Mahfi Eğilmez: Kur Baskılaması ve Freudyen Bastırma Arasındaki Analoji

Ünlü ekonomist Mahfi Eğilmez, döviz kurunun uzun süre yapay yöntemlerle kontrol altında tutulmasını psikanalizin kurucusu Sigmund Freud'un "bastırma" kuramı ile kıyasladı. Eğilmez, yapısal sorunların üzerini örtmenin kalıcı bir çözüm sunmadığını, aksine sorunların daha şiddetli bir şekilde geri dönmesine yol açtığını vurguladı.

Psikolojik Bastırma ve Ekonomik Yansımalar

Eğilmez'e göre psikanaliz ve ekonomi, belirtileri kontrol ederek asıl sorunu öteleme noktasında benzerlik gösterir. Freudyen kuramda bastırılan duygu ve düşüncelerin yok olmadığını, aksine semptomlar aracılığıyla yeniden ortaya çıktığını belirten Eğilmez, aynı mekanizmanın ekonomi için de geçerli olduğunu ifade etti. Kurun baskı altında tutulması, kısa vadede istikrar algısı yaratsa da yapısal dengesizliklerin birikmesine neden olmaktadır.

Geçici Rahatlama ve Yapısal Sorunlar

Döviz kurunun baskılanmasıyla ithal ürün fiyatlarındaki artışın ve maliyet kalemlerinin geciktirilmesinin toplumda geçici bir rahatlama sağladığını kaydeden Eğilmez, bu süreçte enflasyonun yüksek kalmaya devam ettiğine ve rezervlerin eridiğine dikkat çekti. Bu durumun yapısal sorunları ortadan kaldırmadığını, yalnızca görünür hale gelmelerini geciktirdiğini belirtti.

Semptom Yönetimi Yerine Kalıcı Çözüm

Yazısında ekonomi ve psikolojinin bireysel beklentiler üzerinden birleştiğini aktaran Eğilmez, kurdaki ani sıçramaların yeni bir sorundan ziyade, birikmiş baskının dışavurumu olduğunu savundu. Eğilmez, kalıcı çözümün belirtilerle uğraşmak yerine, bu belirtileri doğuran kök nedenlerle yüzleşmekten geçtiğini belirterek analizini noktaladı.

Terimler ve Açıklamalar

Enflasyon: Mal ve hizmetlerin genel fiyat düzeyindeki sürekli artış ve paranın satın alma gücünün azalmasıdır.

Rezerv: Merkez bankalarının dış ödemelerde kullanmak ve döviz piyasalarındaki dalgalanmaları dengelemek amacıyla elinde tuttuğu altın ve döviz varlıklarıdır.