Motorin rafineri marjları rekor seviyeye yakın: arz daralması sürüyor

Hürmüz Boğazı'ndan bir günde yalnızca dört emtia gemisi geçti; 10 günlük ortalama yaklaşık 16 gemiydi. Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) depolama merkezine ise ithalat kaydedilmedi. Bu iki gelişme, küresel motorin arzındaki daralmanın sürdüğünü gösteriyor ve Avrupa'da rafineri marjlarını rekor seviyelerin hemen altında tutuyor.

Marjlar neden bu kadar yüksek?

Cuma günü düşük sülfürlü gasoil, Brent ham petrolüne göre varil başına 85,34 dolar primle işlem gördü; Perşembe kapanışına göre yalnızca 30 sent geride. Benchmark, hafta içinde 91,67 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine çıkmıştı. Bu fark, sektörde "crack spread" olarak bilinen gösterge: rafinerinin ham petrolü yakıta dönüştürürken işletme, taşıma ve bakım maliyetleri öncesinde yaklaşık ne kadar kazanabileceğini ölçüyor. Marjın bu kadar geniş olması, rafine yakıtın ham petrole göre kıtlaştığını işaret ediyor.

İlgili: İngiltere'de motorin litre fiyatı 2 sterli aştı: Hayır kurumları zarar ediyor

Kıtlığın kaynağı ham petrol eksikliği değil; sorun rafineri kapasitesi ve dağıtımda. Sektör yöneticilerinin tahminine göre kesintiler, Rusya'dan günde yaklaşık iki milyon varil, Orta Doğu'dan da yine günde yaklaşık iki milyon varil rafine ürünü piyasadan çekti. Kalan rafineriler zaten kapasitenin yakınında çalıştığı için ek üretim, tesislerin daha zorlu koşmasına ya da benzin gibi diğer ürünlere ayrılan kapasitenin kaydırılmasına bağlı.

Stoklarda iyileşme yok, kış yaklaşıyor

ARA depolama merkezindeki gasoil ve motorin stokları 1,65 milyon metrik tonda neredeyse değişmedi. Eylül sonuna kadar sekiz kargonun gelmesi planlanıyor; tüccarlar bu teslimatların stokları fiilen artırıp artırmayacağını ya da talep tarafından anında emilip emilmeyeceğini izliyor. Kış yaklaşımı ek baskı yaratıyor, çünkü motorin esaslı yakıtlar ısıtmada da kullanılıyor; mevsimsel rafineri bakımları da geçici kapasite kaybına yol açabilir.

Yüksek marjlar kime yarıyor, kime zarar veriyor?

Yüksek crack spread'ler, tesislerini kesintisiz işletebilen rafinerilerin kârlarını destekleyebiliyor. Ancak kapasite sınırında çalışmak plansız duruşların maliyetini büyütüyor; artan ham petrol, nakliye ve bakım giderleri de görünür faydanın bir bölümünü yutabiliyor. Avrupa hükümetlerinin sübvansiyon, vergi indirimi, fiyat denetimi veya olağanüstü kâr vergisi yoluyla yakıt fiyatlarını düşürme baskısı ise siyasi risk olarak öne çıkıyor.

ABD tarafında tablo daha sert: ortalama motorin fiyatı bu hafta galon başına 6,29 dolarla rekor kırdı; ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre bu, bir yıl öncekinin yüzde 68 üzerinde. Motorin ağır kamyonları, tarım makinelerini ve inşaat ekipmanlarını çalıştırdığı için hasat, lojistik ve altyapı maliyetlerini yukarı çekiyor. Union Pacific, yükselen motorin maliyetlerinin bazı müşterileri karayolundan demiryoluna yönlendirdiğini bildirdi. Gıda enflasyonu da riskler arasında: çiftçiler hasat döneminde yakıt fiyatına bakmaksızın makineleri çalıştırmak zorunda ve gıdanın büyük bölümü mağazalara kamyonla ulaşıyor.

Normalleşme için ne gerekiyor?

Cuma'daki küçük gerileme, piyasanın normale döndüğü anlamına gelmiyor. Sürdürülebilir bir toparlanma için Hürmüz Boğazı trafiğinin artması, Rusya ve Orta Doğu rafineri kapasitesinin geri dönmesi ve Avrupa ile ABD'de art arda stok artışları görülmesi gerekebilir. O zamana kadar yüksek marjlar rafineri kârlarını desteklerken ulaşım şirketleri, üreticiler ve tüketiciler üzerindeki baskıyı sürdürebilir.