İngiltere'nin ilk ev kredisi planı bütçede açılacak: Peşinat yüzde 2,5

İngiltere'de ilk kez ev alacaklara yönelik hazırlanan Your First Home schemein kesin kuralları, Şansölye John Healey'nin çarşamba günü parlamentoya sunacağı Bütçe ile açıklanacak. Hükümetin Eylül ayında duyurduğu plana göre, uygun gören alıcılar yeni inşa edilmiş bir konutun değerinin yüzde 20'sine karşılık gelen devlet destekli özsermaye kredisine erişebilecek ve yüzde 2,5 gibi düşük bir peşinatla ev sahibi olabilecek.

Programın gelir kısıtı da belli: İngiltere'de yıllık geliri 110.000 sterlinin altındaki haneler başvurabilecek; Londra'da satın alınan konutlarda bu eşik 140.000 sterline çekiliyor. Kredilerin başlangıçta faizsiz bir dönem içermesi öngörülüyor. Bu çerçeve, daha önce uygulanmış ve aynı mantıkla çalışan Help to Buy tipi programlara benziyor; ancak fark, ilk kez bir gelir sınırı getirilmesi. Bu sınırın gerekçesi olarak hükümet, desteğin "gerçekten ihtiyaç duyanlara" yönlendirilmesini gösteriyor. Önceki programlarda gelir testi yoktu ve daha yüksek gelirli hanelerin daha fazla borçlanabilmesi, konut fiyatlarını yukarı ittiği gerekçesiyle eleştiri almıştı.

İlgili: İngiltere bütçesi Burnham'ın 'Makerfield testi'yle ilk sınavına çıkıyor

Peşinat yüzde 2,5'a düşerken tasarruf why zorlaşıyor

Planın hedeflediği kesimin karşılaştığı tabloyu, BBC'ye görüşlerini açıklayan genç alıcılar örnekliyor. Asker bir ailenin çocuğu olarak sürekli taşınarak büyüyen ve 23 yaşındaki Luke Anstee, son üç yıldır her ay düzenli birikim yaptığını hâlinde ev sahipliğinin hâlâ uzak bir hedef olduğunu anlattı. BT sektöründe çalışan ve yılda 25.000 sterlinin üzerinde kazanan Anstee, haftalık market sepetinin ve depo doldurma giderlerinin son yıllarda belirgin biçimde arttığını; üniversitenin son senesinde olduğunu ve öğrenci kredisi geri ödemesi eşiğini geçtiğini vurguladı. Onun için ev sahibi olmak, mülkiyet merdivenine çıkmaktan öte kök salmak anlamına geliyor: "Üç yıldan uzun bir süre hiçbir yerde kalmadım; kalacağım bir yer olması güzel olurdu," dedi.

Devlet kredisi neden temkinle karşılaniyor

Anstee, destek kredisine sıcak bakmıyor: "Yine bir kredi. Faizsiz olduğu süreyi belirtmiyorlar; başlangıçta tasarruf edebilirsin ama faiz devreye girdiğinde geri dönüş yapabilir." Planın insanları konut sahibi yapabileceğini kabul eden Anstee, uzun vadede gelecekteki faiz oranlarının istikrarına güvenilmesi gerektiği için bunu bir "kumar" olarak nitelendirdi. Bu noktada programın kaderi, İngiltere Merkez Bankası'nın faiz politikasıyla da yakından bağlı: Başlangıçta faizsiz dönem bittikten sonra borçlanma maliyeti, faiz çevresinin seyrine göre belirlenecek.

Wellington'da 30 yılı aşkın süredir emlakçılık yapan Julia Weston da benzer bir risk çerçevesi çizdi. Özsermaye kredisine girip faizlerin yükselmesi hâlinde, beş yıllık mortgage yenilemesinde yüksek orandan büyük bir tutarın ödenmesi gerekebileceğini söyleyen Weston, iş kaybı ya da hane gelirinin bir kaybı gibi senaryolarda yükün nasıl taşınacağını sordu. Weston, kiralanan payın bedelinin de unutulmaması gerektiğini ekledi ve böyle bir scheme'in başarılı olup olmayacağını değerlendirmenin zor olduğunu belirtti.

Bütçe sunumunda hükümetin, peşinat eşiğinin yüzde 2,5'a indirildiği bu programda faizsiz dönemin süresini ve kredi geri alım koşullarını nasıl tanımlayacağı, planın hem alıcılar hem konut piyasası açısından nasıl çalışacağını belirleyecek unsurlar arasında öne çıkıyor.