İngiltere bütçesinde 25 yaş altına beş düzenleme: Asgari ücret, konut ve girişimcilik

İngiltere Hazine'nin açıkladığı 2026 bütçesinde, 25 yaş altındaki gençleri doğrudan etkileyen bir dizi düzenleme yer aldı. Asgari ücret artışından konut desteğine kadar genişleyen paketin en dikkat çeken başlıkları, maliye bakanı Dan Healey'nin temsilci heyetinde duyurduğu ilk kez ev alanlara yönelik tasarruf hesabı ve genç girişimciler için pilot uygulama.

Asgari ücret artışı beklentinin altında

18-20 yaş grubunda asgari ücret alan çalışanlar, nisan ayından itibaren yüzde 3,9 artış görecek. Ancak bu oran, gençlerin beklentisinin altında kaldı. Bunun nedeni, Healey'nin önceki dönemde yürütülen uygulama yönünü değiştirmesi.

İlgili: Healey'nin ilk bütçesinde hanelere 100 sterlin ödeme: Kim ne kadar etkileniyor?

İşçi Partisi, gençler için ayrı yaş gruplarına göre belirlenen "ayrımcı yaş bantlarını" kaldırma sözü vermişti; bu yıl 18-20 yaş grubu, daha yaşlı çalışanlarla aynı oranla zam alacak ve ücret farkı sürerken büyüme pace kaybetti. Buna göre asgari ücretli bir 18-20 yaş çalışanın saatlik ücreti 11,27 sterline, 20 yaş üstü çalışanların ise 13,21 sterline yükselecek.

Artışın bir yan etkisi de dikkat çekti: Ekonomist Ben Zaranko'nun belirttiğine göre, 2023 sonrasında öğrenci kredisi alan ve tam zamanlı asgari ücretle çalışan 21 yaşındaki bir kişi, geri ödeme eşiği olan yıllık 25.000 sterline ulaşacak ve bu eşiği aşan kısım üzerinden yüzde 9 geri ödeme yapmaya başlayacak.

İlk ev sahibi olacaklara iki destek mekanizması

Paketin konut ayağında, mevcut Lifetime ISA'nın yerini 2029'dan itibaren "First Time Buyer ISA" alacak. Yeni hesapta yıl içinde en fazla 4.000 sterlin biriktirenler, devletin yüzde 25 oranında eklediği katkıyla peşinat biriktirebilecek. Mevcut Lifetime ISA'da eleştirilen caydırıcı kesinti uygulaması yumuşatılacak; 450.000 sterlinlik üst sınır sürerken, yeni hesapta tasarruf sahipleri kendi biriktirdiği parayı kaybetmeden çekebilecek.

Hükümet, İngiltere'deki ilk ev sahipleri için önceden duyurduğu "Your First Home" programına da 4,7 milyar sterlin ayırmıştı. Program, 70 bin kişiye ve çifte destek hedefliyor; yeni yapı evleri satın alacaklara yüzde 2,5 peşinatla ev alma imkânı sunarken, ev değerinin yüzde 20'si tutarında kredi sağlıyor. Kredi tavanı Londra dışında 110.000, Londra'da 140.000 sterlin olarak belirlendi.

Öğrenci kredisi ve işsiz gençlerde bekleyiş sürüyor

Bütçede beklenen adım gelmeyen iki alanda da somut çözüm ertelendi. 2012-2023 arasında alınan ve geri ödemesi güçlü olduğu için tartışma yaratan Plan 2 öğrenci kredileri için Hazine Müsteşarı Emma Reynolds, sistemin "gözden geçirildiğini" açıkladı; ancak BBC'ye konuşan Reynolds, "Bugün bu konuda adım atamadık, devraldığımız sistem gençler için zor ve adaletsiz" dedi.

İş, eğitim ve eğitim dışı (Neet) tanımına giren bir milyonu aşkın 18-24 yaşındaki genç için de bütçe somut bir önlem içermedi. Bakanlar, gençlerin neden bu gruba düştüğünü araştıran Alan Milburn'ün yıl sonuna kadar sunacağı önerileri bekliyor. Milburn, krizin İngiltere'yi "kayıp bir kuşak riskiyle" karşı karşıya bıraktığı uyarısında bulunmuştu.

Genç girişimcilere yaşamsal destek

Bütçenin gençlere yönelik yeni hamlesi, girişimcilik alanında geldi. Hükümet, İngiltere'de iş kurmak isteyen gençlere yönelik "Young Entrepreneurs Allowance" adlı pilot uygulamayı başlatmayı planlıyor. Uygulamayla, ailesinden finansal destek almayan ancak fikri olan gençlerin, işletmelerinin ilk yılında yaşam giderlerinin bir bölümü devlet tarafından karşılanacak. Şemanın ayrıntıları henüz açıklanmadı; hükümetin sadece "kısa süre içinde" hayata geçireceğini belirtti.