Parite nedir?

Parite, iki yabancı para biriminin birbirine oranına verilen addır. Halk dilinde ve günlük kullanımda “çapraz kur” olarak da anılır. Örneğin EUR/USD paritesi, bir euronun kaç dolar ettiğini gösterir; EUR/TRY gibi bir çift ise doğrudan bir kur (döviz kuru) olur, parite sayılmaz çünkü içinde Türk lirası bulunur.

Parite nasıl işler?

Parite, bir para biriminin diğerine göre değerini gösteren bir orandır. Yazılış sırası önemlidir: EUR/USD yazıldığında baz para (temel alınan para) euro, karşıt para ise dolardır. Bu oran, iki para biriminin ayrı ayrı bir üçüncü para birimine (genellikle dolara) göre değerlerinin birbirine bölünmesiyle de elde edilebilir. Bu yüzden bazı para çiftleri doğrudan işlem görmese bile, dolara göre kurları üzerinden çapraz kur hesaplanabilir.

Parite neden önemli?

Türkiye’de dolar ve euro kurları çoğu zaman bu parite üzerinden birlikte hareket eder. Euro, dünya piyasalarında ağırlıklı olarak dolar karşısında fiyatlandığı için, Türk lirası karşısındaki euro kuru büyük ölçüde dolar kuru ile EUR/USD paritesinin birlikte belirlenmesiyle oluşur. Bu nedenle pariteyi takip etmek, yalnızca tek bir kura bakmak yerine döviz piyasasındaki genel yönelimi anlamaya yardımcı olur. Ayrıca yurt dışı alışveriş, eğitim veya seyahat gibi durumlarda iki farklı para birimi arasında doğrudan dönüşüm oranı gerektiğinde yine pariteye başvurulur.

Parite ile sık karıştırılan kavramlar

Parite ile döviz kuru birbirine çok benzer ama aynı şey değildir. Döviz kuru genellikle yerel para birimi ile bir yabancı para arasındaki oranı ifade eder; parite ise iki yabancı para arasındaki oranı anlatır. “Çapraz kur” terimi de çoğunlukla parite ile eşanlamlı kullanılsa da, bazı kaynaklarda yerel para biriminin ara olarak kullanılmadığı iki para birimi arasındaki kuru anlatmak için daha dar biçimde kullanılır. Ayrıca paritenin finans alanında başka bir anlamı daha vardır: borsada hisse senedinin nominal değerinin pay sermayesine oranı da “parite” diye adlandırılır; döviz kategorisindeki bu tanımla karıştırılmamalıdır.