zorladığı bir dönemde geldi.

İlgili: OBR İngiltere'nin büyüme tahminini düşürdü: Enflasyon 2027'de yüzde 3,8'e çıkabilir

Enerji paketi neleri kapsıyor?

Bütçenin enerji ayağında öne çıkan başlıklar şunlardı:

• İngiltere'de emlak vergisi dilimleri A ile D arasında yer alan hanelere tek seferlik 100 sterlinlik enerji ödemesi; Galler'in aynı ödemeyi eşleştireceğini, İskoçya hükümetinin de uygulamayı kopyalamayı planladığını açıklaması
• İngiltere, İskoçya ve Galler'de gaz aboneliklerine yansıyan sabit günlük bedellerin 2027 sırasında ya da mümkün olan en kısa sürede kaldırılması; bu bedellerin birim enerji fiyatına aktarılması nedeniyle yoğun gaz kullanıcılarının daha yüksek fatura görmesi bekleniyor
• Yakıt vergisindeki 5 penilik indirimten Temmuz ayına kadar yararlanılması
• Nisan ayında asgari ücretlerde yüzde 3,9 artış

Healey ayrıca küçük esnafı desteklemek için İngiltere'de dükkânların işletme vergisi muafiyet eşiğini 12 bin sterlinden 18 bin sterline çekti. Elektronik sigara dükkânları ve yetişkin oyun merkezleri bu kolaylıktan yararlanamayacak.

Bankalara ve bazı tasarruf sahiplerine ek vergi

Enerji desteğinin karşılanmasında kullanılacak banka kâr vergisi, gelecek yıl Ocak'tan itibaren Nisan 2028'e kadar geçerli olacak. Yüksek tutarlı kumar makinelerine uygulanan vergiler de artırıldı. Ayrıca Nisan 2027'den itibaren temel oranlı vergi mükelleflerinin tasarruf ve kira gelirleri üzerinden ödeyeceği vergi yüzde 24'e çekilecek.

Gelir vergisi eşikleri ise dondurulmuş kalacak. Geçen yıl önceki maliye bakanı Rachel Reeves'in açıkladığı, nakdi ISA limitinin yıllık 20 bin sterlinden 12 bin sterline düşürülmesi planı ise bütçeyle geri çekildi.

Büyüme görünümü zayıf, büyük kararlar ertelendi

Ulusal İstatistik Ofisi'ne bağlı bağımsız denetim kurumu OBR, gelecek yıl büyüme tahminini yüzde 1'e indirdi. Kurumun son değerlendirmesinde İngiliz hanelerinin, pandemiden on yıl sonra bile bu süreçten önceki refah düzeyine ancak ulaşabileceği belirtilirken kurum başkanı David Miles tabloyu "oldukça kötü" olarak tanımladı.

Savunma harcamalarında 4,7 milyar sterlinlik açığın kısmen bakanlıkların sermaye bütçelerinden karşılanacağını açıklayan Healey, milli gelirin yüzde 3'ünün savunmaya ayrılması hedefine nasıl ulaşılacağını gelecek yılki harcama incelemesinde ele alacağını söyledi. Sosyal yardım harcamalarına ilişkin kararlar ise raporların yayımlanmasına kadar bekletiliyor.

Muhalefet bütçeyi yetersiz buluyor

Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch, hükümetin savunma harcaması hedefine bugün plan sunması gerektiğini savunarak bütçeyi "yeterince cesur değil" sözleriyle eleştirdi. Liberal Demokrat lider Ed Davey, AB ile ticari ilişkinin düzeltilmemesi durumunda hiçbir bütçenin büyümeyi sağlayamayacağını öne sürdü. Ekonomik Araştırma Enstitüsü (IFS) müdürü Helen Miller ise bütçenin ayrıntılı çok sayıda önlem içerdiğini ancak büyümeyi hareketlendirecek çok az şey barındırdığını belirtti.