İngiltere bütçesinde PDEL: Önleyici kamu harcaması için ayrı kalem devrede

İngiltere Maliye Bakanı John Healey'nin ilk bütçesinde en dikkat çekici teknik yenilik, sessiz sedasız devreye alınan "önleyici bölüm harcama limiti" (PDEL) oldu. PDEL, sorunların başlangıç aşamasında harcanan ve uzun vadede devlete tasarruf sağladığı değerlendirilen paranın, bütçede ayrı bir kalem olarak korunmasını öngörüyor; Hazine'ye göre kalem, harcama incelemesinde günlük harcama (RDEL) ve yatırım (CDEL) kalemlerinin yanında kendi ayrı hikâyesine sahip olacak.

Düzenlemenin arkasındaki fikir, düşünce kuruluşu Demos'un 2023 tarihli raporunda somutlaşıyor: Rapor, önleyici programlarla önlenebilecek 22 milyar sterlinlik kamu maliyeti tespit etmişti. Demos Genel Direktörü Polly Curtis, "Hükümetler yıllardır önlemenin öneminden söz ediyor, ama sistem kriz yönetimini ödüllendiriyor" eleştirisini getirmişti.

İlgili: İngiltere'de 100 sterlinlik enerji desteği yetersiz mi? Aileler kış faturasından kaygılı

Hazine'nin harcama ayırımı neden önemli?

Geleneksel harcama incelemelerinde bakanlıklar kendi bütçelerinden tasarruf göstermek zorunda kalıyor; oysa aile destek merkezleri gibi alanlara yapılan harcamanın getirisi yıllar sonra, sağlık, sosyal yardım ve adalet gibi başka bütçelerde ortaya çıkıyor. PDEL'in bu tutarları görünür kılması hedefleniyor.

Adım, Gordon Brown döneminde yatırımcı harcamanın günlük harcamadan ayrılmasına benzetiliyor: O ayırım, hükümetin yatırım için borçlanabileceği "altın kural"ın önünü açmıştı. Nuffield Foundation Genel Direktörü Gavin Kelly, önleyici harcamanın bugün daha iyi tespit edilebildiğini, Nuffield'in finanse ettiği IFS araştırmalarının Sure Start çocuk merkezlerinin çocukların eğitimini, gelecekteki ücretlerini ve hatta hastane başvurularını olumlu etkilediğini gösterdiğini belirtiyor. Kelly'ye göre son on yılda farklı kamu hizmetlerine ait veri kümelerini birbirine bağlama imkânı, bir alandaki kararın diğer hizmetlere etkisini artık gösterebiliyor.

Hangi alanlar kapsam içinde?

Hazine, bakanlıkların bir projenin "önleyici" sayılması için ayrı ayrı gerekçe sunması gerektiğini açıkladı. Sokakta kalanların barındırılması bu alanda ilk örnek olarak gösteriliyor; düzenleme fikrine Başbakanlık da destek vermiş durumda. Genç istihdamsızlığına odaklanan Alan Milburn'ün önümüzdeki günlerde yayımlanması beklenen incelemesinde de bugün yapılan istihdam desteğinin gelecekteki sosyal yardım, sağlık ve konut maliyetlerini azaltacağı argümanının öne çıkması bekleniyor.

Engebe: 27 milyar sterlinlik harcama baskısı

PDEL, Healey'nin bütçesinde az sayıda ayrıntıyla tanıtıldı ve önleyici harcamanın mali kurallar çerçevesinde "yatırım" sayılıp sayılamayacağı sorusu açık; Hazine bunun plan içinde olmadığını söylüyor. Daha kritik engel ise rakamlarda: Institute for Fiscal Studies, gelecek yıl — en geç güz aylarında yapılması öngörülen — harcama incelemesinde 27 milyar sterlinlik harcama baskısı bulunduğunu hesaplıyor. Ayrıca Whitehall bakanlıklarından, savunma yatırım planını finanse etmek için gelecekteki sermaye bütçelerini kısma istek yapıldı. Bu tablo, PDEL'in hangi alanları gerçekten koruyabileceğini harcama incelemesinin sonuçlarına bağlı bir soru olarak ortada bırakıyor.

Türk yatırımcısı açısından haberin dolaylı ama izlenmesi gereken yanı, İngiltere Hazinesi'nin mali kuralların yorumlanmasında yeni bir kategori denemesi: Bu tür ayırımlar, borçlanma kapasitesi ve mali güvenirlik algısı üzerinden sterlin ve gilts fiyatlamasına yansıyabiliyor. Ne var ki etkisi, PDEL'in önümüzdeki harcama incelemesinde nasıl tanımlanacağı netleşmeden ölçülebilir değil.